توافق گازوئیلی پوتین و ترامپ، تا کی تاریخ مصرف دارد؟
افرایش مداوم قیمت گازوئیل در آمریکا و تاثیر منفی این موضوع بر انتخابات پیش روی این کشور، در نهایت دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا را مجبور کرد دست کمک به سوی ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه دراز کند.
ترامپ پس از یک گفت‌وگوی تلفنی تقریباً ۹۰ دقیقه‌ای با پوتین، اعلام کرد دو کشور بر سر عرضه گازوئیل (دیزل) روسیه به بازار آمریکا و بازارهای جهانی به توافق رسیده‌اند. ترامپ در پلتفرم تروث سوشال نوشت که روسیه بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل عرضه می‌کند، سپس ۵۰۰ هزار تن دیگر در ماه نوامبر و بعد از آن نیز یک میلیون تن دیگر صادر خواهد کرد. ترامپ همچنین افزود با توجه به وضعیت پالایشگاه‌های گازوئیل روسیه که آسیب دیده‌اند، ممکن است تا ۳ میلیون تن دیگر نیز در کوتاه مدت به این ارقام اضافه شود و مجموع صادرات گازوئیل روسیه را به حدود ۴.۸ میلیون تن برساند.
به گزارش روزنامه اطلاعات، وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز با صدور مجوزی، همزمان تحریم‌های مرتبط با فروش، تحویل، تخلیه و واردات گازوئیل با منشأ روسیه را تا هفتم آوریل ۲۰۲۷ موقتاً تعلیق کرد. این توافق در شرایطی اعلام شد که بازار جهانی انرژی با بحرانی عمیق روبرو شده است. جنگ اوکراین و تحریم‌های گسترده غرب علیه صادرات انرژی روسیه، همراه با حملات پهپادی مکرر اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه از سال ۲۰۲۴ به بعد، ظرفیت تولید و صادرات گازوئیل روسیه را به شدت محدود کرده است.
آژانس بین‌المللی انرژی برآورد کرده که تولید گازوئیل روسیه نزدیک به ۳۰ درصد کاهش یافته است. به همین دلیل نیز روسیه برای تأمین نیاز داخلی، ممنوعیت صادرات گازوئیل را تا پایان اکتبر تمدید کرده بود. همزمان پیامدهای ناشی از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران که به بسته شدن تنگه هرمز انجامید، کمبود جهانی گازوئیل را تشدید کرد و کسری روزانه بازار را به حدود یک تا ۲ میلیون بشکه رساند. در آمریکا قیمت گازوئیل به حدود ۶.۲۸ دلار در هر گالن رسید که رشدی معادل حدود ۷۰ تا ۷۱ درصد نسبت به اوایل سال را نشان می‌دهد و فشار سنگینی بر کشاورزان، رانندگان کامیون، دامداران و زنجیره تأمین کالا در این کشور وارد کرده است.
این افزایش قیمت در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره در سوم نوامبر، به یکی از چالش‌های سیاسی اصلی برای حزب جمهوری‌خواه و دولت ترامپ تبدیل شده است. به همین دلیل نیز در نهایت رئیس جمهوری آمریکا چاره را در این دید که دست کمک به سوی کشوری دراز کند که چند هفته قبل از آن، تحریم‌های جدیدی علیه آن به امضا رسانده بود. البته بر سر تأثیر توافق گازوئیلی آمریکا و روسیه بر بحران انرژی حال حاضر جهان، اختلاف نظر جدی بروز کرده است.
طرفداران این توافق، از جمله مقامات دولت آمریکا، معتقدند افزایش عرضه گازوئیل می‌تواند فشار را از روی قیمت‌ها بردارد، انتظارات منفی بازار را بشکند و به ثبات نسبی قیمت‌ها کمک کند. گازوئیل نقش حیاتی در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، گرمایش و صنایع دارد و کاهش قیمت آن می‌تواند تورم را مهار کند و هزینه‌های تولید را پایین بیاورد. برای روسیه نیز این توافق فرصتی ایجاد می‌کند که درآمد ارزی بیشتری کسب کند، از محدودیت‌های صادراتی در این حوزه رهایی یابد و انعطاف پذیری خود در روابط با آمریکا را به نمایش بگذارد.
