بزرگ زيباست
جيمز سوروويچکي

نيويورکر نوشت:
شايد سياستمداران آمريکايي اين روزها چندان خشنود نباشند، اما در خصوص بنگاههاي کوچک متفقالقول هستند و راضي به نظر ميرسند.
هم جمهوري خواهان و هم دموکراتها، با عقيدهاي مشترک در خصوص بازار کار، سعي دارند کمپانيهاي کوچک را از کمکهاي بيشتري بهرهمند سازند و توانايي بيرقيب شرکتهاي کوچک براي کارآفريني و نوآوري را جار زنند. اين امر تا حدي حاکي از حساب و کتابهاي سياسي است، (در واشنگتن تجارت خرد و کسب و کارهاي کوچک از لابي قدرتمندي برخوردارند.) اما در عين حال نشانگر نفوذ و تسلطي است که تجارت خرد و کسب و کارهاي کوچک بر تخيلات و پندارهاي عمومي دارند. ما آمريکاييان شايد دلارهايمان را در همهچيزفروشيهاي زنجيرهاي چندمليتي و فروشگاههاي لوازم پيشساخته منزل خرج کنيم، ولي در کنج قلبهايمان فضاي دنج کوچکي هم براي مغازهاي مخفي داريم.
همان طور که مارک لوينسن در کتاب اخير خود «اي.اند.پي بزرگ و جدال بر سر کسب و کارهاي کوچک در آمريکا» نشان ميدهد، فروشگاه «اي.اند.پي» (سوپرمارکت زنجيرهاي مشهور و عظيمي در اقصي نقاط آمريکا) در نيمه نخست قرن بيستم بزرگترين و معتبرترين فروشگاه زنجيرهاي جهان بوده؛ مشتريان و مصرفکنندگان قيمتهاي پايين و امکان گزينش وسيعي را که «اي.اند.پي» پيش رويشان مينهاد دوست داشتند. اما بي اعتمادي به قدرت «اي.اند.پي» و تهديدي که براي معيشت خواربار فروشيها در بر داشت، موجب تشکيل بسيج ملي عليه فروشگاههاي زنجيرهاي شد، که اين نيز به وضع قوانيني براي محدود کردن رقابت و جلوگيري از کاهش بودجه توسط
خرده فروشان بزرگ و زنجيرهاي منجر شد.
ايالتها مالياتهايي تصويب ميکردند که هدفشان مشخصا فروشگاههاي زنجيرهاي بود. مصوبه رابينسن - پتمن معامله با فروشگاههاي زنجيرهاي را در صورتي که کلانتر از معاملات منعقده با ساير خردهفروشان باشد، عملا براي عرضهکنندگان غيرقانوني ميساخت. قوانين تجارت عادلانه نيز، چه ايالتي و چه فدرال، به توليدکنندگان اجازه ميداد براي فروش کالاهايشان حداقلي از قيمت بازفروش را تعيين و اعمال کنند و به طور قانوني از فعاليت خرده فروشان از تخفيف قيمت کالاهايشان جلوگيري نمايند.
نکته عجيب اين است که گرچه اين قوانين از جنبشي پوپوليستي نشات گرفتند، ولي در واقع به طور گستردهاي موجب افزايش قيمتها شدند. به عبارتي ديگر، اين مردم نبودند که حکومت سعي در حفاظت از آنها در برابر کسبوکارهاي بزرگ و تجارت کلان داشت - کوشش حکومت براي محافظت از کسب و کار بنگاهها و شرکتهاي کوچک بود.
مهمترين دشمن «اي.اند.پي» در گنگره، رايت پتمن پوپوليست، به صراحت در اين خصوص ميگفت که ميخواسته تضمين حاصل کند که ايالات متحده به «ملت فروشندگان» تبديل نشده است. واداشتن مصرفکنندگان به خرج کردني کمي بيشتر از گذشته براي خواربار و لوازم منزلشان به زحمت اش ميارزد، اگر اين واداشتن وسيلهاي براي هدف مذکور (حفظ شرکتهاي کوچک و توليدکنندگان) باشد.
اين روزها نظارت حکومت بر بالا نگاه داشتن قيمتها کمتر از گذشته مردمپسند است. اما بتسازي از کسب و کارهاي کوچک ادامه دارد. بخشي از حمايتهاي لازمه از اين نيت خير ناشي ميشوند که کمپانيهاي کوچک موجب تنوع در گزينشها و ارتباط با جماعتهاي محلي ميشوند.
ولي بخش عمده حمايتها از اين ايده ناشي ميشوند که اقتصاد اين ملت به بهترين وجه متکي بر چنين کمپانيهايي است. با فرض کوچک بودن اکثريت قاطع کسب و کارها در آمريکا و اينکه، بنا بر شنيدههايمان، کسب و کارهاي کوچک بيشترين سهم را در ايجاد مشاغل نوين دارند، اين ايده به اندازه کافي معقول به نظر ميرسد. اما حقيقت اين است که در کل از منظر اقتصادي کمپانيهاي کوچک محرکهاي واقعي رشد نيستند و اين را ميتوان با نگاه به خط سير اقتصادهاي جهان دريافت. کشورهاي توسعه يافته با بالاترين درصد کارمندان و کارگران شاغل در بنگاههاي کوچک عبارتند از يونان، پرتغال، اسپانيا و ايتاليا - يعني همان چهار کشوري که گرفتاريهاي اقتصاديشان چنين ضايعهاي را براي بازارهاي مالي اروپا پديد آورد.
