قرایی مقدم: ایران قوی بدون بهبود معیشت و اعتماد مردم ساخته نمی‌شود
یک جامعه‌شناس گفت: ساخت ایران قوی مستلزم تقویت انسجام اجتماعی، افزایش اعتماد عمومی، توجه به مطالبات مردم و فراهم کردن زمینه مشارکت آنان در تصمیم‌گیری‌هاست.
به گزارش ایرنا، این جامعه‌شناس با اشاره به اهمیت وطن‌دوستی و انسجام ملی اظهار کرد: وطن‌دوستی با پوست و خون ایرانیان عجین شده است. مردم نیز بیش از ۲۵۰ روز است در خیابان‌ها حضور دارند حتی اگر لازم باشد این استقامت یک سال دیگر نیز ادامه خواهد یافت زیرا وطن دوستی با پوست و خون ایرانیان عجین شده است.
قرایی‌مقدم در پاسخ به پرسشی درباره نقش همبستگی مردم و دولت در عبور از بحران‌ها گفت: حتما همبستگی مردم برای عبور از بحران‌ها و حفظ پایداری وطن اهمیت بسزایی دارد اما عواملی نیز برای تقویت این مسئله باید در جامعه وجود داشته باشند.
وی افزود: یکی از عواملی که در جریان جنگ‌های ایران با اعراب و مغول‌ها به شکست ایران منجر شد، عملکرد نظام‌های حکومتی آن زمان (ساسانیان و خوارزمشاهیان) بود که بی‌توجهی به مردم، رسیدگی نکردن به وضعیت معیشتی آنها و نادیده گرفتن نیازهایشان باعث شدند مردم تصور کنند، دشمنان کشور می‌توانند زندگی بهتری برای آنها فراهم کنند.
این جامعه‌شناس با اشاره به اقدامات دولت برای تأمین نیازهای اساسی مردم و تأثیر آن بر تقویت انسجام ملی اظهار داشت: از نظر امیل دورکیم، جامعه‌شناس فرانسوی، ما دو نوع انسجام یا همبستگی اجتماعی داریم؛ یکی «انسجام مکانیکی» که در آن مردم مانند اجزای یک ماشین به یکدیگر وابسته هستند و البته ماشین نمی‌فهمد که هر قطعه چه کاری انجام می‌دهد، اما در «انسجام ارگانیکی»، اجزای بدن به‌صورت یکپارچه عمل می‌کنند.
قرایی‌مقدم افزود: بنابراین ما باید تلاش کنیم انسجام ارگانیک را در جامعه تقویت کنیم؛ موضوعی که رئیس‌جمهور نیز بر آن تأکید می‌کند و به همین علت در پی رفع مشکلات معیشتی است. زیرا انسجام اجتماعی در شرایطی که مردم با وضعیت معیشتی دشوار، گرانی و تورم مواجه هستند در معرض آسیب قرار دارد.
وی با اشاره به وضعیت «نه جنگ و نه صلح» اظهار کرد: وضعیت «نه جنگ و نه صلح» باعث شده فعالیت‌ها در بخش‌های مختلف، به‌درستی پیش نرود؛ چراکه نگرانی از آینده بر زندگی و فعالیت مردم سایه انداخته است و حل این مسئله باید بسیار مورد توجه مسئولان قرار گیرد.
این جامعه‌شناس تأکید کرد: عبور از وضعیت نه جنگ و نه صلح پیش‌نیاز ساختن «ایران قوی» است و اهمیت این موضوع را از تأکیدات رهبر معظم انقلاب و رئیس‌جمهور هم می‌توان دریافت.
قرایی‌مقدم تصریح کرد: مشکلاتی که اکنون وجود دارد، نیازمند تصمیم‌گیری مسئولان است و رهبر معظم انقلاب هم دستوراتی در این زمینه صادر فرموده‌اند. شورای عالی امنیت ملی، رئیس‌جمهور، آقای قالیباف، وزیر امور خارجه و سایر مسئولان باید به هر شکلی که ممکن است، برای پایان دادن به این وضعیت و برداشتن موانع از مسیر جامعه اقدام کنند.
وی اظهار کرد: نگرانی‌های مردم موجب می‌شود «انسجام ارگانیکی» جامعه از بین برود و «اعتماد عمودی» در جامعه که فوکویاما بر آن تاکید می‌کرد، میان مردم و مسئولان کمرنگ شود. جامعه‌ای که در نگرانی و سردرگمی به سر می‌برد، نمی‌تواند در هیچ زمینه‌ای توسعه پیدا کند.
قرایی‌مقدم در ارزیابی طرح «حکمرانی محله‌محور» گفت: این طرح همان‌طور که رئیس‌جمهور نیز به آن اشاره کرده‌است، قطعا آثار مثبتی دارد زیرا شما در محله‌ای که زندگی می‌کنید، بهتر از شهردار آن منطقه با مشکلات و مسائل همان محله آشنا هستید.
