سه دهه نفوذ نتانیاهو زیر فشار موج تازه مخالفان
در اسرائیل چه خبر است؟ / چه کسی در انتخابات پیروز می‌شود؟
انتخابات اسرائیل به معادله‌ای سرنوشت‌ساز میان بنیامین نتانیاهو و مخالفانش تبدیل شده. گادی آیزنکوت تلاش می کند از نارضایتی عمومی بهره ببرد. شکست امنیتی هفتم اکتبر، جنگ غزه، پرونده‌های فساد و اختلافات قضایی به تضعیف نتانیاهو کمک کرده‌اند؛ بااین‌حال، ائتلاف‌سازی او همچنان مانعی برای پیروزی مخالفانش است.
فرارو- ریدلند، ستون‌نویس روزنامه گاردین و مجری پادکست «هفته سیاسی آمریکا» روزنامه گاردین.
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه گاردین، در گردهمایی انتخاباتی گادی آیزنکوت، ژنرال پیشین ارتش اسرائیل و از چهره‌های اصلی مخالف بنیامین نتانیاهو، حاضران نام او را فریاد می‌زنند، تشویق می‌کنند و برایش کف می‌زنند؛ اما چهره‌ای که بیش از همه بر فضای مراسم سایه انداخته، اصلاً در آنجا حضور ندارد: بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیری که طی ۳۰ سال گذشته، در مجموع ۱۹ سال قدرت را در دست داشته و همچنان محور اصلی سیاست اسرائیل است.
آیزنکوت در انتخابات روز سه‌شنبه تلاش می کند نتانیاهو را از قدرت کنار بزند. او از خانواده‌ای کارگری با ریشه مراکشی برخاسته، مسیرش را تا ریاست ستاد کل ارتش اسرائیل طی کرده و تنها چهار سال پیش وارد سیاست شده است. اکنون خود را نامزدی معرفی می‌کند که می‌تواند اسرائیل را از شیوه حکمرانی نتانیاهو دور کند.
سخنرانان پیش از او از شایستگی‌ها و پیشینه‌اش برای اسرائیلی‌ها می‌گویند؛ اما پیام اصلی سخنانشان را می‌توان در عبارتی خلاصه کرد که بر زبان نمی‌آورند: «مخالف بی‌بی»
آیزنکوت؛ نامزدی که می‌خواهد نقطه مقابل نتانیاهو باشد
نام حزب آیزنکوت، «یاشار» به معنای مستقیم و صریح، حامل پیامی سیاسی است. منتقدان نتانیاهو او را سیاستمداری می‌دانند اهل بازی‌های قدرت و مانورهای سیاسی؛ در مقابل، آیزنکوت تلاش می‌کند تصویری از متفاوت از عمل‌گرایی ارائه دهد.
او با شعارهایی مانند «سرزمین بدون دروغ» به‌طور غیرمستقیم شیوه حکمرانی نتانیاهو را هدف قرار می‌دهد. پیشنهاد تعیین محدودیت دوره تصدی نخست‌وزیری، مشابه نظام سیاسی آمریکا، نیز بخشی از همین پیام است؛ پیشنهادی که آیزنکوت با این استدلال مطرح می‌کند که قدرت می‌تواند فسادآور باشد.
آیزنکوت برخلاف نتانیاهو، سخنرانی‌های پرشورِ نمایشی ندارد. با این حال، همین تفاوت به بخشی از هویت سیاسی او تبدیل شده است.
نوا سادِه، یکی از حاضران در گردهمایی می‌گوید: «از آدم‌هایی که خوب حرف می‌زنند مثل بی‌بی خسته شده‌ام. ما به کسی نیاز داریم که کارها را انجام دهد.»
دیوید نادلر، سرهنگ بازنشسته‌ای که در دوران فعالیت نظامی زیر نظر آیزنکوت کار کرده، آیزنکوت را کسی است که وقتی حرفی می‌زند، به آن باور دارد و برای عملی‌کردنش تلاش می‌کند.
نفوذ نتانیاهو چنان گسترده است که انتخابات اسرائیل دیگر صرفاً رقابتی میان راست و چپ به نظر نمی‌رسد؛ بلکه به رویارویی دو اردوگاه «حامی نتانیاهو» و «مخالف نتانیاهو» تبدیل شده است.
در اردوگاه مخالفان او، افرادی حضور دارند که از نظر ایدئولوژیک به جناح راست ملی‌گرا تعلق دارند. نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین و آویگدور لیبرمن، هر دو زمانی با نتانیاهو همکاری نزدیکی داشتند، اما بعداً به مخالفان سرسخت او تبدیل شدند.
در سوی دیگر، جناح راست افراطی نیز با وجود تلاش برای پیشبرد برنامه‌های مستقل خود، همچنان قدرت نتانیاهو را محور محاسباتشان می‌دانند.
یشای فلیشر، از اعضای حزب «قدرت یهود» به ریاست ایتامار بن‌گویر، نتانیاهو را به چرخ خریدی تشبیه می‌کند که تمایل دارد به سمت چپ منحرف شود و باید او را به راست کشاند. او از گسترش شهرک‌های یهودی‌نشین در کرانه باختری و حتی اسکان یهودیان در غزه، تشویق فلسطینیان به ترک «داوطلبانه» سرزمین‌هایشان، مجازات اعدام و تشدید برخورد با زندانیان فلسطینی حمایت می‌کند. بن‌گویر در سال‌های اخیر به چهره‌ای قدرتمند در جناح راست اسرائیل تبدیل شده، اما نتانیاهو همچنان بازیگر اصلی این اردوگاه است.
