چرا ایران در ۴۸ ساعت با ۱۲ کشور وارد رایزنی شد؟
یک کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به افزایش رایزنی‌های دیپلماتیک ایران با کشورهای منطقه و فرامنطقه گفت: رویکرد دیپلماسی جمهوری اسلامی ایران به سمت تحرک بیشتر و موضعی تهاجمی‌تر تغییر کرده است.
در شرایطی که تحولات غرب آسیا همچنان تحت تأثیر جنگ و احتمال ازسرگیری درگیری‌ها قرار دارد، تهران در روزهای اخیر مجموعه‌ای از تحرکات و رایزنی‌های دیپلماتیک را در سطوح مختلف دنبال کرده است؛ تحرکاتی که از تماس‌های فشرده وزیر امور خارجه با همتایان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تا سفر مقام‌های ارشد امنیتی و سیاسی به مسکو و پکن را دربرمی‌گیرد.
سید عباس عراقچی وزیر امور خارجه، در پیامی اعلام کرد که طی ۴۸ ساعت با ۱۲ همتای خود از کشورهای عمان، مصر، اردن، عربستان سعودی، قطر، قبرس، ترکیه، کویت، امارات متحده عربی، تونس، عراق و پاکستان به‌صورت جداگانه گفت‌وگو کرده است. این رایزنی‌ها در شرایطی انجام شده که موضوعاتی همچون تحولات منطقه، تلاش‌های دیپلماتیک برای جلوگیری از گسترش تنش‌ها و تبیین مواضع جمهوری اسلامی ایران در قبال تحولات جاری در دستور کار دستگاه دیپلماسی قرار دارد.
در کنار این تماس‌ها، سفر سرلشکر «محسن رضایی» دبیر شورای عالی امنیت ملی، به مسکو و دیدار وی با «ولادیمیر پوتین» رئیس‌جمهور روسیه، در روز پنچشنبه هفته گذشته و همچنین سفر «علی باقری‌کنی» معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی، به پکن و دیدار با «وانگ‌یی» وزیر امور خارجه چین، از دیگر تحرکات مهم دیپلماتیک و امنیتی ایران در روزهای گذشته بوده است.
در دیدار محسن رضایی در مسکو با ولادیمیر پوتین، علاوه بر تحولات منطقه‌ای و ترتیبات امنیتی پس از جنگ، موضوعات دوجانبه و همکاری‌های اقتصادی مورد بررسی قرار گرفت و در رایزنی‌های پکن نیز بر حفظ حاکمیت و امنیت ایران، ضرورت گفت‌وگو و نقش‌آفرینی بیشتر چین در برقراری صلح منطقه‌ای تأکید شد.
مجموع این تحولات نشان می‌دهد که دستگاه سیاست خارجی و نهادهای مرتبط با امنیت ملی ایران در حال پیگیری هم‌زمان چند مسیر ارتباطی هستند؛ از رایزنی با کشورهای همسایه و بازیگران مؤثر منطقه‌ای گرفته تا تقویت هماهنگی با شرکای راهبردی همچون روسیه و چین. این تحرکات را می‌توان در چارچوب تلاش تهران برای تبیین مواضع خود، اثرگذاری بر محاسبات بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی و پیگیری ابتکارات دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید تنش‌ها ارزیابی کرد.
«سیدرضا صدرالحسینی» کارشناس مسائل بین الملل در گفت‌وگو با ایسنا، در ارتباط با تحرکات دیپلماتیک اخیر جمهوری اسلامی ایران از جمله رایزنی‌های تلفنی وزیر امور خارجه با همتایان منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای و سفرهای اخیر مقام‌های ایران به چین و روسیه، اظهار کرد: با توجه به اینکه رویکرد جمهوری اسلامی ایران در حوزه دیپلماسی تغییر پیدا کرده و در حقیقت دیپلماسی ایران به سمت دیپلماسی فعالانه‌تر و تهاجمی‌تر حرکت کرده است؛ همان‌طور که چندی پیش آقای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، نیز به آن اشاره کردند، شاهد افزایش قابل توجه سفرهای دیپلماتیک، ارتباطات و گفت‌وگوهای مقام‌های کشورمان با همتایان و مقام‌های دیگر کشورها هستیم.
وی با اشاره به تحرکات دیپلماتیک روزهای گذشته افزود: در همین چارچوب شاهد گفت‌وگوی تلفنی آقای رضایی با آقای پوتین و پس از آن سفر ایشان به مسکو و دیدار حضوری با رئیس‌جمهور روسیه بودیم. همچنین معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی سفری به چین داشت و وزیر امور خارجه نیز طی روزهای پنجشنبه و جمعه با حدود ۱۲ وزیر امور خارجه و همتای خود از کشورهای منطقه و فرامنطقه رایزنی و گفت‌وگو کرد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه باید به محتوای این گفت‌وگوها و رایزنی‌ها توجه داشت، تصریح کرد: در این گفت‌وگوها موضوعات گوناگون دوجانبه و مسائل مورد توجه طرفین مورد بررسی قرار گرفته است و نباید تمام این دیدارها و رایزنی‌ها را صرفاً در چارچوب موضوع جنگ یا هشدار به کشورهای طرف گفت‌وگو ارزیابی کرد.
صدرالحسینی در ادامه با اشاره به ابتکارات دیپلماتیک ایران برای شکل‌دهی به ترتیبات امنیتی جدید در منطقه اظهار کرد: در همین راستا، سفر اخیر مقام‌های امنیتی و دفاعی پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی به ایران و برگزاری نشست چهارجانبه میان مقام‌های امنیتی این کشورها قابل توجه است و به نظر می‌رسد بخشی از این دیدارها و گفت‌وگوها در واقع در پاسخ به ابهاماتی بوده که در ارتباط با مواضع و رویکرد جمهوری اسلامی ایران نسبت به تحولات اخیر و ابتکارات دیپلماتیک ایران وجود داشته باشد.
پاسخ‌گویی به ابهامات
وی افزود: با توجه به افزایش تهدیدات دولت جنگ‌طلب ترامپ، به‌ویژه پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای، ممکن است در ارتباط با نحوه دفاع همه‌جانبه ایران از خود، ابهامات و پرسش‌هایی وجود داشته باشد. به نظر می‌رسد بخشی از این رایزنی‌ها با هدف پاسخ‌گویی به این ابهامات و تبیین واکنش ایران به تهدیدات منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای انجام شده باشد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با تأکید بر صراحت و شفافیت جمهوری اسلامی ایران در بیان خطوط امنیت ملی و تأمین منافع خود، در پاسخ به این سوال که این گفت‌وگوها چقدر می‌تواند در کاهش تنش در منطقه و دور شدن سایه جنگ موثر باشد؟، گفت: به نظر می‌رسد این گفت‌وگوها همراه با صراحت لهجه و همچنین تجربیات حاصل از دو جنگ تحمیلی اخیر، می‌تواند در کاهش تنش‌ها در منطقه تأثیرگذار باشد؛ به‌ویژه آنکه ترامپ فردی پیش‌بینی‌ناپذیر است و این ویژگی به‌خصوص پس از شکستی که در انتخابات با آن مواجه شده، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
