باندهاي جنايتكار در اقتصاد آمريكاي مركزي
طي دهه اخير، خشونت آن چنان در آمريكاي مركزي فراگير شده است كه ديگر نمي توان كلمبيا را مركز باندهاي مسلح منطقه به شمار آورد.
به گزارش روزنامه سرمایه در واقع، كلمبيا اكنون از اين نظر، در رده چهارم پس از السالوادور، هندوراس و گواتمالا قرار مي گيرد.
اكنون شايع ترين شكل خشونت توسط باندهاي خياباني اعمال مي شود كه مردم منطقه آن ها را «ماراس» مي نامند. «ماراس» به معني گانگستر يا باند جنايتكار است.
دموكراسي شكننده منطقه، به شدت تحت تاثير رويارويي نيروهاي امنيتي و «ماراس»ها قرار دارد و باندهاي جنايتكار، تهديدي جدي براي امنيت كشورهاي منطقه به شمار مي روند. تاكنون كنفرانس ها و جلسات متعددي در سطح منطقه براي رويارويي با اين مشكل برگزار شده است.
پيدايش «ماراس»
«ماراس» از درون مناقشات مسلحانه السالوادور، گواتمالا و نيكاراگوا در دهه 1980 سر برآورد. هزاران آواره، از بيم جنگ به شمال گريختند و بسياري از آن ها در لس آنجلس آمريكا ماوا گزيدند. در ميان اين آوارگان، جواناني بودند كه از صفوف نيروهاي دولتي يا شورشي جدا شده و در جست وجوي آرامش، راهي شمال مي شدند. اما اغلب آن ها به دليل بي سوادي و عدم مهارت حرفه اي، نتوانستند جذب بازار كار شوند.
لس آنجلس، شهري در تصرف باندهاي جنايتكار است، بنابراين جوانان مزدور نيز جذب اين باندها شدند و به دليل آشنايي با سلاح و سابقه شركت در منازعات مسلحانه، به سرعت مدارج ترقي را در سازمان هاي جنايتكار لس آنجلس پيمودند. به زودي زمام باندهاي معروفي چون «عزم و خون»، EME و مافياي مكزيك در دست اين جوانان قرار گرفت. برخي از اين افراد، به خصوص كساني كه از السالوادور به آمريكا مهاجرت كرده بودند، به باند «خيابان هجدهم» كه يك گروه جنايتكار چندمليتي است، پيوستند.
برخي ديگر از السالوادوري هاي مهاجر نيز گروه «ماراسالواتروچا» را تشكيل دادند كه به رقابت با باند «خيابان هجدهم» مي پرداخت. آن ها السالوادوري هاي عضو اين باند را خائن اعلام كرده و آن ها را به قتل مي رساندند. اغلب اين جوانان، به علت ارتكاب اعمال جنايتكارانه دستگير شده و در زندان، بر مهارت و دانش حرفه اي خود افزوده و پس از گذراندن دوران محكوميت، از آمريكا اخراج و به كشور مادر خود بازگردانده شدند.
پس از تشديد قانون مهاجرت در آمريكا و به دنبال خاموش شدن آتش جنگ داخلي در السالوادور و گواتمالا، روند بازگشت مهاجران سرعت گرفت.
اعضاي باندهاي آمريكايي، پس از بازگشت به شهرهاي جنگ زده سان سالوادور، گواتمالاسيتي و سان پدروسولا، باندهاي جنايتكار جديدي تشكيل دادند. به اين ترتيب، گروه 13- MS به سال 1992 در سان سالوادور شكل گرفت كه جاي گروه هاي ميانه رو قبلي را گرفت. در سال 1996 نيز گروه 18-M توسط اعضاي سابق گروه «خيابان هجدهم» در السالوادور تشكيل شد.
باندهاي آمريكاي مركزي
پليس ملي السالوادور (PNC) معتقد است در حال حاضر 36 هزار نفر عضو باندهاي جنايتكار هندوراس هستند. تعداد اين افراد در گواتمالا 14 هزار نفر، السالوادور 11 هزار نفر، نيكاراگوا چهار هزار و 500 نفر، كاستاريكا دو هزار و 700 نفر، پاناما هزار و 400 نفر و برزيل صد نفر برآورد مي شود. به اين ترتيب، مجموع استعداد باندهاي جنايتكار منطقه به 70 هزار نفر بالغ مي شود كه علاوه بر 13- MSو 18-M، در باندهاي معروف ديگري چون «لاس كولوس» و «لاس باتوس» در گواتمالا، «مائومائو» و «ماشين» در السالوادور، «راكرز» در هندوراس و «جربربويز» و «لاس چارلي» در نيكاراگوا متشكل شده اند.
اما محدوده فعاليت «ماراس»ها به آمريكاي مركزي محدود نمي شود. به عنوان مثال، سازمان 13- MSداراي 20 هزار عضو در آمريكا، چهار هزار عضو در كانادا و اعضاي فراواني نيز در مكزيك است. از اين رو برآورد دقيق از تعداد اعضاي باندهاي جنايتكار بسيار دشوار است زيرا تعداد آن ها دائما در حال نوسان است.
