هواپیمای روسی که در اسرائیل فرود آمد چه مشخصاتی دارد؟
توپولف Tu-۱۵۴ از شناخته‌شده‌ترین هواپیماهای مسافربری ساخت اتحاد جماهیر شوروی سابق است. طراحی این هواپیما در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد و نخستین پرواز آزمایشی آن در چهارم اکتبر ۱۹۶۸ انجام گرفت. چند سال بعد، در سال ۱۹۷۲، این هواپیما وارد ناوگان شرکت هواپیمایی دولتی آئروفلوت شد.
فرود یک فروند هواپیمای نظامی روسیه در فرودگاه بن‌گوریون اسرائیل و انتشار گزارش‌هایی درباره حضور رئیس سازمان اطلاعات نظامی روسیه در میان سرنشینان آن، بار دیگر توجه‌ها را به هواپیمای توپولف Tu-154M جلب کرده است؛ جتی سه‌موتوره که اگرچه در ابتدا برای حمل‌ونقل مسافران طراحی شد، اما در سال‌های بعد به بخشی از ناوگان پروازی دولتی و نظامی روسیه تبدیل شد.
به گزارش فرارو، شامگاه یکشنبه ۱۷ آبان ۱۴۰۵، یک فروند هواپیمای نظامی روسیه در فرودگاه بین‌المللی بن‌گوریون در نزدیکی تل‌آویو فرود آمد. این پرواز به دلیل مبدأ نظامی و مقصد غیرمعمول خود، مورد توجه رسانه‌های اسرائیلی و بین‌المللی قرار گرفت.
این هواپیما از پایگاه هوایی چکالوفسکی در نزدیکی مسکو برخاسته بود و از خانواده توپولف Tu-154 محسوب می‌شد. شبکه تلویزیونی کان اسرائیل در گزارش اولیه خود اعلام کرد که هویت مسافران و هدف سفر مشخص نیست؛ با این حال، در گزارشی بعدی مدعی شد ایگور کوستیوف، رئیس سازمان اطلاعات نظامی روسیه (GRU)، نیز در میان سرنشینان هواپیما حضور داشته است.
در گزارش‌های منتشرشده، مدل این هواپیما Tu-154M معرفی شده است؛ هواپیمایی که با وجود توقف تولید، همچنان در برخی مأموریت‌های دولتی و نظامی روسیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.
توپولف ۱۵۴؛ جت سه‌موتوره‌ای که صنعت هوایی شوروی را متحول کرد
توپولف Tu-154 از شناخته‌شده‌ترین هواپیماهای مسافربری ساخت اتحاد جماهیر شوروی سابق است. طراحی این هواپیما در دهه ۱۹۶۰ آغاز شد و نخستین پرواز آزمایشی آن در چهارم اکتبر ۱۹۶۸ انجام گرفت. چند سال بعد، در سال ۱۹۷۲، این هواپیما وارد ناوگان شرکت هواپیمایی دولتی آئروفلوت شد.
هدف از ساخت Tu-154، تولید یک جت مسافربری میان‌برد بود که بتواند در مسیرهای پرتردد و همچنین فرودگاه‌های دورافتاده‌تر شوروی فعالیت کند. این هواپیما طی چند دهه به یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های حمل‌ونقل هوایی در این کشور تبدیل شد و میلیون‌ها مسافر را در مسیرهای داخلی و خارجی جابه‌جا کرد.
یکی از ویژگی‌های ظاهری شاخص توپولف ۱۵۴، سه‌موتوره بودن آن است. هر سه موتور توربوفن در قسمت انتهایی بدنه نصب شده‌اند؛ دو موتور در طرفین و موتور سوم در بخش مرکزی بدنه قرار دارد که هوای مورد نیاز خود را از ورودی تعبیه‌شده در انتهای هواپیما دریافت می‌کند.
این آرایش موتورها در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ در برخی هواپیماهای مسافربری مورد استفاده قرار می‌گرفت. قرار گرفتن موتورها در عقب بدنه، فضای بیشتری برای طراحی بال‌ها فراهم می‌کرد و فاصله موتورهای کناری از سطح باند را نیز افزایش می‌داد.
