کمال اطهاری در گفتگو با فرارو
افزایش سقف وام مسکن بازار را متعادل نمیکند/ مسکن گرانی شدید نخواهد داشت
فرارو- یک کارشناس ارشد اقتصادی معتقد است که افزایش سقف وام مسکن مانند یک دوپینگ موقتی است و وقتی بخش واقعی یا تولید مسکن ناکارآمد است، بازار مسکن تعادل نخواهد داشت و این کار تنها به بازار نیمه مرده مسکن رونقی گذرا خواهد داد. کمال اطهاری معتقد است که راه حل بازگشت به به طرح جامع مسکن است که در برنامه چهارم آمده بود. وی معتقد است مسکن اکنون تبدیل به کالایی سوزان شده است و کالای سوزان مورد تمایل مردم نیست لذا افزایش شدید قیمتی در این بخش نخواهیم داشت.
کمال اطهاری در گفتگو با فرارو و در پاسخ به این پرسش که آیا افزایش وام مسکن نتیجه بخش خواهد بود، گفت: «بازار واقعی مسکن سامان درستی ندارد. در واقع سیاستهایی که در گذشته پی گرفته شده است مانند مسکن مهر از یک طرف و از طرف دیگر سیاست موسوم به تراکمفروشی در کلانشهرها، بخش واقعی مسکن یعنی بخش تولید را ناکارآمد کرده است و مسکن با تجهیزات شهری لازم و با قیمت مناسب عرضه نمیشود.»
اطهاری ادامه داد: «بخش مالی و پولی نمیتواند خود به خود به تعادل منجر شود از این رو افزایش سقف وام، بازار مسکن را به سوی تعادلی نخواهد رساند که اکثریت جامعه از آن بهرهمند شوند.»
وی افزود: «سالیان سال این فرایند رخ داده است یعنی سقف وام افزایش پیدا میکند اما چون بخش واقعی مسکن کارامد نیست، این افزایش منجر به تعادلی نسبی در بازار هم نشده است.»
کارشناس ارشد بخش مسکن در پاسخ به این پرسش که آیا نباید متناسب با تورم، وامهای مسکن هم افزایش پیدا بکند، گفت: «به خاطر دور تورمی که بعد از اصلاحات اقتصادی با پیشگامی هدمندی یارانههای آغاز شده است که خاصیت تورمی آن بیش از خاصیت اصلاحیاش بوده است؛ افزایش سقف وام مسکن اجتنابناپذیر است، اما این کار یک دور باطل تورمی است و به تورم مشروعیت میبخشد.»
اطهاری ادامه داد: «ضروری است که وقتی تورم وجود دارد و همه چیز از جمله قیمت تولید مسکن افزایش مییابد، سقف وام مسکن هم افزایش پیدا کند زیرا مسکنی که عرضه میشود با قیمت بالاتری عرضه میشود، پس باید وام مسکن هم افزایش داده شود.»
این کارشناس بخش مسکن، افزود: «این نگاه یک نوع ساده انگاری و دور باطل تورمی را ایجاد میکند. من نمیگویم که نباید وام مسکن افزایش پیدا کند و این حرف در ظاهر سنجیده نیست ولی در باطن از آنجا که دور باطل تورمی ایجاد میکند در چارچوب علم اقتصاد، این کار را نمیشود توصیه کرد.»
وی تصریح کرد: «همانطور که بیان شد بخش واقعی مسکن ناکارآمد است، یعنی تولید مسکن انبوهی که با خدمات لازم به مردم عرضه بشود وجود ندارد، وقتی این ساز و کار وجود ندارد، کارهایی از جمله افزایش سقف وام صورت میگیرد که اگر چه در به نظر میرسد ضروری است اما به تعادل در بازار مسکن نخواهد رسید.»
اطهاری با بیان اینکه تعادل در بازار مسکن یعنی اکثریت جامعه با درآمدی که دارند بتوانند از مسکن بهرهمند بشوند، گفت: «با افزایش سقف وام مسکن تعادل به وجود نمیآید اما از این بابت که معاملات در بازار مسکن به نوعی صورت گرفته و از این حالت نیمه مرده بیرون بیاید، کاری است که باید انجام شود. افزایش سقف وام مسکن مانند یک دوپینگ موقت کمک میکند تا فرد مسافتی را بدود و بعدا مجددا از حرکت باز بماند.»
