فارن پالسی در گفتگو با ایان برمر و نوریل روبینی؛
نفت ۲۰۰ دلاری و...
و اتحاد مسکو- پکن

به گزارش سرویس بین الملل فرارو به نقل از فارن پالسی، شرایط امروز جهان بسیار ضد و نقیض است. به نظر می رسد اروپا توانسته از سقوط اقتصاد خود به عمق بیشتر جلوگیری کند و اقتصاد آمریکا نیز در نهایت گام هایی رو به بهبودی برداشته است. اما اجماع در مورد اینکه جنگ با ایران نزدیک است و بازگشت دوباره پوتین به قدرت، ناآرامی های ژئوپلتیک را در خفا نگه داشته است. فارن پالسی بار دیگر به نوریل روبینی و ایان برمر روی آورده تا معنای واقعی بمب های ساعتی امروز را تشریح کنند.
زمانیکه در مورد پیامدهای جنگ در ایران از آنها سوال شد، روبینی به قیمت های «170، 180 و 200 دلاری» نفت در هر بشکه اشاره کرده و هشدار داد: «سه رکود اقتصادی آخر جهان، همگی در پی اوج گیری قیمت نفت به دلیل شوک ژئوپولتیک در خاورمیانه ایجاد شدند.» اما برمر آنقدرها هم اعتقادی به بروز جنگ ندارد: «دولت اوباما حاضر نیست در هیچ حمله نظامی علیه ایران شرکت کند- و تمام تلاش خود برای مقاومت در برابر آن را به کار می گیرند- دستکم تا پیش از برگزاری انتخابات.»
در مورد دیگر مسائل، روبینی هنوز هم از نیمه تاریک بحران اروپا خبر می دهد و آن را قطار قراضه ای می داند که با سرعتی اندک در حرکت است. برنر نیز اقتصاد چین را خودروی پرسرعتی می داند که در انتهای بزرگراه تصادف خواهد کرد. وی می گوید: «مشکل اینجا است که جاده پیش روی اقتصاد چین پیچ بزرگی دارد، در حالیکه هیچ فرمانی برای تغییر جهت این خودروی پرسرعت وجود ندارد.»
اما شگفتی اصلی در پایان این گفتگو به چشم می خورد، زمانیکه برمر و روبینی هر دو در مورد بی ثباتی در مسکو و پکن که هر دو کشور را به اتحاد می رساند ابراز نگرانی می کنند.
روبینی: من کارشناس ژئوپلتیک نیستم و ایان و دیگر کارشناسان بهتر می توانند احتمال حمله به ایران طی سال جاری میلادی، پیش از برگزاری انتخابات یا پس از آن- یا حمله اسرائیل به تنهایی را بررسی کنند. احتمال این جنگ اگر 20، 30 یا 50 درصد باشد، با گذر زمان تغییر خواهد کرد. اما احتمال اینکه سه ماهه دوم سال 2012 زمان پایان یافتن فرصت های دیپلماتیک باشد، بسیار بالا است. اگر این تلاش های دیپلماتیک بی نتیجه بمانند به گفت آمریکا و اسرائیل «در صورت عدم عقب نشینی، ممکن اس در نهایت به شما حمله کنیم.» بنابراین باید میزان تاثیر این عوامل بر بازارها بررسی شود.
حتی بدون آنکه جنگی به راه بیافتند، جنگ لفظی میان آمریکا، اسرائیل و ایران شکل گرفته و هر روز بر شدت آن افزوده می شود. البته جنگ پنهانی نیز در جریان است؛ دانشمندان هسته ای ایرانی کشته می شوند، خرابکاری های از طریق جنگ های سایبری صورت می گیرد و در سوی دیگر دیپلمات هایی از اسرائیل به قتل می رسند.
