سر درگمی غرب برای تحریم نفت ایران
فرارو- حکایت طلای سیاه ایران و مشتریان غربیاش حکایت نه تاب دوری و نه طاقت دیدار شده است. از یک سو بر طبل تحریم نفت ایران میکوبند و از سوی دیگر تعجیل برای این تحریم را به صلاح نمیدانند و اینگونه است که یک روز توافق بر سر تحریم میکنند و روز بعد خواستار توقف آن میشوند.
به گزارش فرارو، چهارشنبه گذشته بود که خبرگزاریهای بین المللی از توافق اولیه اتحادیه اروپا برای تحریم نفت ایران خبر دادند. رویترز در همین روز به نقل از دیپلماتهای اروپایی گزارش داده بود که نمایندگان کشورهای اروپایی در آخرین روزهای ماه دسامبر در این مورد با یکدیگر گفتوگو کردند که در جریان آن کشورهایی که با این ممنوعیت مخالفت بودند، از جمله یونان، از مخالفت دست کشیدند.
کشورهای عضو اتحادیه اروپا، از جمله خریداران عمده نفت ایران هستند که بر اساس آمارهای ارایه شده این کشورها در نیمه اول سال ۲۰۱۱ حدود ۱۸ درصد از نفت و میعانات گازی ایران را خریدهاند که در بین این کشورها ایتالیا و اسپانیا بیشترین واردات نفت از ایران را داشتهاند. چین بزرگترین خریدار نفت ایران با ۲۲ درصد خرید نفتی است. پس از این کشور ژاپن با ۱۴ درصد، هند با ۱۳ درصد، کره جنوبی با ۱۰ درصد، ترکیه با ۷ درصد، آفریقای جنوبی با ۴ درصد، سریلانکا با ۲ درصد، تایوان با ۱ درصد و سایر کشورها با ۹ درصد؛ از دیگر خریداران نفت جمهوری اسلامی محسوب میشوند.
بر این اساس در صورت توقف خرید نفت ایران از سوی کشورهای عضو اتحادیه اروپا عملا درآمد نفتی جمهوری اسلامی با کاهش محسوس مواجه خواهد شد. در پایان نشست روز چهارشنبه نمایندگان عضو اتحادیه اروپا که منجر به توافق اولیه برای تحریم خرید نفت ایران شد، ایالات متحده آمریکا به سرعت نسبت به این اقدام ابراز خشنودی کرد. در همین حال ویکتوریا نولاند، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا آن را «یک خبر خیلی خوب» برای کشورش دانست. نولاند با اشاره به پشتیبانی اتحادیه اروپا از تحریمهای تازه کنگره آمریکا بر ضد بانک مرکزی و صنعت نفت و گاز ایران، ابراز امیدواری کرد که علاوه بر متحدان اروپایی ایالات متحده، دیگر کشورهای جهان نیز قدمهای مشابهی بردارند تا حلقه محاصره در اطراف اقتصاد ایران محکمتر شود.
این در حالی است که خوشبینی واشنگتن و متحدانش برای توافق نهایی تحریم نفت ایران چندان دوام نیاورد چرا که دیروز یعنی دو روز پس از آنچه توافق اولیه کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای تحریم نفت ایران خوانده شد، منابع مطلع در اتحادیه اروپا از درخواست کشورهای عضو برای تاخیر در اجرای تحریم نفت خبر دادند. این منابع مطلع خبر دادند آغاز ممنوعیت خرید نفت ایران توسط کشورهای این اتحادیه ممکن است چند ماه طول بکشد، چون بعضی از این کشورها برای آماده کردن اقتصاد خود برای این ممنوعیت نیازمند زمان هستند.
در همین حال مهرداد عمادی، مشاور اقتصادی اتحادیه اروپا به بیبی سی گفت که سه کشور اروپایی خواهان فرصتی ۳ تا ۶ ماهه شدهاند تا موضوع را مدیریت کنند.
این در حالی است که به گفته یکی دیگر از معتمدان اتحادیهٔ اروپا، یونان که به شدت وابسته به واردات نفتی از ایران است، خواستار فرصتی یک ساله برای شروع تحریمها شده است. آلمان، فرانسه، بریتانیا و هلند نیز خواهان آن هستند که به بازار فرصتی سه ماهه برای عمل کردن به قراردادهای جاری داده شود.
به گفته عمادی، این کشورها برای پیدا کردن جایگزین برای تأمین نفت خود مشکلی ندارند، چون عربستان برای این کار ابراز آمادگی کرده است؛ اما ظاهرا عربستان تسهیلاتی را که ایران برای خریداران اروپایی نفت خود قائل بود، برای آنها در نظر نمیگیرد.
این مشاور اقتصادی اروپا با اشاره به بحران اقتصادی عمیق برخی کشورهای اروپایی گفت که از این کشورها نمیتوان انتظار داشت دست به ریسکهای جدی بزنند چراکه این اقدامات میتواند حتی به تعویض دولتها منجر شود. وی در عین حال مدعی شد از آنجا که در سطوح عالی سیاسی اتحادیه اروپا برای تحریم نفت ایران توافق حاصل شده این، تحریم به «احتمال بسیار زیاد» دیر یا زود» عملی خواهد شد.