وی اضافه کرد: در این چهارچوب باید درآمدهای هر منطقه در آن منطقه هزینه شود و مشکلات هر منطقه را از مردم آن جویا شویم تا برای حل آنها برنامه‌ریزی کنیم؛ یعنی صرفاً به بیان حرف اکتفا نکنیم. مردم هر منطقه و محله بهتر از دیگران از مشکلات و مسائل محل زندگی خود اطلاع دارند.
این جامعه‌شناس خاطرنشان کرد: به قول کریس آرجریس، صاحب‌نظر علم مدیریت، تصمیم‌گیری باید از پایین به بالا باشد، نه از بالا به پایین. تصمیمات باید از روستا آغاز شود، به بخش، سپس استان و سطوح بالاتر منتقل شود تا در نهایت به دولت برسد.
قرایی‌مقدم با اشاره به آسیب‌های تمرکزگرایی اظهار کرد: تمرکزگرایی در اداره کشور باعث شده است که شهرهایی مانند تهران، بیش از اندازه گسترش پیدا کنند و بسیاری از روستاها خالی از سکنه شوند؛ به‌طوری‌که مردم برای دسترسی به امکانات و شرایط بهتر زندگی به سمت شهرهای بزرگ مهاجرت کرده‌اند.
وی درباره نقش مشارکت مردم در مدیریت مصرف انرژی گفت: در علم جامعه‌شناسی به سرانجام رساندن هر طرحی از طریق مشارکت مردم، امکان‌پذیر است. اساساً مردم - از فقیر تا غنی - اصل و اساس جامعه هستند و همه آنها برخی بیشتر و برخی کمتر در مسائل جامعه نقش و دخالت دارند.
این جامعه‌شناس با تأکید بر ضرورت مشارکت مردم در مدیریت مصرف انرژی گفت: مردم باید در مصرف آب، انرژی و سایر منابع مشارکت داشته باشند؛ اما در این زمینه لازم است به یک موضوع مهم جامعه‌شناختی نیز توجه کنیم که از آن با عنوان نظریه «تأخر فرهنگی» یا «پس‌افتادگی فرهنگی» یاد می‌شود.
وی ادامه داد: فرهنگ دو بخش دارد؛ «فرهنگ مادی» که شامل فناوری مانند یخچال، گاز، برق، آب، تلفن و سایر امکانات و تجهیزات می‌شود و «فرهنگ معنوی» که به رفتارها و شیوه استفاده صحیح از فناوری مربوط می‌شود.
قرایی‌مقدم تأکید کرد: ما به‌سرعت می‌توانیم یخچال، تلفن همراه و امکاناتی مانند لوله‌کشی را در اختیار داشته باشیم، اما فرهنگ مصرف و استفاده صحیح از آنها نیز باید متناسب با این امکانات تغییر کند. متأسفانه در بسیاری از موارد، فرهنگ استفاده از امکانات و فناوری‌های جدید به اندازه خود فناوری رشد نکرده است.
وی تصریح کرد: ما خودرو را در اختیار گرفته‌ایم، اما فرهنگ رانندگی متناسب با آن را به‌درستی شکل نداده‌ایم. آپارتمان داریم اما فرهنگ آپارتمان‌نشینی را به اندازه کافی نیاموخته‌ایم. این موضوع نشان می‌دهد که توسعه فناوری به‌تنهایی کافی نیست و باید رفتار و نگرش مردم نیز متناسب با آن تغییر کند.
این جامعه‌شناس با اشاره به نقش خانواده و رسانه‌ها در اصلاح الگوی مصرف اظهار کرد: رفتارهای متناسب با فناوری نیازمند فرهنگ‌سازی هستند و باید از طریق آموزش‌وپرورش، صداوسیما، رسانه‌ها، مقالات و همچنین آموزش والدین به مردم یاد بدهیم که چرا باید درست مصرف کنند و چگونه باید از امکانات موجود استفاده صحیح داشته باشند.
قرایی‌مقدم با اشاره به نقش مسجدمحوری در اصلاح الگوی مصرف گفت: مسجد از گذشته جایگاهی برای حضور مردم و بیان مشکلات و مسائل آنها بوده است تا مردم بتوانند مشکلات خود را مطرح کنند و برای حل آنها چاره‌اندیشی شود.
وی ادامه داد: فرهنگ‌سازی باید از خانواده آغاز شود. فرزندان، چه دختر و چه پسر، رفتار والدین خود را مشاهده می‌کنند و از آن الگو می‌گیرند. برای مثال، وقتی والدین در مصرف آب دقت می‌کنند، فرزندان نیز این رفتار را یاد می‌گیرند و به‌تدریج آن را در زندگی خود به کار می‌برند؛ بنابراین، فرهنگ‌سازی باید از خانواده شروع شود و سپس مسجد، صداوسیما، رسانه‌ها، مقالات و سایر نهادهای فرهنگی و آموزشی نیز در این زمینه نقش‌آفرینی کنند.
