دو تهدید رشد اقتصادی جهان در ۲۰۲۷
افزایش بدهی دولتها و رشد هوش مصنوعی به دو نگرانی اصلی اقتصاد جهان در سال ۲۰۲۷ تبدیل شدهاند
با نزدیک شدن به سال ۲۰۲۷ نگرانی درباره آینده اقتصاد جهان افزایش یافته است. در شرایطی که اقتصادهای بزرگ در سالهای اخیر شوکهای متعددی را پشت سر گذاشتهاند، سرمایهگذاران و تحلیلگران اکنون بیش از گذشته احتمال وقوع رکود را جدی میگیرند.
به گزارش دنیای اقتصاد، بر اساس گزارش اکونومیست تجربه سالهای اخیر نشان میدهد بسیاری از شوکهایی که در گذشته میتوانستند اقتصاد جهان را به سمت رکود سوق دهند، دیگر به همان اندازه اثرگذار نیستند. بسته شدن تنگه هرمز در سال ۲۰۲۶ یکی از بزرگترین شوکهای عرضه انرژی از دهه ۱۹۷۰ بود، اما تاثیر آن بر رشد اقتصاد جهانی محدود ماند. کاهش وابستگی اقتصادهای پیشرفته به نفت و افزایش انعطافپذیری آنها باعث شده است که اختلال در عرضه انرژی نتواند بهراحتی فعالیت اقتصادی را متوقف کند.
جنگ تجاری نیز با وجود تداوم سیاستهای تعرفهای دونالد ترامپ، نتوانسته است اقتصاد آمریکا و جهان را از مسیر رشد خارج کند. پس از اعلام موج گسترده تعرفهها در آوریل ۲۰۲۵، برخی پیشبینیها احتمال وقوع رکود در آمریکا را تا حدود دو سوم برآورد میکردند. با این حال، تولید ناخالص داخلی آمریکا و اقتصاد جهانی تقریبا مطابق روند پیشین خود حرکت کردند.
افزایش نرخ بهره نیز که در گذشته یکی از عوامل اصلی شکلگیری رکود بود، در شرایط کنونی تهدید چندان بزرگی محسوب نمیشود. بانکهای مرکزی در سالهای ۲۰۲۲ و ۲۰۲۳ برای مهار تورم نرخهای بهره را بهشدت افزایش دادند، اما برخلاف انتظار، اقتصادهای بزرگ وارد رکود عمیقی نشدند.
در این میان دو عامل بیش از سایر تهدیدها توجه بازارهای مالی را به خود جلب کردهاند؛ افزایش بدهی دولتها و رشد سریع صنعت هوش مصنوعی.
اکنون کشورهای ثروتمند نیز با افزایش قابلتوجه بدهی مواجه هستند. دولتهای این کشورها، بهویژه آمریکا، در مقایسه با اندازه اقتصاد خود مبالغ بسیار زیادی استقراض میکنند. اگر اعتماد بازارها به توانایی دولت آمریکا برای بازپرداخت بدهیهایش تضعیف شود، پیامدهای آن به مرزهای این کشور محدود نخواهد ماند. افزایش هزینه استقراض، کاهش ارزش داراییها و بیثباتی بازارهای مالی میتواند اقتصادهای دیگر را نیز تحتتاثیر قرار دهد.
در کنار بدهی دولتها، هوش مصنوعی نیز به یکی از منابع مهم نگرانی تبدیل شده است. رشد سریع این فناوری، سرمایهگذاریهای عظیمی را به دنبال داشته و ارزش سهام شرکتهای فعال در این حوزه را افزایش داده است. با این حال، تاریخ بازارهای مالی نشان میدهد فناوریهای تحولآفرین همیشه با رشد پایدار ارزش داراییها همراه نیستند. تشدید رقابت و کاهش حاشیه سود یا کندتر شدن روند گسترش این فناوری میتواند انتظارات سرمایهگذاران را تغییر دهد.
با وجود این خطرها، پیشبینی شکل دقیق بحران بعدی آسان نیست. ممکن است رکود در سال ۲۰۲۷ رخ ندهد یا عامل اصلی آن با بحرانهای گذشته تفاوت داشته باشد. آنچه روشن است، تغییر ماهیت ریسکهای اقتصاد جهان است؛ ریسکهایی که اکنون بیش از شوکهای انرژی و تعرفهها، در ساختار بدهیها و روابط مالی صنعت فناوری ریشه دارند.