آینده منظومه شمسی ما در آینه یک ستاره مرده
براساس یک پژوهش سامانه J۱۳۲۸−۱۴۵۰ نشان میدهد مرگ یک ستاره لزوماً به باقی ماندن تودهای ساده از بقایای سیارات ختم نمیشود و برخی اجرام میتوانند پس از این ویرانی نیز زنده بمانند و بر ساختار بقایای منظومه اثر بگذارند.
فرارو- اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ بسیار بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا، دو حلقه مجزای گازی از بقایای سیارهای را در اطراف یک کوتوله سفید کشف کردهاند؛ ساختاری غیرمعمول که احتمالاً با وجود دو جرم سیارهای باقیمانده از مرگ ستاره شکل گرفته و میتواند تصویری از سرنوشت منظومه شمسی در میلیاردها سال آینده ارائه دهد.
به گزارش فرارو به نقل از سای تک دیلی، به گزارش پژوهشگران، این حلقهها که با شکافی مشخص از یکدیگر جدا شدهاند، احتمالاً به کمک دو جرم سیارهای در مدارهای متفاوت پایدار ماندهاند. جرم کوچکتر ممکن است اندازهای در حد یک سیارک چند کیلومتری و جرم بزرگتر ابعادی نزدیک به پلوتو یا حتی ماه زمین داشته باشد.
نیکولا جنتیله فوسیلّو، اخترشناس دانشگاه تریسته ایتالیا و نویسنده اصلی این پژوهش منتشرشده در نشریه «نیچر استرونومی»، میگوید: «مدتهاست میدانیم که سیارات ممکن است پس از دگرگونی ستاره مرکزیشان باقی بمانند، اما این نخستین نمونه از سامانهای پیچیده است که دارای دو دیسک از بقایای سیارهای و احتمالاً دو جرم سیارهایِ بازمانده است.»
این ساختار در اطراف کوتوله سفید J۱۳۲۸−۱۴۵۰ شناسایی شده است؛ ستارهای بسیار چگال که پس از پایان سوخت هستهای ستارگان مشابه خورشید شکل میگیرد. ستارگان در مراحل پایانی عمر، ابتدا بهشدت منبسط میشوند و ممکن است سیارات نزدیک خود را ببلعند. برخی اجرام باقیمانده نیز در جریان این آشفتگی از هم میپاشند و دیسکهایی از بقایا را در اطراف ستاره ایجاد میکنند.
دو حلقه با ترکیب شیمیایی متفاوت
برخلاف کوتولههای سفید دیگری که پیشتر دیسکهای بقایای سیارهای در اطراف آنها مشاهده شده بود، J۱۳۲۸−۱۴۵۰ دارای دو حلقه گازی مجزا است. فیلیپه لاگوس-ویلچز، از نویسندگان پژوهش، میگوید: «ساختاری که در این سیستم میبینیم به ویژه جذاب است زیرا دو حلقه گازی به طرز چشمگیری پایدار هستند و توسط یک شکاف از هم جدا میمانند.»
محققان با استفاده از ابزار X-Shooter نصبشده روی تلسکوپ VLT در صحرای آتاکامای شیلی، این ساختار دوتایی را شناسایی کردند. به گفته جنتیله فوسیلّو، این سامانه نگاهی کمسابقه به فرآیند آشفته پایان عمر یک منظومه سیارهای دارد و نشان میدهد ستارگان مرده میتوانند دیسکهایی پیچیدهتر از تصورات پیشین داشته باشند.
بررسی ترکیب حلقهها نیز سرنخهایی از سیارات نابودشده به دست داده است. ستارهشناسان عناصری مانند کلسیم، اکسیژن، منیزیم و آهن را شناسایی کردند؛ موادی که در سیارات سنگی منظومه شمسی نیز وجود دارند. با این حال، ترکیب شیمیایی دو حلقه متفاوت است؛ حلقه داخلی منیزیم فراوان دارد، اما در حلقه بیرونی مقدار این عنصر بسیار کم است.
این تفاوت میتواند نشان دهد بقایای دو سیاره با ترکیب متفاوت منشأ حلقهها بودهاند، یا اینکه مواد از لایههای مختلف یک جرم سیارهای، مانند پوسته و هسته، سرچشمه گرفتهاند.
آینده احتمالی منظومه شمسی
این کشف میتواند چشماندازی از آینده منظومه شمسی نیز ارائه دهد. خورشید در میلیاردها سال آینده با انبساط در مراحل پایانی عمر خود، ممکن است زمین را نابود کند و سپس به کوتوله سفید تبدیل شود. در این میان، برخی اجرام سیارهای احتمالاً باقی میمانند و بقایای آنها حلقههایی پیرامون ستاره مرده تشکیل میدهند.
سامانه J۱۳۲۸−۱۴۵۰ نشان میدهد مرگ یک ستاره لزوماً به باقی ماندن تودهای ساده از بقایای سیارات ختم نمیشود و برخی اجرام میتوانند پس از این ویرانی نیز زنده بمانند و بر ساختار بقایای منظومه اثر بگذارند.
لاگوس-ویلچز در جمعبندی میگوید: «بنابراین، این سامانه چشماندازی قابلتوجه از آینده احتمالی منظومههای سیارهای از جمله منظومه خودمان ارائه میدهد.»