اگر تحریم ها اثرگذار شوند، تهدید های جدید دیگری آغاز می شود. نفت که با قیمت 90 دلار در هر بشکه داد و ستد می شد حال در دامنه 120 تا 125 دلار به فروش می رسد. اما اگر این جنگ لفظی و جنگ پنهانی تداوم داشته باشند، بدون بروز یک حمله نظامی هم قیمت نفت آنقدر بالا می رود که به مسئله ای برای اقتصاد جهان تبدیل شود. با توجه به تاثیری که قیمت بالای نفت بر اعتماد مصرف کننده، در آمد خانوار و اقتصاد آمریکا، اروپا و دیگر کشورهای جهان می گذارد، باید بگویم که بیش از آنکه نگران تاثیر بحران ناحیه یورو بر اقتصاد جهان باشم، نگران تاثیرگذاری قیمت نفت هستم چراکه به عقیده من قیمت نفت بیش از این نیز افزایش می یابد.
-با توجه به قیمت بالای نفت و احتمال به راه افتادن جنگی دیگر در خاورمیانه، محاسبات در مورد اوباما به چه صورت است؟
برمر: نخست اینکه اگر نگاهی به ارزیابی ها داشته باشید، مردم آمریکا در حال حاضر معتقدند که اوباما پیروز این دور از انتخابات خواهد بود و چنین اعتقادی با درک قیمت نفت، قیمت گاز و مسئله ایران شکل گرفته است. با اطمینان می گویم که خطر ناشی از بحران اروپا از نظر اینکه پیش از ماه نوامبر و برگزاری انتخابات خطری برای اوباما ایجاد کند، کاهش یافته اما خطر ناشی از مسئله ایران و نفت شدت گرفته؛ این دو مسئله جایگزین یکدیگر نشده بلکه بر وخامت اوضاع افزوده است. به عقیده من این مشکل به اندازه مسئله اروپا بزرگ نیست اما در هر حال مشکل بزرگی محسوب می شود.
-واقعا؟ بحران اروپا مسئله ای است که به نظر می رسد آمریکا توجه چندانی به آن نداشته است.
برمر: کاخ سفید نگران شرایط بغرنج اروپا بوده است اما به گمانم نفت، مسئله ای کاملاً سیاسی است. بیایید نگاهی به آنچه واقعاً در مورد ایران اتفاق می افتد داشته باشیم. نکته مهمی که در گام نخست باید مدنظر گرفته شود این است که همانطور که به دلیل تعصبات به شدت منفی نباید به گزارش های ناحیه یورو که از لندن منتشر می شود اعتماد کنیم، گزارش های ایران در آمریکا را نیز نباید جدی بگیریم چرا که تنها یک طرف ماجرا را پوشش می دهند. این گزارش به شدت اسرائیلی هستند و تمام هدفشان این است که وقوع یک فاجعه را حتمی جلوه دهند. آنها می گویند «ما نمی توانیم با ایرانی که مجهز به بمب باشد کنار بیاییم» و این در حالی است که ما با پاکستان و کره شمالی مجهز به بمب اتمی کنار آمده ایم.
نمی دانم تا چه اندازه اهمیت می دهید اما به عقیده من: اگر مطبوعات را بخوانید، به نظر می رسد هدف تمام خبرها این است که نشان دهد بروز درگیری میان آمریکا و ایران اجتناب ناپذیر است. چنین طرز فکری به هیچ وجه درست نیست.
درست است که در سه ماهه دوم سال جاری میلادی شاهد افزایش تحریم ها و تلاش بیشتر برای مذاکره خواهیم بود اما انتخابات پارلمانی اخیر ایران نیز باید در نظر گرفت که با موفقیت انجام شد و هیچ تظاهراتی را در پی نداشت. البته شاهد اظهارات مثبت رهبر ایران در مورد دولت اوباما و آمریکا بودیم که تقریباً دور از انتظار بود. بنابراین آنها می خواهند به مذاکرات فرصتی دوباره بدهند.
