آگاه
کد خبر: ۱۱۲۰۳

نشریه معتبر بیزینس میدل ایست بررسی می کند

آیا اوپک گاز در عمل شکل خواهد گرفت؟

نشریه ی "معتبر بیزینس میدل ایست" در شماره اخیر خود به بررسی ابتکار اوپک گازی و موانع تحقق آن پرداخته است.

سرویس بین الملل فرارو ، برگردان فارسی این مقاله را در اختیار خوانندگان خویش قرار می دهد:

توليد كنندگان اصلي گاز در پايان ماه آوريل در تهران ملاقات كردند تا پيشنهادهاي روسيه را براي ايجاد هماهنگي بيشتر مورد بحث قرار دهند و بدين ترتيب به گمانه زني ها در مورد ايجاد يك كارتل گازي دامن زدند.

"مجمع كشورهاي صادر كننده گاز"، يك گروه غير رسمي برخوردار از يك حوزه عمل گسترده براي افزايش منافع مشترك و ايجاد گفت وگو بين توليد كنندگان و مصرف كنندگان مي باشد. اين مجمع سالي يك بار تشكيل مي شود و نشست هاي آن تا كنون توجه كمي را به خود جلب كرده است.

ولي به طور فزاينده اي روشن شده است كه روسيه توليد كنندگان اصلي گاز در خاورميانه مانند ايران و الجزاير را تشويق مي كند به اميد آن كه اين همكاري ها را تعيمق بخشد به طوري كه شايد بتواند براي ايجاد شبكه هاي اصلي عرضه گاز و حتي قيمت ها توافق ايجاد كند. پانزده عضو اين گروه ، از جمله ايران، روسيه، قطر و الجزاير كه توليد كنندگان اصلي هستند جمعا 73 درصد از ذخاير گاز طبيعي جهان و 41 درصد از توليد آن را در اختيار دارند.

از وقتي ايده ايجاد "اوپک گاز" براي اولين بار در سال 2001 مورد بحث قرار گرفت، روسيه نسبت به چنين طرحي ترديد نشان داده است. ولي در چند سال گذشته، روابط شركت گاز روسي گازپروم با مشتريان اروپايي آن رو به وخامت گذاشته كه اين امر تا حدودي به خاطر علاقه آشكار آن براي استفاده از عرضه گاز به عنوان يك ابزار سياسي مي باشد.

به نظر مي رسد بي اعتنايي روسيه به معاملات خود با خريداران اروپايي گاز خود، انگيزه اي براي تقويت روابط با ديگر توليد كنندگان گاز به منظور حفظ اهرم بزرگتري در بازار مي باشد.

ايران، كه شيفته نفوذ سياسي جهاني فزاینده ای است كه چنين مجمعي به آن اعطا مي كند ،در اين امر به طور فزاينده اي به همدستي با روسيه علاقمند است .

ولي ديگر توليد كنندگان گاز نگاه مثبت تري به آن دارند. الجزاير و قطر، در حالي كه درك مي كنند هماهنگي بيتشر در ميان توليد كنندگان براي صنعت جهاني به طور كلي مفيد خواهد بود، ولي همچنين منطق سياسي موجود در وراي آن طرح را با كمي ترديد مي نگرند و البته چنين ترديدي به جا مي باشد.

عملي بودن تشكيل چنين كارتلي به هيچ وجه ساده نيست. در آغاز و برخلاف نفت، هيچ بازار معاملات نقدي براي گاز طبيعي وجود ندارد. اين امر در درجه اول به خاطر مشكل بودن نقل و انتقال آن مي باشد چرا که صرفا از طريق خط لوله از سوي توليد كننده به سوي مصرف كننده انتقال مي يابد.

براي اين سيستم توزيع، قراردادهاي دوجانبه بلند مدت ضروري مي باشد، در حالي كه قيمت آن خيلي از قبل مورد توافق قرار مي گيرد. و چون گاز از طريق لوله انتقال مي يابد، هيچ بازار "جهاني" واقعي براي آن وجود ندارد زيرا ماهيت فروش گاز به صورت جداگانه و منطقه اي است.