اين در حالي است که کشورهايي که کمترين درصد اشتغال توسط بنگاههاي تجاري کوچک را دارا ميباشند عبارتند از: آلمان، سوئد، دانمارک، و ايالات متحده - کشورهايي با قويترين اقتصادها در جهان.
اين رابطه اتفاقي نيست، بلکه واقعيت سادهاي را نشان ميدهد: کسب و کارهاي کوچک در کل کمتر از تجارتهاي کلان توليدگرند؛ گرچه بيشترين مشاغل را پديد ميآورند، ولي در عين حال بيشترين مشاغل را هم از بين ميبرند؛ زيرا پديد آوردن يک پيشه تجاري آسان، اما حفظ و پيشبرد آن دشوار است. اين در سراسر جهان صدق ميکند. اخيرا در پژوهشي توسط بانک جهاني، با در نظر گرفتن نود و نه کشور در حال توسعه، آشکار شد که بنگاههاي اقتصادي بزرگ به نحو قابل توجهي رشد توليدگرانهاي داشتهاند.
و در ايالات متحده، همانطور که پژوهشي در سال 2009 نشان داد، رابطه بين ميزان رشد و توليد بسيار نزديک است. اين تا حدي از آن رو است که تجارتهاي کلان ميتوانند هم از مزاياي اقتصاد تک محصولي بهرهمند شوند و هم از فوايد اقتصاد چند محصولي. همچنين تجارتهاي کلان بهتر ميتوانند از تکنولوژيها و سيستمهاي توليدي و توسعه محور سرمايهسازي کنند؛ براي مثال، در ايالات متحده کمپانيهاي بزرگ پاسخگوي اکثر مخارج پروژههاي تحقيق و توسعه هستند.
همانطور که لوينسن نشان ميدهد، «اي.اند.پي» با سرمايهگذاري در بخش لوازم خانگي و سيستم تحويل در منزل توانست نحوه مديريت صورت اموال خود را که براي هر خرده فروشي حياتي است، ارتقا بخشد. در حالي که رقباي اي.اند.پي چهار ماه را به صورت برداري از اموال خود اختصاص ميدادند، خود «اي.اند.پي» همين کار را در پنج هفته انجام ميداد. شرکت وال مارت نيز به همين نحو در زنجيره تدارکاتي خود سرمايهگذاري زيادي انجام داد و از اينرو مسوول بخش چشمگيري از رونق و افزايش توليد در دهه نود ميباشد.
براي کسب و کارهاي کوچک نوآوري در اين عرصه و به اين شکل بسيار دشوارتر است، به ويژه وقتي سطح اعتبارات، مثل دوره فعلي، پايين باشد. از اين مهم تر، اکثر کسب و کارها و امور تجاري ضرورتا تمايلي به گسترش و نوآوري ندارند. در پژوهشي که اخيرا توسط اقتصاددانان معاصر، اريک هرست و بنيامين پوگسلي، صورت گرفته نشان داده شده که تعداد بسيار کمي از صاحبان شرکتهاي تجاري کوچک علاقه دارند به صاحبان شرکتهاي تجاري بزرگ تبديل شوند، يا حتي ايده نويني را وارد بازار سازند. اکثر آنان صرفا مردمي هستند که ميخواهند کمپاني کوچکي را اداره کنند، کاري کنند که از آن لذت ميبرند و تا حدي بر زندگي مالي خود کنترل داشته باشند.
اين اهداف قابل ستايش اند، ولي ميزان توليد کمپانيها را بالا نخواهند برد و اين نکته مهم است؛ زيرا توليد بيشتر محرک اصلي رشد اقتصادي طولاني مدت و استانداردهاي بالاتر زندگي است.
کمپانيهاي بزرگ به دليل ميزان توليد بالاتر، به طور متوسط، ميتوانند کارمندانشان را از دستمزد و تسهيلات بهتري بهرهمند سازند يا مثلا در مورد وال مارت، اجناس را با قيمتهاي مشخصا پايينتري به مصرفکنندگان عرضه کنند و البته اين نکات تاثير زيادي بر استانداردهاي زندگي دارند.
اين اتفاقي نيست که در دهههاي پس از جنگ جهاني دوم، وقتي که کارگران عادي آمريکايي به بخشي از طبقه متوسط تبديل شدند، کمپانيهاي عظيم درصد بسيار بالايي از نيروي کار را به استخدام خويش درآوردند، در ابتداي دهه هفتاد از هر پنج کارگري که به کشاورزي اشتغال نداشتند يک نفر براي يکي از پانصد کمپاني ثروتمند وقت، کار ميکرد. کوچک شايد زيبا باشد؛ ولي چندان پر ارزش و روبه ترقي نيست.