با این حال، اکثر تحلیلگران انرژی نسبت به تأثیر پایدار و چشمگیر توافق ترامپ با پوتین بر سر صادرات گازوئیل از روسیه تردید جدی دارند. حجم اعلام شده در این توافق در مقایسه با نیاز بازار، ناچیز ارزیابی شده است. مصرف روزانه بخش حمل‌ونقل آمریکا حدود ۲.۹۴ میلیون بشکه گازوئیل است و ۳۰۰ هزار تن (معادل حدود ۲.۲۵ میلیون بشکه) کمتر از یک روز نیاز این بخش را پوشش می‌دهد. محموله‌های بعدی نیز در مقیاس چند روزه قرار دارند و حتی مجموع ۴.۸ میلیون تن در بهترین حالت تنها بخشی از کسری جهانی را جبران می‌کند. روسیه پیش از حملات پهپادی اوکراین، روزانه حدود ۱۰۰ هزار تن گازوئیل صادر می‌کرد، اما ظرفیت فعلی پالایشگاه‌های روسیه در حال حاضر محدود است.
مشکلات عملیاتی مانند وضعیت ناوگان نفتکش‌های تحت تحریم روسیه، نیاز به تعمیر پالایشگاه‌های آسیب‌دیده این کشور و احتمال جابه‌جایی مقصد محموله‌ها از دیگر چالش‌های فنی پیش روی این توافق به شمار می‌آید. کارشناسان تأکید می‌کنند اثر این تصمیم بر قیمت‌های نهایی برای مصرف‌کنندگان ممکن است اندک و کوتاه مدت باشد و حتی اگر محموله‌ها از روسیه صادر شوند، کاهش قیمت در پمپ بنزین‌های امریکا زمان‌بر خواهد بود. فقط هم مشکلات فنی و اقتصادی نیست که توافق ترامپ و پوتین را بر سر صادرات گازوئیل روسیه تهدید می‌کند.
در داخل آمریکا این حرکت به‌عنوان چرخشی تند از سیاست فشار حداکثری بر روسیه تلقی شده است. یک ماه پیش ترامپ قانونی دوحزبی را برای تشدید تحریم‌ها علیه درآمدهای انرژی روسیه امضا کرد. برخی قانون‌گذاران آمریکایی، ازجمله
همحزبی‌های ترامپ در کنگره آمریکا با این توافق مخالف هستند و وعده داده‌اند که لایحه‌ای را برای مسدود کردن خرید نفت و گازوئیل از روسیه به تصویب برسانند. اوکراین نیز با شدیدترین الفاظ، از تصمیم اخیر ترامپ انتقاد کرده است.
ولودیمیر زلنسکی این توافق را «وحشتناک و ناعادلانه» و «هدیه تولد به پوتین» خوانده و تأکید کرده که هدیه دادن به پوتین صلح نمی‌آورد، بلکه جنگ را طولانی‌تر می‌کند. بلافاصله پس از آن نیز ارتش اوکراین با حمله پهپادی به یکی از پالایشگاه‌های نفتی روسیه، مخالفت عملی کی یف را به نمایش گذاشت.
البته این رویکرد دولت اوکراین به قدری برای ترامپ گران تمام شد که در اظهارنظر علنی خواهان کنارگذاشتن زلنسکی از قدرت و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری در این کشور شد تا شاید فرد جایگزین بتواند با روسیه صلح کند یا حداقل، آتش بس خودخوانده ترامپ برای توقف حملات دو کشور به زیرساخت‌های انرژی را استمرار بخشد تا شاید از این طریق مشکل کمبود انرژی در جهان رفع شود و قیمت بنزین و گازوئیل در آمریکا کاهش یابد.
با این حال بعید به نظر می‌رسد توافق گازوئیلی میان آمریکا و روسیه عمری بیش از سه هفته باقی مانده به روز انتخابات میان دوره‌ای کنگره آمریکا داشته باشد.