از همه مهمتر اين كه كنترل قيمت هاي گاز در حالي كه قطعا درآمد بيشتري ايجاد مي كند، ولي الزاما نفوذ سياسي بيشتري را براي يك توليد كننده به همراه نخواهد داشت.

گاز عمدتا از سوي دولت و براي توليد برق و گرمايش استفاده مي شود در حالي كه نفت توسط مصرف كننده انفرادي و عمدتا براي حمل و نقل استفاده مي شود. تغيير در قيمت نفت به طور مستقيم بر مصرف كننده تأثير مي گذارد و داراي تأثير اقتصادي و سياسي بسيار گسترده تري مي باشد در حالي كه تأثير تغيير قيمت گاز بسيار محدودتر و منطقه اي است.

به علاوه، با توجه به ضرورت هاي مختلف جغرافيايي و ژئوپوليتيكي توليد كنندگان مختلف، در مورد مسائل اصلي به خصوصي مانند سهميه يا حتي قيمت ها، الزاما اجماع وجود ندارد. و تا زماني كه قيمت هاي آينده گاز در سطح بالا باقي بمانند، نياز به وجود يك كارتل ، از بین می رود.

اين نيازهاي مختلف با حقايق عملي آميحته هستند. در مورد ايران، مصرف داخلي گاز طبيعي بسيار بالا است به طوري كه سومين مصرف كننده در جهان مي باشد و با وجودي كه بر روي بزرگترين ذخاير گازي جهان قرار دارد، وارد كننده عمده گاز مي باشد. بنابراين به نظر نمي رسد تشكيل يك كارتل براي اداره قيمت ها به نفع ايران باشد.

مشكلات مشابهي نيز در مورد صنعت گاز روسيه وجود دارد. سرمايه گذاري ناكافي طي سالها به معناي آن است كه گاز كمتري صادر مي كند تا نيازهاي مصرفي داخلي را كه به سرعت در حال افزايش است، تأمين كند. قيمت هاي تعيين شده از سوي كارتل به نفع آن نمي باشد زيرا در آن صورت شركت هاي توليد كننده گاز مانند گازپروم بايد با ضرر در بازار داخلي فعاليت داشته باشند و يا دولت بايد يارانه بيشتري را بپردازد.

در مورد الجزاير، وارد شدن به معامله با روسيه كه در نهايت مشتريان اروپايي آن را آشفته كند قطعا به نفع آن نمي باشد. به علاوه، قطر در سال هاي اخير سخت كوشيده تا روابط راهبردي قوي با ايالات متحده برقرار كند.

وارد شدن آن به "اوپک گاز" به طور اجتناب ناپذيري موجب تضعيف آن رابطه خواهد شد، چيزي كه دوحه نسبت به انجام آن بي ميل مي باشد.

با توجه به اين مشكلات، به نظر مي رسد كه تشكيل يك "اوپك گاز" پيشنهادي غير عملي باشد. ولي امكان دارد در يك زمينه يعني گاز طبيعي مايع شده (ال ان جي) عملي باشد.

بازار براي ال ان جي با بازار گاز طبيعي بسيار متفاوت است و در آن ميداني براي همكاري بيشتر در زمينه قيمت ها بين توليد كنندگان وجود دارد زيرا فروش و توزيع ال ان جي متكي بر لوله گاز نيست و بنابراين بازار واقعي جهاني براي آن وجود دارد. اما، حتي تشكيل يك كارتل ال ان جي با مشكلاتي مواجه مي باشد. هزينه هاي ايجاد زيربناي لازم براي توليد و توزيع ال ان جي گزاف است. هزينه انتقال آن به بازار نيز اضافه مي شود به طوري كه قيمت آن در مجموع سه برابر قيمت نفت خام خواهد شد.

و سرانجام ، مسئله اين است كه نه ايران و نه روسيه هيچ كدام هنوز ال ان جي توليد نمي كنند.

ارسال نظرات
خط داغ