دوت اوباما مخالف حمله نظامی به ایران است و لازم به ذکر است که اسرائیلی ها هم خواهان جنگ با ایران نیستند. تازه ترین نظرسنجی هاآرتص نشان می دهد 58 درصد از اسرائیلی ها مخالف حمله یکجانبه به ایران هستند. و به خاطر داشته باشید: نتانیاهو هنوز تصمیمی برای حمله به ایران نگرفته است. آنچه نتانیاهو به خوبی درک کرده این است که بهترین کار برای او تظاهر به این مسئله است. در این شرایط مقامات آمریکایی تلاش می کنند وی را از تصمیم احتمالی اش برگردانند و در این شرایط نتانیاهو در بهترین موقعیت برای درخواست امتیازات در صورت عدم حمله به ایران قرار می گیرد.
-بدترین سناریوی اقتصادی در صورت حمله اسرائیل به ایران چیست؟
روبینی: بدترین سناریو، یک درگیری طولانی مدت است. اگر این حمله به تولیدات نفت و گاز در خلیج فارس اثر بگذارد و تولیدات و صادرات ایران افت کند، قیمت نفت به 170، 180 یا 200 دلار در هر بشکه می رسد. پس از آن این سوال مطرح می شود که قیمت نفت تا چه زمان در این حدود بالا می ماند. مطمئناً در حال حاضر مذاکراتی در مورد چگونگی پاسخگویی به این شرایط در واشنگتن آغاز شده است. حجم نفت آمریکا در ذخایر استراتژیک نفت محدود است اما اگر در این شرایط مورد استفاده قرار نگیرد، چه زمان مفید خواهد بود؟
واقعیت این است که اگر نگاهی به سه رکود اقتصادی آخر جهان داشته باشید، می بینید که همگی در اثر شوک ژئوپلتیک در خاورمیانه که قیمت نفت را به اوج رساند، شکل گرفتند. جنگ یوم کیپور (میان دولت های عربی و اسرائیل) در سال 1973 باعث رکود اقتصادی از سال 1974 تا 1979 شد؛ انقلاب ایران در سال 1979 قیمت نفت را به اوج رساند و رکود اقتصادی 1980 تا 1982 شکل گرفت؛ و حتی در سال 1990، حمله عراق به کویت قیمت نفت را به طور موقت افزایش داد و به همراه دیگر عوامل، آمریکا و جهان را وارد رکود کرد.
بنابراین اگر این جنگ شدید و طولانی باشد باید در انتظار رکود اقتصادی آمریکا و در ادامه جهان باشیم. اما این بار جهان در شرایطی وارد رکود خواهد شد که اقتصادهای توسعه یافته با حجم بالایی از بدهی های دولتی و خصوصی که در سال های 1973، 1979 و 1990 درگیر آن نبودند، روبرو هستند.
-ایان تو به تازگی از چین برگشتی که هنوز نفت ایران را می خرد و موضعی سختگیرانه در مورد شورای امنیت که سوریه را محکوم کرد، داشت. و حال که این کشور با انتقال رهبری روبرو است، پیش بینی رشد اقتصادی خود را به حدود 7.5 درصد کاهش می دهد. چنین تصمیمی بیشتر سیاسی است یا اقتصادی؟
برمر: حجم مصرفی چین رو به افزایش است اما نه با شتابی که سرمایه گذاری ها. گزارش بانک مرکزی که اواخر فوریه منتشر کاملاً گویا بود: چی نیازمند شفافیت بیشتر اقتصادی و متعادل سازی مجدد این اقتصاد است. اقتصاد چین خودروی بسیار پرسرعتی است که موتوری بسیار بزرگ دارد و طی چند سال اخیر با شتابی بالا در بزرگراهی مستقیم در حرکت بوده، مشکل این جا است که جاده پیش رو پیچ تندی دارد و خودروی چین فاقد فرمان است و به نظر می رسد این فرمان هرگز ایجاد نشود و همین امر بر نگرانی ها می افزاید.
