آگاه
کد خبر: ۱۰۶۰۸۵

تحقق «مشارکت حداکثری»؛ بایدها و نبایدها

امیرمهدی تیموری


فرارو- با فرا رسیدن موسم نهمین دوره انتخابات مجلس، بار دیگر فضای اجتماعی کشور رنگ و بوی سیاسی به خود گرفته و به تبع آن، رسانه های جمعی نیز تلاش می کنند تا به قول معروف تنور انتخابات را گرم کنند. سایتها و رونامه های هوادار به تبلیغ نفرات و لیستهای مورد نظر پرداخته و در نقد رقبا اهتمام ویژه دارند و رسانه ملی نیز در تلاش برای بازتاب پرشکوه تر حال و هوای این روزهای شهرهاست.

آنچه در این میان تقریباً دغدغه تمام رسانه ها و جبهه ها و نامزدهای رقیب از هر طیف و جریانی است، تحقق حضور حداکثری مردم در انتخابات است و این موضوعی ایست که مطالبه نخبگان و رهبران سیاسی کشور نیز هست. برنامه های متنوع شبکه های مختلف سیما که با حضور فعالان و کارشناسان سیاسی صورت می گیرد و مصاحبه ها و گفتگوهایی که در سطح شهر و یا در داخل دانشگاهها انجام می شود، همگی حکایت از این دارد که «مشارکت حداکثری» برای نظام سیاسی کشور بسیار حیاتی است.

اگر مشارکت حداکثری را مطالبه و هدف تمام نامزدها، مسئولان کشور و رسانه های جمعی بدانیم، پرسشی که در این شرایط باید از نامزدها، دولتمردان و بویژه رسانه ملی پرسید این است که به چه طریقی می توان به این هدف نائل آمد؟ حال که مشارکت بیشتر مردم برای همه طرفهای حاضر در این انتخابات و همچنین نظام اهمیت دارد آیا به میزان این اهمیت، اقدامات عملی و مؤثری هم برای تحقق این هدف صورت گرفته است؟ اساساً آیا راهکارهای لازم برای تحقق مشارکت حداکثری، صرفا در طی یک یا چند هفته مانده به انتخابات قابل پیاده سازی و نتیجه گیری است؟

لوازم تحقق هدفی اینچنین سترگ در حول سه محور اساسی قابل تعریف است: 1- اعتماد سازی به جای ترویج فضای تخریب و اتهام 2- گسترش فعالیت تشکیلاتی و پایدار به جای فعالیتهای هیئتی و موقتی 3- گسترش نگاه حق محور به جای نگاه تکلیف محور نسبت به شهروندان.

1- اعتماد سازی به جای ترویج فضای تخریب و اتهام
نگاهی آسیب شناسانه به مناظرات انتخاباتی نامزدها در واپسین روزهای باقی مانده به روز موعود نشان می دهد که متاسفانه فضای غبارآلودی از تخریب و تهمت و افترا در حال ترویج است که نه تنها نسبتی با تحقق مشارکت حداکثری ندارد که حتی با آن در تضاد است. برخی نامزدها و هواداران ایشان مناظرات انتخاباتی را نه تریبونی برای آشکار شدن حقیقت و انتقاد و اصلاح که فرصتی برای شکستن آراء رقیبان خود می بینند و با ایجاد فضای ملتهب و مسموم نگاه شهروندان عادی را نسبت به نظام سیاسی کشور مخدوش نموده و بر بی اعتمادی موجود در میان افکار عمومی جامعه نیز می افزایند.

