از بازدارندگی تا وتو؛ مسیر فرسایش قدرت ترامپ
مسیر ترامپ از بازدارندگی تا انتخابات تا وتو، روایتی از فرسایش تدریجی قدرت است. بازدارندگی ای که قرار بود بدون جنگ، اراده آمریکا را تحمیل کند، در باتلاق جنگ ایران و نارضایتی اقتصادی گرفتار شد.
مقدمه:
دونالد ترامپ در دوره دوم ریاست جمهوری خود، بازدارندگی را نه صرفاً به عنوان یک دکترین نظامی، بلکه به مثابه روایتی از قدرت بدون جنگ به کار گرفت. روایتی که در آن ترکیبی از تعرفه های اقتصادی، تهدید های نظامی محدود و لفاظی های تهاجمی، جایگزین جنگ های تمام عیار پرهزینه می‌شد. او می‌کوشید با فشار مستمر و هدفمند، هزینه های رقبا را افزایش دهد و اراده آمریکا را بدون ورود به باتلاق های جدید تحمیل کند. اما این معماری بازدارندگی در آزمون سخت انتخابات میان دوره‌ای ۲۰۲۶ و پیامد های جنگ ایران شکاف های عمیق خود را آشکار کرد. آنچه از دل این آزمون بیرون آمد، نه عقب نشینی کامل، بلکه چرخشی به سوی ابزار های باقی مانده قدرت بود. وتو به عنوان سپر دفاعی و سیاست خارجی به عنوان آخرین سنگر نفوذ دونالد ترامپ است.
بازدارندگی به مثابه روایت؛ از فشار تا فرسایش:
بازدارندگی ترامپ در دوره دوم بیش از آنکه یک راهبرد منسجم نظامی باشد، یک روایت است. او با ترکیب تهدید های اقتصادی نظیر تعرفه ها، فشار های نظامی محدود و لفاظی های تهاجمی، کوشید بدون ورود به جنگ های پرهزینه اراده آمریکا را به رقبا تحمیل کند. این رویکرد که می‌توان آن را بین‌الملل‌گرایی گزینشی نامید، در قبال ایران: ونزوئلا و حتی متحدان اروپایی به شکل های مختلف اعمال شد. با این حال، این بازدارندگی یک نقطه ضعف ساختاری داشت. مرز میان فشار هوشمند و جنگ فرسایشی به سرعت مبهم می‌شد. جنگ ایران که در فوریه آغاز شد، نمونه ای از همین لغزش بود؛ عملیاتی که قرار بود ابزار بازدارندگی باشد، به محرکی برای نارضایتی داخلی و شکست انتخاباتی تبدیل شد. به بیان دیگر، بازدارندگی که قرار بود از جنگ جلوگیری کند، خود به منبع فرسایش قدرت ترامپ در افکار عمومی بدل شد.
انتخابات میان دوره‌ای، همه پرسی بر سر جنگ و اقتصاد:
انتخابات میان دوره‌ای نوامبر ۲۰۲۶ به نقطه ای تعیین کننده تبدیل شد. دموکرات ها نه تنها کنترل هر دو مجلس را به دست گرفتند، بلکه در ایالت های جمهوری‌خواه نیز پیشروی کردند. پدیده ای که از آن به عنوان موج آبی یاد شد. نظرسنجی‌ها نشان داد که مسائل اقتصادی مانند تورم و قیمت بنزین، همراه با نارضایتی از جنگ ایران، انگیزه های اصلی رأی دهندگان بودند. شخص ترامپ و معاونش نیز اذعان کردند که جنگ، عامل بخشی از این شکست بوده است. مهم تر از نتیجه، پیامد درونی آن بود. جمهوری‌خواهان میانه رو و حتی چهره های نزدیک به ترامپ شروع به فاصله‌گیری کردند و پرسش پس از ترامپ به طور جدی مطرح شد. بدین ترتیب انتخاباتی که قرار بود مشروعیت بخش ادامه بازدارندگی باشد، به همه پرسی علیه آن تبدیل شد و ترامپ را در موقعیتی قرار داد که دیگر نمی‌توانست با تکیه بر کنگره پیش برود.
وتو به عنوان راهبرد بقا، از آقای وتو تا بن‌بست نهادی:
ترامپ پیش از برگزاری انتخابات نیز اعلام کرده بود که در صورت از دست دادن کنگره از حق وتو به طور گسترده استفاده خواهد کرد و حتی لقب آقای وتو را پذیرا شد. پس از شکست، این تهدید به راهبرد اصلی تبدیل شد. او وتو را نه فقط ابزاری برای جلوگیری از قوانین دموکرات ها، بلکه مکانیزم برای وادار کردن آن ها به مذاکره و امتیاز دهی تلقی کرد. با این حال وتو یک محدودیت حقوقی جدی دارد، کنگره می‌تواند با رأی دو سوم هر دو مجلس آن را باطل کند. کاری که با توجه به ترکیب جدید، بعید اما نه غیرممکن است. مهم تر از آن، وتو راه حلی برای حکومت کردن نیست، ابزاری برای بازداشتن است. ترامپ با تکیه بر وتو در عمل به یک رئیس‌جمهور لنگ تبدیل شد که می‌توانست مانع شود، اما نمی‌توانست بسازد. این وضعیت، بن‌بستی نهادی را رقم زد که در آن قدرت منفی جایگزین قدرت مثبت شده بود.
سیاست خارجی؛ آخرین سنگر قدرت:
در حالی که قدرت قانون‌گذاری ترامپ در واشنگتن محدود شده بود، سیاست خارجی همچنان حوزه ای بود که رئیس‌جمهور در آن اختیارات گسترده‌ای داشت. با این حال، اینجا نیز تناقضی وجود داشت؛ ترامپ نمی‌خواست میراثش به عنوان رئیس‌جمهور جنگ طلب ثبت شود، بلکه می‌خواست آمریکا را قوی‌تر تحویل دهد. این تنش میان نیاز به نمایش قدرت و ترس از فرسایش بیشتر، سیاست خارجی او را در حالتی از تعلیق و بلاتکلیفی قرار داد. او در عمل میان تشدید تنش و عقب نشینی تاکتیکی سرگردان بود.
نتیجه‌گیری:
مسیر ترامپ از بازدارندگی تا انتخابات تا وتو، روایتی از فرسایش تدریجی قدرت است. بازدارندگی ای که قرار بود بدون جنگ، اراده آمریکا را تحمیل کند، در باتلاق جنگ ایران و نارضایتی اقتصادی گرفتار شد. انتخاباتی که قرار بود تأییدی بر این مسیر باشد، به همه پرسی علیه آن تبدیل شد. و وتویی که قرار بود ابزار بقا باشد، در نهایت به نمادی از بن‌بست نهادی بدل شد. ترامپ پس از انتخابات، نه به عنوان معمار بازدارندگی، بلکه به عنوان رئیس‌جمهوری ظاهر شد که با تکیه بر ابزارهای منفی مانند وتو، تهدید و تقابل می‌کوشد دو سال باقی مانده را مدیریت کند. سیاست خارجی آخرین حوزه ای است که او در آن آزادی عمل دارد، اما حتی در آنجا نیز سایه شکست انتخاباتی و ترس از میراث دامنه مانور او را محدود کرده است. آنچه باقی می‌ماند، نه یک راهبرد منسجم، بلکه مدیریت بحران‌های زنجیره‌ای است. و این شاید دقیق‌ترین توصیف از وضعیت ترامپ در پایان این چرخه باشد.