این در حالی است که روابط چین و آمریکا نیز رو به تیرگی نهاده است. منظورم این است که شما درست می گویید، چین قطعنامه شورای امنیت علیه سوریه را وتو کرد- رای ممتنع نداد، بلکه وتو کرد- آن هم در شرایطی که یک هفته بعد از اختصاص چنین تصمیمی شی جین پینگ به آمریکا سفر کرد. آنها اهمیتی نمی دهند. حقیقت این است که چین تلاشی برای تحت تاثیر قرار دادن آمریکا نمی کندو. تلاشی برای ایجاد دلخوری غیرضروری هم ندارد اما واقعاً اهمیتی به آمریکا هم نمی دهد. ما شاهد تلاش های نمایندگان سنا برای اعمال فشار به چین در مورد سیاست های ارزی این کشور بوده ایم اما پاسخ چین بی تفاوتی کامل بوده است.
-نوریل از به قدرت رسیدن صحبت کردید، در مورد انتخابات ولادیمیر پوتین چه نظری دارید؟ آیا پوتین هیچ تمایلی به اصلاح اقتصاد روسیه دارد یا تنها از قیمت بالای نفت بهره می برد؟ و این شرایط تا چه زمان ادامه خواهد داشت؟
روبینی: روسیه طی سال های 1998 تا 2008 با رشدی 8 درصدی روبرو بود. پس از بروز بحران اقتصادی این روند متوقف شد و از آن زمان با وجود آنکه قیمت نفت از 30 دلار سال 2009 به بالاتر از 100 دلار افزایش یافته، رشد اقتصادی آنها در حدود 3.5 تا 4 درصد بوده است. و مشکل روسیه این است که اگر اصلاحات سازنده در این کشور صورت نگیرد، رشد اقتصادی به بالاتر از 4 درصد نمی رسد.
و در کشوری که به دلیل وابستگی به نفت، انرژی و مواد خام، حجم بالایی از پول دولتی صرف استخراج نفت می شود، تا زمانیکه قیمت این مواد بالا است ضرورت های اجرای اصلاحات اندک خواهد بود. بله درست است که اعتراضاتی علیه انتخابات روسیه شکل گرفت اما در نهایت باز هم پوتین پیروز شد.
پوتین در داخل کشور با فشارهای بسیاری روبرو است که وی را از پرداختن به مسائلی چون روابط با آمریکا باز می دارد. اکثر افرادی که اطراف وی را گرفته اند دارای گرایش ملی گرایی هستند. تمام آنچه که از اقدامات مسکو بر می آید، نشان می دهد که روباط روسیه- آمریکا به طرز چشمگیری رو به بدتر شدن نهاده و سوال اصلی اینجا است: اگر روابط آمریکا- روسیه به طرز چشمگیری رو به زوال است و روابط آمریکا- چین نیز به شکل قابل توجهی رو به تیرگی است و با توجه به اینکه پوتین اخیراً اظهارات مثبتی در مورد چین داشته، آیا شاهد گرایش واقعی این دو کشور به سوی هم خواهیم بود؟ موانع بسیاری برای رسیدن به این نتیجه وجود دارد اما از نظر دورنمای انرژی، مسائل برای آمریکا بسیار مشکل آفرین و جالب خواهد شد. به عقیده من آمریکا باید با دقت بیشتری به این مسئله بپردازد.
برمر: از نظر استراتژیک مسائل بسیاری وجود دارد اما در حال حاضر چین پول بسیاری دارد و نیازمند انرزی است و روسیه انرژی بسیاری دارد و پوتین می خواهد از این شرایط پیروزی هایی را کسب کند. می بینید که دو کشور در مورد سوریه و ایران مواضعی مشترک دارند و به عقیده من هو جینتائو پس از آنکه گفتگویی خصوصی با پوتین داشت، تصمیم گرفت قطعنامه شورای امنیت علیه سوریه را وتو کند. این در حالی است که این روزها مشکلات چین و روسیه با آمریکا به دلایل بسیاری رو به افزایش است: به دلیل بهار عربی، به دلیل عقاید کلی در مورد دموکراسی، حقوق بشر و مسائل دیگر.