اندر شباهت عجیب جشنواره به یکی از فیلمهایش
یک عاشقانه من درآوردی
مهدی تراببیگی
فرارو- روزهای نخست سیامین جشنواره فیلم فجر است، جشنوارهای که به قول معاونت سینمایی مثل بستههای شانسی دوران کودکی است و به قول دبیر جشنواره مثل باغی شده که در آن علاوه بر میوههای خوشمزه و خوشرنگ، میوههایی بدمزه و تلخ نیز وجود دارد و جشنواره فجر امسال به خیلی چیزهای دیگری هم شبیه است، مثلا درست مثل یکی از فیلمهای روز اول جشنواره است: عنوانی فریبنده، رنگ و لعابی تند و خیلی چیزهای دیگر تا یک عاشقانه من درآوردی را رقم بزند!
«یک عاشقانه ساده» عنوان غلطانداز یکی از فیلمهای بخش مسابقه است، فیلمی که سعی میکند به هر قیمتی سادگی دلپذیری داشته باشد ولی آشکارا دچار وارونگی شده، مثلا فضای رئال روستایی که به سادگی کاشتن دوربین میتواند لحن ساده یک اثر را تضمین کند با دستکاری نمایشگرانهای به خلاف خودش تبدیل میشود.

از لباسهای رنگ به رنگ و دسترنج طراح مد و لباس که بر تن ستاره فیلم میبینیم و به هیچ منطق جغرافیایی وفادار نیست، گرفته تا خانههای به شدت دستکاری شده فیلم که به تناقضهای آشکاری هم منجر میشود مثلا در مطبخ یکی از خانههای مثلا روستایی فیلم در آن واحد اجاقی به شکلی بدوی با آتش میسوزد و در دیگری شعله اجاق گاز خودنمایی میکند، لباسهای عهد تیرکمون میرزا تن اهالی میبینیم و در دستانشان اسکناسهای مچاله بیست تومانی و در عین حال بربام خانههای آبادی، سپیدی نقرهای ایزوگامهای امروزی میدرخشد و...
همین حفرههای آشکار به سادگی مخاطب را به خود جشنوارهای ارجاع میدهد که این فیلم در بخش مسابقه آن شرکت دارد، مثلا «سیامین» جشنواره که در خودش نوعی از پختگی و قوام دارد اما بر خلاف نام بامسمایش از معنا تهیاست و از همان آغاز، فیلمهای ضعیف و نیمبند به نمایش میگذارد و حتی برای داغ شدن تنورش به پخش مستقیم فوتبال هم متوسل میشود.

در روز گشایش جشنواره، دستاندرکاران جشنواره در حرکتی نمادین کوچهای به نام انقلاب راه میاندازند تا به سبک و سیاق فرشهای قرمز هالیوودی بازیگران رنگارنگ از روی آن عبور کنند و از قضا به درستی یادآور سکانس افتتاحیه همین فیلم «یک عاشقانه ساده» هم هست که در آن شاهد رقصی عجیب و مندرآوردی اهالی هستیم که نه به لباسهایشان میخورد و نه به ریتم موزیکی که پخش میشود و نه به دیوار گلی خانههای ابیانه...
و اما بار داستان «یک عاشقانه ساده» به وزن و اعتبار یک اسام اس عاشقانه هم نمیرسد، داستانی که بیوقفه دست و پا میزند ولی پیش نمیرود که نمیرود: گندم«مهناز افشار» و علی «مصطفی زمانی» از کودکی خاطر هم را میخواهند و حال سالها گذشته و مانعی به نام پسر کدخدا «مهران احمدفر» سربرآورده که خاطرخواه دوآتشه گندم خانم است و در نهایت میدان را خالی میکند، نه ظرافتی نه سادگی پیچیدهای!

معمول است که در ملودرامهای عاشقانه، داستان را کنش و اشتیاق عاشق و معشوق فیلم پیش میبرد و حضور شخص سوم در مقام رقیب به تنش و اصطکاک داستان دامن میزند، اما در این عاشقانه ساده با یک زوج عاشق پیشه طرفیم که جز تکرار دیالوگهای تخت و آبکی حرف تازهای ندارند و دیدارهایشان که قرار است مثلا در فضای حرمان زدهی یک روستا مشمول اصل پنهان کاری باشد و حتی در دیالوگها هم ترس از برملا شدن و بلوا شدن آن بازگو میشود اما در عمل این دیدارهای مثلا پنهانی چنان به سادگی آب خوردن صورت میپذیرد که مخاطبی که در عمرش روستایی ندیده آنجا را در حال و هوای ونیز، شهر عشاق تصور میکند، به هر حال از هرچه بگذریم فیلم داستان یک عاشقانه ساده است.
و اما در مورد نیروی بازدارنده فیلم، پسر کدخدا که مثلا قرار است در برابر نیروی موافق آن نقش باد مخالف را ایفا کند به توان یک نسیم ملایم روستایی هم کاری از دستش ساخته نیست و عجیب اینکه همین باد ملایم در برابر ضعف مفرط قهرمانهای فیلم ناگهان به طوفانی بدل میشود که پایان فیلم را هم رقم میزند.
پسر کدخدا که چهار سال تمام با سماجت منتظر پاسخ مثبت گندم است ناگهان در شبی بارانی! متحول میشود و گندم را آزاد میگذارد که پیدلش را بگیرد و به وصال علی درآید درست همان شبی که علی هم که بعد از آن همه انفعال برای از میان برداشتن رقیب دست به هفتتیر! برده با دست بخشنده همین رقیب بیخیال انتقام میشود تا همه چیز ختم به خیر شود، به هر حال از هرچه بگذریم فیلم داستان یک عاشقانه ساده است.
تا صبح میتوان درمورد حفرههای ریز و درشت فیلم حرف زد و نوشت، فیلمی بیمایه که حتی عنوان کارگردانش هم مخاطب را غافلگیر میکند، از سامان مقدم که در کارنامهاش «کافه ستاره»، «مکث» و حتی «پارتی» دارد این یک عاشقانه ساده واقعا به او نمیآید.
میگویند عنوان «یک عاشقانه ساده» در ابتدا باگت نام داشته و در روزهای آغاز فیلمبرداری بهعنوان کمدی رمانتیک روستایی نامبرده میشد ولی گویا در مرحله فیلمبرداری، فیلم تغییر ژانر داده و لایه کمدی زیر سایه درام! اثر قرار گرفته است.
میگویند فيلم براي جشنواره سال گذشته در حال فيلمبرداري بود اما خراب شدن آب و هوا در ابيانه فيلمبرداري را متوقف كرد و گروه به تهران بازگشتند و فيلم به جشنواره بيست و نهم نرسيد، اما با ادامه فيلمبرداري تا اواخر فروردين فيلم خيلي زود براي حضور در جشنواره سي ام آماده نمايش شد.
هنوز جشنواره سیام روزهای نخستاش را تجربه میکند و مانده به اختتامیه برسد و دور از انصاف است از همین حالا پایانی مثل پایان همین «یک عاشقانه ساده» برای آن پیشبینی کرد، هرچند که آغازش مثل همین فیلم باشد!