دورخیز اصولگرایان برای عبور از احمدینژاد
روزنامه کارگزاران نوشت: در حالی كه مقدمات اجماع اصلاحطلبان روی یك گزینه برای شركت در انتخابات آینده ریاستجمهوری در حال فراهم شدن است، به نظر میآید جریان اصولگرا هنوز نتوانسته هیچ مكانیسم مشخص و تعریفشدهای را در درون خود برای وحدت در این انتخابات تعریف كند.
این در حالی است كه با پایان فرآیند انتخابات مجلس هشتم، كار جبهه اصولگرایی كه لوییجرگه انتخاباتی راستگرایان برای دستیابی به وحدت در این انتخابات بود، به اتمام رسیده اما هنوز هیچ ساز و كاری كه بتواند چارچوب و اصول وحدت اصولگرایان در انتخابات ریاستجمهوری را مشخص كند، به افكار عمومی و صاحبنظران معرفی نشده است.
از سوی دیگر ساختار انتخابات ریاستجمهوری نیز به گونهای نیست كه مكانیسمهایی مانند جبهه متحد اصولگرایی كه بر مبنای روش «سهمیهبندی» تشكیل میشود، بتواند پاسخگوی اصولگرایانی باشد كه رمز موفقیتشان را در كاندیداتوری تنها یك فرد از خود میدانند. بنابراین جناح راست باید از هماكنون به دنبال مكانیسمی باشد كه مانند شورای هماهنگی نیروهای انقلاب اسلامی در انتخابات دوره نهم ریاستجمهوری، بتواند لااقل سازوكار اجماع در این جریان را تبیین كند؛ هر چند مانند شورای هماهنگی در نهایت به هدف خود كه ایجاد این اجماع است، نرسد.
با این حال، آنچه این روز كه در مباحث مربوط به انتخابات آینده ریاستجمهوری در میان اصولگرایان به چشم میآید این است كه اگرچه این انتخابات بخش عمده، توان فكری و تشكیلاتی اردوگاه راست را به خود مشغول كرده اما در بین تمام این مباحث اثر ملموسی از نام «محمود احمدینژاد» به چشم نمیخورد. این روزها به جز اطرافیان و حامیان نزدیك احمدینژاد، هیچ چهره بانفوذ و شاخص جناح راستی نیست كه حاضر باشد به صراحت از نامزدی «محمود احمدینژاد» در انتخابات آینده ریاستجمهوری حمایت كند.
این مسئله البته فارغ از اصولگرایانی است كه از هماكنون حساب خود را از دولت نهم و رئیس آن جدا كرده و به صراحت اعلام كردهاند در انتخابات دهم از شخصی به جز رئیسجمهور كنونی حمایت میكنند. «محمد خوشچهره»، «عماد افروغ» و «محمدنبی رودكی» از جمله این افراد هستند. این سه كه از اعضای ارشد جریان موسوم به «اصولگرایان مستقل» هستند، تمام توان خود را برای عبور از احمدینژاد به كار بستهاند.
«محمد خوشچهره» كه ریاست اصولگرایان مستقل را برعهده دارد با انتقاد از آنچه «تمامیتخواهی و مطلقگرایی جریان حاكم» خوانده، میگوید «این جریان نمیتواند در انتخابات آینده ریاستجمهوری موفق باشد.» این نماینده مجلس هفتم كه با «ایسنا» گفتوگو میكرد، تصریح كرد كه به علت «افراط و تفریطهایی كه در جریان انتخابات قبلی صورت گرفته، عقلا و علمای تمام جریانات سیاسی در حال حاضر به سمت همگرایی و تحمل یكدیگر در راستای یك انتخابات معتدل پیش میروند.»
وی با تاكید بر اینكه «جریان تمامیتخواه و مطلقگرا هماكنون در نقطه قوت نیست» گفت: چنین جریانی در انتخابات دورههای قبل نشان داد كه تمامیتخواهی و مطلقگرایی باعث دور شدن از اتحاد و همگرایی خواهد شد؛ اما چنین جریانی در انتخابات ریاستجمهوری آینده، وزن ضعیفتری دارد.
اما به جز خوشچهره، یك نماینده اصولگرای دیگر مجلس هفتم به صراحت میگوید: «در انتخابات آینده ریاستجمهوری، چهرهای نو مورد استقبال مردم قرار خواهد گرفت.»