این سنت مذموم تخریب، ادامه همان کج رویها و انحرافاتی است که در مناظرات و رقابتهای انتخابات قبلی ریاست جمهوری رخ داد و متاسفانه مورد پیگیری جدی قضایی نیز قرار نگرفت و فضای سنگین بی اعتمادی را در جامعه دامن زد و سکوت دستگاههای ذیربط اکنون بستر مناسبی برای باز تولید همان سنت مذموم در دور جدید انتخابات فراهم آورده است. نامزدهای رقیب باید بدانند که مخدوش نمودن چهره مسئولین نظام باعث بی اعتمادی در میان افکار عمومی و نهایتا مانعی جدی بر سر هدف تحقق مشارکت حداکثری خواهد گردید.

2- گسترش فعالیت تشکیلاتی و پایدار به جای فعالیتهای هیئتی و موقتی
آنچه که این روزها از چشم هیچ ناظری پنهان نمانده رشد قارچ گونه و ناگهانی جبهه ها و ائتلافهایی است که تا همین چند هفته یا چند ماه قبل اثری از آنها در صحنه سیاسی کشور نبود و تجربه نشان داده که پس از برگزاری انتخابات نیز به همان سرعتی که پدیدی آمده اند محو می شوند. بسیاری از این جبهه ها نامزدهایی را معرفی می کنند که در لیست چند جبهه دیگر نیز حضور دارند و برخی نامزدها با افتخار در زیر عکس خود بعضاً از سه یا چهار جبهه نام برده اند که همگی از آنها حمایت کرده اند! و آنوقت شهروندان عادی از خود می پرسند براستی فرق این لیستها و جبهه های مختلف با یکدیگر چیست؟

نکته جالب تر آن که برخی نامزدها علیرغم این که مدعی اند در لیست جبهه هوادار دولت قرار دارند اما در سخنرانی ها و مناظرات انتخاباتی خود، و صرفاً برای افزایش محبوبیت، به شدت به انتقاد از دولت و کارنامه دولتمردان می پردازند! این رفتار دوگانه، برخی شهروندان را بر آن داشته تا به طنز، چنین نامزدهایی را «نامزدهای دو-زیست» بنامند.

اما تجربه ثابت کرده که آنچه باعث افزایش مشارکت مردم در روز انتخابات می شود نه فعالیتهای موقتی و هیئتی که فعالیتهای پایدار و سازماندهی شده و حزبی است. احزاب و تشکلهای قانونی باید در تمام ایام سال در سطح شهرها و روستاها فعال باشند. درست است که هدف احزاب کسب قدرت سیاسی است اما فعالیت آنها به حوزه سیاست محدود نمی شود آنها باید در ایام عادی به فعالیتهای فرهنگی و اجتماعی بپردازند و با شناسایی مطالبات شهروندان آنها را برای حضور در چنین مواقعی کانالیزه نمایند.

احزاب و تشکلهای رسمی باید شاخه های فعال جوانان، دانشجویان، زنان، کارگران و... داشته باشند و در تمام طول سال با بدنه جامعه در ارتباط باشند و اقدام به عضوگیری گسترده نمایند. یکی از کارویژه های بسیار مهم احزاب آموزش سیاسی و ارتقاء آگاهی سیاسی شهروندان است. احزاب باید به مردم آموزش دهند که نقد و اصلاح با تخریب و افترا تفاوت دارد تا مردم خدای ناکرده فریب تبلیغات و وعده های فریبنده فرصت طلبان را نخورند. احزاب باید قادر باشند تا در ایام عادی سال، و نه در شبهای باقی مانده به انتخابات، و در فضایی عمومی، آرام و دوستانه، و نه در صحن مناظرات -بخوانید منازعات- ایام انتخابات، کارنامه روشنی از عملکرد نمایندگان مردم و مسئولین دولتی ارائه کنند تا شهروندان قادر باشند در فضایی سالم و غیرمتشنج در مورد افراد اصلح تصمیم گیری نمایند.