کارزار انتخاباتی با محوریت ترس از اعراب
نتانیاهو نه‌تنها بر فضای سیاسی، بلکه بر موضوعات اصلی کارزار انتخاباتی نیز سایه انداخته. پوسترهای انتخاباتی او، رقابت را به انتخابی میان «راست» و «فلسطین» تقلیل داده‌اند. در یک سوی این تبلیغات، تصویر نتانیاهو و پرچم اسرائیل قرار دارد؛ در سوی دیگر، روسای احزاب مخالف از جمله بنت و لیبرمن، در کنار روسای احزاب عرب قرار گرفته‌اند. هرچند بنت و لیبرمن نیز با تشکیل کشور مستقل فلسطینی مخالف هستند.
شعار تبلیغاتی نتانیاهو این است: انتخاب دوباره او به معنای امنیت و هویت اسرائیل است و پیروزی مخالفان می‌تواند راه را برای نفوذ احزاب عرب باز کند.
در هفته‌های پایانی کارزار، یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها این بوده است که آیا احزاب یهودی مخالف نتانیاهو حاضر خواهند شد برای تشکیل دولت با احزاب عمدتاً عرب همکاری پارلمانی کنند یا نه. این احزاب که نماینده اقشار عرب اسرائیلی یعنی حدود یک‌پنجم جمعیت هستند، در گذشته معمولاً نه به دولت‌ها پیوسته‌اند و نه برای مشارکت در آنها دعوت شده‌اند.
رسانه‌های نزدیک به نتانیاهو نیز با برجسته‌کردن احتمال چنین همکاری، مخالفان را در موضع دفاعی قرار داده‌اند.
شکست‌های امنیتی و سیاسی؛ چرا نتانیاهو هنوز رقیبی جدی است؟
برای بسیاری از ناظران، پرسش اصلی این انتخابات آن است که چرا نتانیاهو، با وجود مجموعه‌ای از بحران‌ها و شکست‌ها، همچنان شانس جدی برای ماندن در قدرت دارد. حملات هفتم اکتبر ۲۰۲۳ بزرگ‌ترین فاجعه امنیتی تاریخ اسرائیل توصیف شده است. این حملات در دوران نخست‌وزیری نتانیاهو رخ داد و همچنان در حافظه عمومی جامعه اسرائیل زنده است.
عودد لوی، که در انتخابات سال ۲۰۲۲ به نتانیاهو رأی داده بود اما این بار در گردهمایی آیزنکوت شرکت کرد، می‌گوید: «هرکس در آن زمان نخست‌وزیر بود، مسئول است. او باید برود. همین دلیل به‌تنهایی برای نیاز به تغییر کافی است.»
منتقدان همچنین می‌گویند نتانیاهو وعد‌ه‌هایی داده بود اما به هدف نرسید. در عوض، جنگ غزه به ویرانی گسترده این منطقه و فوت ده‌ها هزار فلسطینی انجامید و اعتبار بین‌المللی اسرائیل را به‌شدت آسیب زد.
وعده نتانیاهو برای از میان بردن قدرت ایران و توان موشکی نظامی این کشور نیز، به نتیجه نرسید. در کنار این مسائل، تلاش او برای محدودکردن قدرت دستگاه قضایی در ماه‌های پیش از هفتم اکتبر، جامعه اسرائیل را به‌شدت دوقطبی کرد. پرونده موسوم به «قطرگیت»، که در آن دستیاران نزدیک نتانیاهو به دریافت پول از دوحه متهم شده‌اند، و محاکمه فساد خود نخست‌وزیر نیز بر فشارهای سیاسی افزوده‌اند.
امید مخالفان به رأی‌های تعیین‌کننده
مخالفان نتانیاهو امیدوارند انتخابات این بار نتیجه متفاوتی رقم بزند. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند اردوگاه مخالفان ممکن است آمار بالاتری نسبت به گذشته داشته باشد، اما همچنان برای دستیابی به اکثریت پارلمانی با مشکل روبه‌رو باشد.
در روزهای اخیر، شماری از اسرائیلی‌ها به اسرائیل بازگشته‌اند تا در انتخابات رأی دهند. این گروه ممکن است به‌طور کامل در نظرسنجی‌ها منعکس نشده باشد.
در مراسم سالگرد ترور اسحاق رابین، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل که در سال ۱۹۹۵ ترور شد، نیز نشانه‌هایی از تلاش برای تغییر دیده شد. رابین در پی دستیابی به توافقی پایدار با فلسطینیان بود؛ توافقی که پیش از ترورش به سرانجام نرسید.
نتانیاهو همچنان مسلط بر بازی‌های ائتلافی است و نظرسنجی‌ها نیز از آمار تنگاتنگ حکایت دارند. اما بازگشت رأی‌دهندگان مهاجر، خشم ناشی از شکست امنیتی هفتم اکتبر و افزایش مطالبه پاسخ‌گویی، می‌تواند معادلات را تغییر دهد.