وی با پیشبینی اینكه در «انتخابات آتی چند چهره خارج از دو جناح در عرصه رقابتهای انتخاباتی خواهیم داشت» تصریح كرد: مردم در دوره نهم انتخابات ریاستجمهوری نشان دادند كه به دنبال چهرههای نو با برنامههای جدید هستند. رویكرد مردم برای انتخاب رئیسجمهور دهم نیز این است كه چهره جدیدی را میطلبند و ممكن است نسبت به شعارهای قبلی استقبال نشان ندهند؛ همانطور كه آقای احمدینژاد در دوره قبل به عنوان یك چهره نو مطرح شد.
محمدنبی رودكی درباره احتمال شكلگیری جریانات و جناحهای جدید در كشور در آستانه انتخابات ریاستجمهوری اظهار كرد: ممكن است علاوه بر دو جناح سنتی و چهرههای مستقل، اصولگرایان فراگیر اعلام موجودیت كرده و كاندیدای جداگانهای را در كنار اصولگرایان سنتی مطرح كنند ولی بیش از این بعید میدانم كه جریان دیگری به وجود بیاید.
اظهارنظر این دو نماینده شاخص مجلس هفتم و مسوولان كنونی جریان اصولگرایان مستقل از آن جهت با اهمیت تلقی میشود كه نشاندهنده تصمیم قطعی بخشی از اصولگرایان برای رقابت با احمدینژاد و حامیانش در انتخابات آینده به شمار میآید.
این سخنان اما بلافاصله با واكنش طیف حامیان دولت مواجه شد. سخنگوی جمعیت وفاداران انقلاب اسلامی یكی از این افراد بود. «محمد عظیمی» در واكنش به طرح برخی مباحث از جانب اصولگرایان منتقد دولت مبنی بر لزوم عبور از احمدینژاد گفت: «كاندیداهای فعلی اصولگرایان در جریان انتخابات آقای احمدینژاد است. در درون اصولگرایان مناقشهای در این زمینه نیست و بیشتر اصولگرایان معتقدند كه باید از ایشان حمایت شود.» وی در عین حال اشارهای به نام و مسوولیت اصولگرایانی كه به گفته او معتقد به حمایت از احمدینژاد هستند، نكرد.
عظیمی كه معاونت پارلمانی نهاد ریاستجمهوری را برعهده داشت و برای شركت در انتخابات مجلس هشتم از سمت خود انصراف داده بود، با اشاره به «منافع اصولگرایان برای معرفی یك كاندیدای واحد»، به ایسنا گفت: قالب اصولگرایان نیز به این مسئله اعتقاد دارند و با توجه به این اعتقاد برای اجرای این امر تلاش میكنند اما ممكن است گروهها یا شخصیتهای محدودی از جریان اصولگرا نظر دیگری داشته باشند و بخواهند مسیر دیگری را انتخاب كنند اما این امر تاثیری بر روند حركت اصولگرایان نخواهد داشت و در واقع وقتی كه این گروه اندك بخواهد از مسیر كلی اصولگرایان جدا شود، به نتیجه نخواهد رسید بلكه جریان واحد اصولگرایان به هدف خود میرسد.
عظیمی با بیان اینكه «در اینجا بحث یك انتخابات و یك حركت سیاسی نیست، بلكه بحث وحدت فكری و حركتی جریان اصولگراست» ادامه داد: انتخابات برگزار و تمام میشود و آنچه میماند و باید جریان داشته باشد، فكر و حركت جریان اصولگرایی است. از اینرو برای تعمیق روابط مردم و اصولگرایان و جلوگیری از ایجاد تشتت و تفرقه بین طرفداران اصولگراها ضرورت دارد كه اصولگرایان كاندیدای واحدی را به مردم معرفی كنند و خود نیز حول یك كاندیدای واحد حركت كنند و مجموعه ما نیز بر این امر تاكید دارد.
سخنگوی جمعیت وفاداران انقلاب درباره میزان احتمال رسیدن به یك كاندیدای واحد در جریان اصولگرایان گفت: در حد بسیار بالایی تحقق این امر ممكن است و همانطور كه گفتم قریب به اتفاق گروهها و شخصیتهای اصولگرا معتقد به این امر هستند و تلاش میكنند چنین اتفاقی بیفتد.