دولتمردان نباید احزاب و تشکلهای سیاسی را محدود کنند و نگاههای غیرحزبی و توده ای را ترویج نمایند. جبهه هایی که یک شبه بوجود می آیند قادر نیستند که با همان سرعت مشارکت حداکثری را محقق سازند. احزاب سیاسی شهروندان عادی را به بدنه نظام سیاسی متصل می کنند و در هنگامه انتخابات آنها را به میدان فرا می خوانند. احزاب مستقل به پشتوانه همین مردم، نمایندگان و یا احزاب پیروز را مورد نقد قرار داده و یا به پاسخگویی در خصوص کارنامه خود می کشانند و فرایند چرخش سالم نخبگان را ممکن می سازند وگرنه صدای یک فرد به تنهایی هیچگاه نمی تواند به جایی برسد و یا مؤثر باشد. اما جبهه ها قادر به این کار نیستند چون در طول ایام عادی سال در بطن جامعه فعالیت نداشته اند و عموماً با پادرمیانی یک یا چند ریش سفید شکل گرفته و فردای انتخابات هم اثری از آنها باقی نمی ماند.

3- گسترش نگاه حق محور به جای نگاه تکلیف محور نسبت به شهروندان
مسئولان و سیاستگذاران رسانه ملی باید تصور روشنی از حقوق و تکالیف نظام سیاسی و شهروندان نسبت به یکدیگر داشته باشند تا بتوانند تبلیغات مؤثری برای فراخواندن مردم به گود انتخابات به عمل آورند. در هنگامه جنگ، تحریم، ریاضت اقتصادی و یا نزول بلایای طبیعی، نظام سیاسی در جایگاه استیفای حق قرار داشته و شهروندان در جایگاه ادای تکلیف و دین نسبت به میهن، ملت، تاریخ و ارزشهای دینی و انقلابی خود. در چنین هنگامه هایی شهروندان باید از منافع شخصی و جزئی خود به نفع ارزشها و اصول کلی و حیاتی چشم پوشی کنند و البته که مردم ایران طی چند دهه اخیر در این زمینه سربلند هستند و کارنامه درخشانی دارند.

اما در هنگامه ای چون انتخابات و «برگزیدن نمایندگان ملت» این رابطه معکوس می شود؛ یعنی نظام سیاسی باید وظیفه خود را نسبت به شهروندان ادا نماید و این شهروندان اند که در موضع استیفای حقوق خود قرار دارند. حاکمیت ملی ، مجموعه حقوق تک تک شهروندان است و انتخابات تجلی تام و تمام «مردمی بودن قدرت» در نظام ماست. شهروندان «حق تعیین سرنوشت» را به صرف ایرانی بودن و زیستن در مرزهای این سرزمین دارا می باشند و آن را از مرجع دیگری بدست نمی آورند.

در چنین هنگامه ای متولیان رسانه ای باید بیشتر از هر زمان دیگری بر روی نمایندگان مجلس، دولتمردان و همچنین قوه قضائیه متمرکز شوند و از موضع «رسانه ملی» بستر مناسب را برای پاسخگویی اهالی سیاست و دستگاه قضا به مردم فراهم آورند. اگر «انتخابات سالم، عادلانه و آزاد» حق طبیعی و قانونی شهروندان باشد آنگاه مقدمات برگزاری این انتخابات (قبل، حین و بعد از آن) نیز جزو حقوق طبیعی و قانونی شهروندان تلقی خواهد شد و رسانه ملی باید در وهله اول در تحقق این مطالبه و حق بکوشد تا شأن و کرامت انسانی انتخاب کنندگان نیز رعایت شود.

نامزدهای انتخابات (چه آنها که به مجلس راه یابند و چه آنها که چنین توفیقی نیابند)، مسئولان ارگانهای مختلف دولتی و کشوری و همچنین رسانه ملی ملزم اند که به بایدها و نبایدهای تحقق مشارکت حداکثری پایبند باشند و بدانند که وظیفه آنها با برگزاری انتخابات به پایان نمی رسد بلکه روز 13 اسفند، تازه، شروع کار و تلاش آنهاست.

ارسال نظرات
خط داغ