Tu-154M؛ نسخه ارتقایافته با موتورهای قدرتمندتر
هواپیمایی که در فرودگاه بن‌گوریون فرود آمد، از نسخه Tu-154M معرفی شده است؛ مدلی که در مقایسه با نمونه‌های اولیه، از تغییرات فنی و موتورهای بهبودیافته برخوردار است.
این نسخه به سه موتور توربوفن D-30KU-154 مجهز شده است. استفاده از این موتورها عملکرد پروازی و بهره‌وری سوخت هواپیما را بهبود داد و امکان انجام پروازهای میان‌برد را برای آن فراهم کرد.
توپولف Tu-154M حدود ۴۸ متر طول دارد و فاصله دو سر بال‌های آن به حدود ۳۷٫۵ متر می‌رسد. حداکثر وزن برخاست این هواپیما نزدیک به ۱۰۰ تن است و ظرفیت حمل مسافر آن، بسته به چیدمان کابین، حدود ۱۵۰ تا ۱۸۰ نفر برآورد می‌شود.
سرعت پروازی این جت به حدود ۹۰۰ کیلومتر بر ساعت می‌رسد و برد آن نیز با توجه به میزان سوخت، وزن محموله و پیکربندی هواپیما متفاوت است؛ در برخی شرایط، این میزان از ۵ هزار کیلومتر فراتر می‌رود.
چرا توپولف قدیمی همچنان در ناوگان نظامی روسیه پرواز می‌کند؟
با وجود اینکه Tu-154 در ابتدا به عنوان یک هواپیمای مسافربری ساخته شد، ظرفیت حمل سرنشین و توانایی پرواز در مسیرهای طولانی باعث شد نمونه‌هایی از آن در مأموریت‌های دولتی و نظامی نیز به کار گرفته شوند.
در روسیه، تعدادی از هواپیماهای این خانواده در اختیار واحدهای پروازی وابسته به وزارت دفاع قرار دارند و برای انتقال مقام‌های ارشد، هیئت‌های رسمی، نیروهای نظامی و برخی محموله‌ها استفاده می‌شوند.
هواپیمای فرودآمده در اسرائیل با شماره ثبت RA-85042 شناخته می‌شود. بر اساس اطلاعات منتشرشده در پایگاه‌های ردیابی پرواز، این هواپیما به واحد پروازی ۲۲۳ وزارت دفاع روسیه تعلق دارد؛ واحدی که بخشی از ظرفیت حمل‌ونقل هوایی دولتی این کشور را تشکیل می‌دهد و جابه‌جایی مقام‌ها و هیئت‌های رسمی را نیز انجام می‌دهد.
به همین دلیل، حضور یک توپولف ۱۵۴ در مأموریتی مرتبط با مقام‌های دولتی یا نظامی روسیه چندان دور از انتظار نیست؛ هرچند درباره هدف دقیق پرواز به اسرائیل و هویت تمام سرنشینان آن، اطلاعات مستقلی منتشر نشده است.
چرا هواپیماهای سه‌موتوره از صنعت هوانوردی کنار رفتند؟
توپولف Tu-154 به نسلی از هواپیماهای مسافربری تعلق دارد که در دوران گسترش استفاده از موتورهای جت طراحی شدند. در آن دوره، استفاده از سه موتور راهکاری برای دستیابی به ظرفیت حمل بالا و برد مناسب در پروازهای میان‌برد به شمار می‌رفت.
اما با پیشرفت فناوری ساخت موتورهای جت، هواپیماهای دوموتوره جدید توانستند مسیرهای طولانی‌تری را با مصرف سوخت کمتر و هزینه نگهداری پایین‌تر طی کنند. افزایش قابلیت اطمینان موتورهای دوقلو و تغییر استانداردهای صنعت هوانوردی نیز به کاهش تدریجی استفاده از هواپیماهای سه‌موتوره منجر شد.
خانواده توپولف Tu-154 پس از چند دهه تولید، سرانجام در سال ۲۰۱۳ از خط تولید خارج شد. با این حال، پایان تولید به معنای توقف کامل فعالیت این هواپیما نبود و برخی نمونه‌های باقی‌مانده همچنان در مأموریت‌های محدود دولتی و نظامی روسیه به پرواز ادامه می‌دهند.