بیمیلی راست سنتی
از سوی دیگر و در حالی كه دورخیز «محمدباقر قالیباف» شهردار كنونی تهران برای شركت در انتخابات آینده ریاستجمهوری آغاز شده و از او میتوان به عنوان رقیب بالقوه احمدینژاد در اردوگاه اصولگرایان نام برد، طیفهایی از اصولگرایان هم هستند كه اگرچه حاضر به حمایت از احمدینژاد نیستند اما سعی میكنند معرفی كاندیدای نهایی مجموعه اصولگرایان در انتخابات را به مكانیسم آینده محول كنند.
جریان سنتی راست به هدایت جامعه روحانیت مبارز و رهبری حزب موتلفه اسلامی به همراه اصولگرایان تحولخواه و جمعیت ایثارگران، دو جریان اصلی این طیف هستند.
نكته جالب توجه این است كه این دو طیف از رقبای اصلی یكدیگر در انتخابات ریاستجمهوری نهم و مجلس هشتم بودند. اختلافات میان نمایندگان این دو طیف در شورای هماهنگی نیروهای انقلاب بود كه به فروپاشی آن شورا و پایان ریاست «علیاكبر ناطقنوری» بر آن انجامید.
اینچنین بود كه راست سنتی از كاندیداتوری «علی لاریجانی» و اصولگرایان تحولخواه و ایثارگران از نامزدی «محمدباقر قالیباف» در انتخابات نهم حمایت كردند.
در شرایط كنونی هم آنگونه كه از اظهارنظرات رسمی چهرههای شاخص این دو طیف برمیآید، هیچكدام از آنها تمایلی به حمایت از «محمود احمدینژاد» در انتخابات آینده ندارند اما در عین حال هیچ نشانهای از همگرایی میان آنها در معرفی یك كاندیدای واحد نیز به چشم نمیخورد.
به همین جهت است كه «حبیبالله عسگراولادی» دبیركل جبهه پیروان خط امام و رهبری (ائتلاف گروههای راست سنتی) از «شرایط خوب اصولگرایان در افكار عمومی» خبر میدهد اما میگوید: «اصولگرایان برای معرفی یك نامزد در انتخابات در حال رسیدن به یك وحدت رویه و نظر هستند.»
معنای روشن این سخن آن است كه از نظر محافظهكاران سنتی، احمدینژاد تنها یكی از گزینههای مطرح در میان اصولگرایان برای شركت در انتخابات است.
كمالالدین مجاری، سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری هم به گونهای دیگر این نظر را مطرح میكند: جناح اصولگرا از بین كاندیداهایی كه مطرح میشوند چهرهای كه دارای مقبولیت، اهلیت و جامعیت نسبی بیشتری است، انتخاب كند.
وی با بیان اینكه اصولگرایان در جریان انتخابات شورای سوم از تجربههایی كه در این زمینه كسب كردهاند، استفاده كرده و در جریان انتخابات مجلس هشتم مدل 6+5 را طراحی كردند، گفت: با توجه به این تجربیات، من فكر میكنم در جریان انتخابات ریاستجمهوری اصولگرایان به یك مدال فراتر از جبهه متحد نیازمندند و باید مدل طوری طراحی شود كه چتر اصولگرایان گسترده شود و این مدل هوشمندانهتر از مدل 6+5 باشد و در واقع برای انتخابات ریاستجمهوری توسط اصولگرایان برای رسیدن به یك كاندیدای واحد طراحی هوشمندانه و مدبرانهای صورت بگیرد.
سخنگوی جبهه پیروان خط امام و رهبری همچنین در پاسخ به پرسش ایسنا درباره ایجاد رقابت درون جناحی برای رسیدن به یك كاندیدای واحد گفت: در دو جریان اصلاحطلب و اصولگرا، روند اینگونه است كه از بین كاندیداهای مطرح پس از بررسیهایی كه صورت میگیرد، كاندیدای شایستهتر را انتخاب میكنند و در واقع براساس مدل مردمسالاری جمهوری اسلامی پیش میروند و كاندیداها را غربال میكنند؛ البته كاندیداها نیز رقابت مثبتی انجام میدهند.
