ماهيت خط لوله صلح تغيير مي كند
به گفته يك مقام آگاه در وزارت نفت ايران، ماهيت خط لوله صلح به زودي با پيوستن چين به اين پروژه و جدا شدن هندوستان از خط لوله صلح در حال تغيير است. اين در حالي است كه مقامات ايراني همچنان در تلاش هستند با ادامه مذاكرات خود با هندوستان از اين اتفاق جلوگيري كنند اما چين همچنان براي ورود به اين پروژه و جايگزيني هند ابراز علاقه مندي مي كند.
سرمایه: حجت الله غنيمي فرد عضو سابق تيم مذاكره كننده خط لوله صلح در اين باره به «سرمايه» مي گويد: «به دليل ايجاد موقعيت هاي مناسب اقتصادي و استراتژيك براي ايران از سوي هند مسوولان علاقه مند به اجراي سه جانبه اين پروژه با اين كشور هستند و هنوز نمي توان براي ورود چين نظر قطعي صادر كرد اما به هر حال براي خط لوله صلح 20 سال زمان گذاشته شده و بايد به سرانجام برسد.»
از نگاه كارشناسان حوزه نفت و گاز اجراي خط لوله صلح با حضور چين به لحاظ فني با اشكالاتي روبه روست. اين كارشناسان مي گويند: «به لحاظ فني هيچ گونه توجيهي براي كشيدن خط لوله به سوي چين به دليل مسافت زياد آن وجود ندارد و اين جايگزيني، كارشناسانه نخواهد بود.»
دليل اجراي خط لوله صلح، در وهله اول حل اختلافات ميان هند و پاكستان بود. دوم آنكه هندوستان مي توانست بازار هدف خوبي براي خريد گاز ايران باشد. با اين همه به نظر مي رسد ايران همچنان به اجراي پروژه سه جانبه خط لوله صلح (هند) اميدوار است و تازگي ها نيز سفير ايران در دهلي نو ابراز اميدواري كرده قرارداد نهايي پروژه سه جانبه بين ايران، هند و پاكستان تا اواسط تابستان امسال نهايي شود.
در ارتباط با كوتاه آمدن ايران در مقابل هندوستان برخلاف تمام شرط گذاري هايش كارشناسان حوزه نفت و انرژي نظرات متفاوتي دارند.
هادي نژادحسينيان معاون سابق امور بين الملل وزارت نفت و مسوول سابق تيم مذاكره كننده خط لوله صلح معتقد است: «وقتي ما با هند و پاكستان كه حتي قيمت پنج دلار را هم براي گاز ما مناسب نمي دانند تا اين حد مذاكره مي كنيم و اين گونه علاقه نشان مي دهيم در حقيقت علامت اشتباه به ساير خريداران مي دهيم.»
او مي افزايد: «ايران در اين پروژه در مرحله اول بايد به منافع خود توجه كند و بعد به ساير موارد.»
هند بازاري براي ايران
اما نرسي قربان كارشناس حوزه نفت و گاز در اين باره مي گويد: «بدون شك، فروش گاز ايران به هندوستان صرفه اقتصادي بسيار بالايي براي ايران دارد. به دليل آنكه هندوستان شاهد پيشرفت ها و توسعه اقتصادي در كشورش بوده و مي تواند بهترين منطقه گازي باشد.»
قربان رفتارهاي سفير هندوستان در مقابل ايران و خط لوله صلح را اين گونه تحليل مي كند: «هنوز نمي توان نظر نهايي را صادر كرد كه هند خود را از پروژه كنار مي كشد. اين مساله را نيز نبايد فراموش كرد كه خريد گاز ايران با اين شرايط نازل قيمت مي تواند بهترين موقعيت براي هندوستان باشد اما به دليل آنكه ايران بيش از اندازه تمايل نشان داده اين كشور نيز درصدد است شرايط را هرچه بيشتر به نفع خود تمام كند.»
نكته ديگر كه نقطه نظرات متفاوت كارشناسان را در پي داشته احتمال حضور چين به جاي هند در اين پروژه است. نرسي قربان حضور چين را به لحاظ تكنيكي و فني در اين پروژه غيركارشناسانه مي داند زيرا معتقد است: «به لحاظ فني خط لوله صلح چگونه مي خواهد مسافت رسيدن به چين را طي كند، اين مساله غيرممكن است.»
غنيمي فرد: بايد منتظر نتيجه بود
حجت الله غنيمي فرد، عضو سابق تيم مذاكره كننده خط لوله صلح معتقد است: «هنوز نمي توان نگاه ثابتي به پيش بيني ها داشت همچنين صادرات گاز ايران به هندوستان هم به لحاظ اقتصادي و هم از نظر استراتژيك براي ايران اهميت دارد و ايران نيز مايل است به هر نحوي اين پروژه را به اتمام برساند.» او در حال حاضر اعتقادي به اين نكته ندارد كه با وارد شدن چين به اين پروژه و رفتن هندوستان ماهيت اين خط لوله در حال تغيير است و مي گويد: «من فكر مي كنم اين خط لوله به صورت سه جانبه با هند - پاكستان- ايران صورت خواهد گرفت.»
طبق مذاكرات صورت گرفته براي خط لوله صلح قرار بود 90 ميليون مترمكعب از گاز ايران به هندوستان و 60 ميليون مترمكعب نيز روزانه به پاكستان به مدت 25 سال صادر شود.
گرچه اين صادرات مي توانست براي ايران سودآوري بسياري داشته باشد اما به نظر مي رسد به دليل نبود يك استراتژي و استحكام قوانين از سوي ايران در اين پروژه اين مذاكرات 20 سال به طول انجاميده و به طبع نيز در اين مقاطع زماني شرايط براي هر سه كشور تغيير و راه را براي به سرانجام رسيدن مشكل ساخته است.
بسياري از كارشناسان مي گويند: «اگر در همان روزها و ماه هاي اوليه مذاكره مشاوري از سوي ايران براي تعيين تكليف قيمت گاز صادراتي انتخاب مي شد اين امكان وجود داشت گاز ايران حتي بيشتر از قيمت گاز تركيه نيز به فروش برسد و اين يكي از ضعف هاي ايران در اجراي خط لوله مذكور است.»