این کارشناس ارشد مسکن در پاسخ به اینکه شما چه راهحلی را برای رسیدن به تعادل در بخش مسکن پیشنهاد میدهید، گفت: «راهحل در چارچوب برنامه چهارم توسعه و در بخش طرح جامع مسکن که چند سال بر روی آن زمان گذاشته شده بود، ارائه شد. در واقع در برنامه چهارم توسعه دولت قانع شد از حباب مسکن دست بردارد و برنامه جامعی را برای بخش مسکن تهیه و اجرا بکند تا یک رشد پایدار در بخش مسکن به وجود بیاید و عدالت اجتماعی هم تحقق یابد.»
وی ادامه داد: «در قانون برنامه چهارم، طرح جامع مسکن تهیه شد که عدالت اجتماعی هم در آن منظور شده بود. طرح جامع مسکن ثمره چندین سال تجربهای بود که در جمهوری اسلامی بعد از اجرای چندین برنامه به دست آمده بود و از جامعیت خوبی هم برخوردار بود اما متاسفانه این برنامه در پای مسکن مهر قربانی شد.»
این کارشناس اقتصادی افزود: «همانطور که میبینید تحت عنوان مسکن مهر، یک طرح یک بعدی به اجرا درآمد که گوشه ای از طرح جامع مسکن بود و مشابهتهایی به آنچه در طرح جامع بود داشت. اجرای طرح مسکن مهر نیازمند اجرای سه یا چهار بسته برنامهای دیگر بود، اما این کار انجام نشد. بنابراین باید به طرح جامع مسکن در برنامه چهارم توسعه برگشته و بازبینیهایی بشود و به اجرا در بیاید اما هنوز من در چارچوب برنامه پنجم توسعه این رویکرد را ندیدهام و نمیبینم که شاید غفلت از من باشد.»
وی در پاسخ به این پرسش که آیا متناسب با التهاب بزرگی که در بازار سکه و ارز وجود دارد، ما در بخش مسکن هم با التهاب مواجه خواهیم بود، گفت: « بعید نیست که در جامعهای که دچار سراسیمگی است، نوساناتی در بخش مسکن به وجود بیاید. اما من چنین گمانی ندارم که در بخش مسکن این اتفاق بیفتد و وجه مغلوب پیشبینی من را تشکیل میدهد.»
این کارشناس مسکن ادامه داد: «هنوز نشانههایی از تنشزدایی قاطع و کارآمد خارجی دیده نمیشود و اقتصاد هم پویا و پایا نیست. وقتی تنشزدایی به صورت واقعی و قانع کننده انجام نگیرد، ریال پول سوزان میشود و مردم اعتماد خود را به این پول از دست میدهند و تمایل خواهند داشت آن را به کالا و یا پول های غیر ريالی تبدیل کنند. از این رو مسکن که کالایی ریالی است کالایی سوزان خواهد بود و مردم نسبت به آن تمایل نخواهند داشت.»
وی با بیان اینکه در وضعیت اقتصادی کنونی مسکن کالایی ریالی و سوزان است، گفت: «کالا و پول سوزان، کالا و پولی است که مردم در دست خود نگه نمیدارند، همینطور که میبینید مردم سراسیمه و با عجله ريال را به ارز و یا سکه تبدیل میکنند و ريال تبدیل به پول سوزان شده است و کالاهای ریالی هم دارایی سوزان است.»
اطهاری در پایان گفت: «کسی که مسکن و یا کالاهای سوزان دارد، میخواهد آن را بفروشد، اما چون دیگران نمیخواهند این کالا یا آتش را در دست خود بگیرند، سراغ بخش مسکن نمیروند، به خصوص که قیمتها بسیار بالاست و طاقت خرید بسیاری خارج است. لذا من پیشبینی نمیکنم که افزایش شدید قیمتی در بخش مسکن وجود داشته باشد. البته در اقتصاد سراسیمه نوسانی ممکن است وجود داشته باشد.»