مجاری در پایان یك «هشدار» را نیز به اصولگرایان میدهد: «اگر اجماع میان اصولگرایان حاصل نشود و این جریان نتواند به یك كاندیدا در انتخابات ریاستجمهوری برسد، آرای اصولگرایان شكسته شده و انتخاب مردم دشوار میشود.»
ایثارگران: سازوكار وحدت مشخص نیست
اما در حالی كه به انتخابات ریاستجمهوری نزدیك میشویم چرا هنوز مكانیسم وحدت و اجماع اصولگرایان در این انتخابات مشخص نیست؟ جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی پاسخ این پرسش را در «لزوم بررسی شرایط روز و تنظیم آرایش اصولگرایان به تناسب تاكتیكهای رقیب» میداند.
«مجتبی شاكری» مسوول كمیته سیاسی این تشكل در عین حال تاكید میكند كه «سازوكار رسیدن به نقطه مشترك در میان اصولگرایان هنوز به طور كامل مشخص نشده است.»
وی میافزاید: «كسی كه در انتخابات ریاستجمهوری از سوی اصولگرایان كاندیدا میشود باید از این جنس و این گفتمان باشد.»
عضو شورای مركزی جمعیت ایثارگران كه تشكل متبوعش در انتخابات گذشته ریاستجمهوری از كاندیداتوری قالیباف حمایت كرده بود، با بیان اینكه «اصولگرایان در تلاشند كه به كاندیدای واحد برسند»، میگوید: در جریان رقابت درون گروهی مثلا برای انتخابات ریاستجمهوری كاندیداهای آن جریان میتوانند با یكدیگر رقابت كنند یا میثاقنامهای ببندند مبنی بر اینكه هر كسی در نظرسنجیها مقبولیت بیشتری را پیدا كرد، آن فرد كاندیدا شود و دیگر كاندیداها كنارهگیری كنند و میتوان این سازوكار را براساس تعهدات اخلاقی و سیاسی كه كاندیداها میدهند به كار بست.
اشاره شاكری به برتری فاحش قالیباف در ایام پیش از انتخابات ریاستجمهوری نهم در نظرسنجیهای مختلف است كه بر مبنای آن شورای هماهنگی نیروهای انقلاب باید نام فرمانده سابق نیروی انتظامی را به عنوان كاندیدای نهایی این مجموعه در انتخابات معرفی میكرد اما با عدول از این مصوبه درونی خود، علی لاریجانی را به عنوان نامزد قطعی اعلام كرد؛ امری كه به جدایی و انشعاب جنجالی طیف اصولگرایان تحولخواه و ایثارگران از آن شورا انجامید.
حربهای برای عبور
فرآیند مذاكرات و فعالیت گروههای سیاسی برای انتخابات دهم ریاستجمهوری روز به روز افزایش بیشتری مییابد اما اصولگرایان هنوز نتوانستهاند به مكانیسمی برای وحدت و دستیابی به یك كاندیدای واحد در این انتخابات برسند.
این در حالی است كه كاندیدا نشدن «محمود احمدینژاد» در انتخابات آینده، امری محال به نظر میآید و در صورت نامزدی وی، بعید به نظر میرسد كه حامیان او حاضر به مذاكره بر سر بررسی گزینه دیگری برای شركت در انتخابات باشند.
از سوی دیگر اما اصولگرایانی قرار دارند كه به دلایل مختلف مخالف ادامه حضور احمدینژاد در ساختمان ریاستجمهوری برای یك دوره چهارساله دیگر هستند و برای دستیابی به این هدف سعی میكنند تا با تشكیل سازوكاری جدید، كلیه نامزدهای بالقوه جناح راست از جمله احمدینژاد را در یك سبد قرار دهند تا از پس این حربه امكان انتخاب شخصی دیگر به جای رئیس دولت نهم و عبور از احمدینژاد را با ظاهری محترمانه داشته باشند.
اما نكتهای كه در این میان نباید فراموش كرد این است كه احمدینژاد در انتخابات دوره نهم نیز بدون حمایت این دسته از اصولگرایان به قدرت رسید و به همین علت بعید نیست كه در انتخابات آینده هم نیازی به كمك این رقبای درون جناحی نداشته باشد. اما هر چه باشد احمدینژاد به طور قطع اولین رئیسجمهوری خواهد بود كه در دور دوم انتخابات، حمایت یكپارچه جریان خود را از دست میدهد.