ساختار سازماني «ماراس» نيز بسيار پيچيده و در عين حال گسترده و انعطاف پذير است. براي هر كادر رهبري يك قائم مقام تعيين مي شود تا رهبري شبكه گسترده فرامليتي، هيچ گاه مختل نشود. كميته هاي خاص مسووليت جذب نيرو، لجستيك، عمليات، جمع آوري اطلاعات و تبليغات را برعهده دارند. همچنين وظيفه ترور، قاچاق مواد مخدر و اخاذي برعهده تيم هاي خاص عملياتي قرار دارد.
الگوهاي رفتاري
پليس ملي السالوادور معتقد است كه ماراس ها در خريد و فروش مواد مخدر، اخاذي از مردم، فحشا، آدم كشي و قاچاق غيرقانوني انسان و اسلحه در فراسوي مرزها دخالت دارند.
آن ها اعضاي خود را به سلاح هاي سنگين از جمله تفنگ هاي
16-M،47-AK و نارنجك دستي مجهز مي كنند. آنچه نگران كننده تر است اين كه «ماراس »ها خود را از بقيه جامعه جدا مي دانند، روي بدن خود خالكوبي مي كنند و زبان و ادبياتي خاص به كار مي گيرند.
«ماراس»ها از الگويي خاص نيز براي پاداش و كيفر تبعيت مي كنند.
«خشونت» مهم ترين شاخصه رفتاري «ماراس» ها ست و در واقع، خشونت و سبعيت، راه طي كردن مدارج ترقي در اين سازمان ها محسوب مي شود. به عنوان مثال، براي عضويت در 13- MSفرد متقاضي بايد 13 ثانيه ضرب و شتم چهار عضو سازمان را تحمل كند بدون آن كه مقاومتي از خود بروز دهد. پس بايد يك نفر را به دستور سازمان بكشد تا بي رحمي خود را به اثبات برساند.
برخورد با «ماراس»
هر يك از كشورهاي منطقه آمريكاي مركزي، به شكلي خاص با مساله «ماراس» برخورد مي كنند. سال 2003 رييس جمهور هندوراس قانوني را به تصويب پارلمان رساند كه به موجب آن، عضويت در «ماراس» حداكثر 12 سال زندان در پي داشت.
اندكي بعد، اين مجازات به 30 سال افزايش پيدا كرد و ارتش موظف شد در مبارزه با باندهاي جنايتكار، از پليس حمايت كند. رييس جمهوري السالوادور نيز قانون تشديد مجازات عضويت در باندهاي جنايتكار را از تصويب كنگره گذراند.
به موجب اين قانون، اعضاي رده پايين اين باندها به پنج و رهبران آن ها به 9 سال زندان محكوم مي شوند. هم اكنون، ميان پليس ملي ال سالوادور (PNC) و پليس آمريكا (FBI) تبادل مستمر اطلاعات جريان دارد و برنامه هاي عملياتي آن ها با يكديگر هماهنگ مي شود.
در گواتمالا نيز قانون جديد مبارزه با باندهاي جنايتكار به تصويب رسيده است. اگرچه اين قانون به قاطعيت قانون تصويب شده در هندوراس نيست اما با حمايت قواي ارتش و پليس به طور كامل به اجرا درآمده است.
هم اكنون محلات آسيب پذير شهر گواتمالاسيتي، كاملا تحت كنترل ارتش و پليس قرار دارد و پست وزارتي جديدي براي مبارزه با باندهاي جنايتكار در كابينه تشكيل شده است. پاناما نيز به اقداماتي مشابه در اين زمينه دست زده است.
علاوه بر تلاش هايي كه در سطح ملي صورت مي گيرد، برخي تلاش هاي دوجانبه، چندجانبه و منطقه اي نيز در جهت مبارزه با «ماراس»ها جريان دارد. به عنوان مثال، اخيرا روساي جمهور گواتمالا و مكزيك موافقت كردند مكانيسم مشتركي را در مبارزه با «ماراس »ها در طول مرز مشترك خود اعمال كنند. همين طور روساي جمهور گواتمالا ، ال سالوادور، هندوراس، نيكاراگوئه و جمهوري دومينيكن در مورد تشكيل يك سامانه اطلاعاتي در مورد باندهاي جنايتكار به توافق رسيدند كه هدف از آن نظارت دقيق تر بر تحركات «ماراس »ها در منطقه است. آوريل 2005 نشست ضدماراس، (Anti- Maras summit) با شركت روساي جمهور منطقه برگزار شد كه در آن نمايندگاني از آمريكا نيز شركت داشتند.
اخيرا نيز وزير كشور اسپانيا و وزراي كشور هفت كشور آمريكاي مركزي و 10 كشور آمريكاي جنوبي براي بحث پيرامون فعاليت باندهاي جنايتكار در منطقه، گردهم آمدند.مجموعه اين گردهمايي ها نشان مي دهد كه دولت هاي منطقه به اهميت هماهنگي در اقدامات خود عليه «ماراس»ها پي برده و خواستار مشاركت هرچه بيش تر نهادهاي امنيتي و اطلاعاتي آمريكا در اين مبارزه هستند.