برخی گزارشها حاکی از آن است که در صورتی که اتحادیه اروپا برای تحریم واردات نفت از جمهوری اسلامی ایران به توافق برسد، چین و ژاپن، دو خریدار بزرگ نفت ایران نیز این الگوی مشابهی را در مورد واردات نفت از ایران دنبال خواهند کرد. در همین حال خبرگزاری رویترز گزارش داد که ایران میتواند به عنوان اقدامی تازه در راه تحریم نفت با چشمانداز متوقف شدن خرید نفت از سوی چین و ژاپن مواجه شود.
در همین حال اوخر هفته گذشته دولت آمریکا اعلام کرده است که تیوتی گایتنر، وزیر خزانه داری این کشور به کشورهای چین و ژاپن سفر میکند تا با مقامات عالیرتبه این کشورها در مورد مسائل مختلف، از جمله افزایش فشار بر ایران گفتوگو کند.
در اطلاعیه دفتر روابط عمومی وزارت خزانه داری آمریکا تصریح شده است که اقدامات مالی علیه بانک مرکزی ایران از جمله مواردی است که آقای گاینتر قصد دارد در باره آن با مقامات چینی و ژاپنی گفتوگو کند. نخست وزیر و معاون رئیس جمهوری چین و نخست وزیر و وزیر دارایی ژاپن از جمله طرفهای مذاکرات آقای گاینتر خواهند بود.
این سفر در حالی در دستور کار قرار گرفته است و به دنبال متقاعد کردن تحریم نفت جمهوری اسلامی است که که منابع دولتی ژاپن به خبرگزاری رویترز گفتهاند که این کشور در حال بررسی راههای مختلف برای معاف شدن از تحریمهای تازهای است که دولت آمریکا علیه ایران اعمال کرده است.
به گزارش رویترز، یکی از این منابع گفته است که مقامات ژاپنی در جریان سفر هفته آینده تیموتی گایتنر، وزیر خزانه داری آمریکا به توکیو، در باره این موارد با او گفتوگو خواهند کرد، اما بعید است که توافق کامل در جریان این سفر به دست آید.
او گفته است که مقامات ژاپنی با مقامات آمریکایی تبادل اطلاعات خواهند کرد و نگرانی خود را در مورد تأثیری که تحریمهای جدید میتواند بر قیمت نفت و اقتصاد ژاپن و جهان بگذارد با آنها در میان خواهند گذاشت.
کوچیرو گمبا، وزیر امور خارجه ژاپن در ملاقاتی که در ماه دسامبر با هیلاری کلینتون، همتای آمریکایی خود داشت، نگرانی کشورش را در مورد احتمال افزایش قیمت نفت و تأثیری که این امر میتواند بر اقتصاد ژاپن بگذارد با او در میان گذاشت.
منابع ژاپنی به رویترز گفتهاند که دولت ژاپن فهرستی از گزینههای ممکن را برای معاف شدن از تحریمهای جدید آمریکا تا آخر ماه فوریه (اوایل اسفند) به دولت آمریکا پیشنهاد خواهد کرد.
خبرگزاری رویترز همچنین از یک مقام عالیرتبه وزارت تجارت ژاپن، بدون ذکر نام او، نقل کرده است که احتمال زیادی وجود دارد که ژاپن بتواند از آمریکا معافیتی چهار ماهه برای ادامه واردات نفت خام از ایران بگیرد تا در این فرصت، صنایع ژاپن برای کاهش واردات نفت از ایران آماده شوند. او گفته است: «فکر میکنم که دولت ژاپن میکوشد که این معافیت را تا حد ممکن تمدید کنند... اما به نظر نمیرسد که این کار، آسان باشد». او احتمال داده است که دوره معافیت یک بار تمدید شود، اما معلوم نیست که بتواند بیش از آن ادامه یابد.
بر همین اساس گمبا، وزیر امور خارجه ژاپن سفر دورهای را به منطقه به منظور دیدار با مقامات کشورهای ترکیه، عربستان سعودی، قطر و امارات متحده عربی آغاز کرده است که یکی از اهداف این سفر «تضمین امنیت انرژی ژاپن» خوانده شده است.
خبرها از همسایه ژاپن نیز حکایت از آن دارد که این کشور هم حاضر نیست که به سادگی به جمع تحریم کنندگان نفت ایران اضافه شود. در همین حال یک مقام بلند پایۀ کره جنوبی، ضمن تأکید بر اهمیت جمهوری اسلامی ایران در تأمین نفتاین کشور گفت که کره جنوبی تلاش میکند تا به گونهای خود را از پیروی از سیاست مجازاتهای جدید علیه ایران معاف کند.
مقام بلند پایۀ کرهای تأکید کرد که کشورش قادر به چشم پوشی از این مقدار نفت خام ایران نیست و از این رو تلاش میکند تا از تن در دادن به تحریمهای جدید علیه ایران معاف شود.
بر این اساس با جدیتر شدن تلاشها برای تنگتر کردن دایره تحریم نفت ایران از طریق توسل به توقف خرید نفت از ایران، کشورهای غربی به این نتیجه رسیداند که هنوز راه درازی برای اعمال این نوع تحریم در پیش دارند چرا که نفت ایران را نمیتواند به سادگی از سبد خریداران حذف کرد.