چرخش ۷۲ ساعته واشنگتن

فرارو– آن اپلبام، پژوهشگر ارشد مؤسسه آگورا وابسته به بنیاد استاوروس نیارخوس در دانشگاه جانز هاپکینز

به گزارش فرارو به نقل از نشریه آتلانتیک،  اقدامات اخیر دونالد ترامپ، از تسهیل واردات گازوئیل روسیه تا تهدید به قطع تبادل اطلاعات نظامی با اوکراین، نشان‌دهنده چرخشی جدی در سیاست آمریکا است؛ چرخشی که می‌تواند کی‌یف را برای پذیرش شکست تحت فشار قرار دهد. هم‌زمان، طرح توافق‌های اقتصادی با مسکو و بی‌اعتنایی واشنگتن به حملات روسیه علیه زیرساخت‌های اوکراین، نگرانی متحدان اروپایی آمریکا را درباره اعتبار تعهدات امنیتی این کشور افزایش داده است.

چرخش ناگهانی واشنگتن به سود مسکو

در فاصله ۷۲ ساعت، ترامپ اقداماتی انجام داده که به‌گفته اپلبام، دهه‌ها از سیاست خارجی آمریکا را زیر سؤال برده و مسیر دیپلماسی ۱۸ ماه گذشته دولت خود او را نیز تضعیف کرده است. رئیس‌جمهور آمریکا محدودیت‌های واردات گازوئیل روسیه را کاهش داده؛ اقدامی که با متن و روح قوانینی که خود ترامپ امضا کرده، در تعارض است.

او همچنین تهدید کرده است که اگر اوکراین حملات خود به پالایشگاه‌های روسیه را متوقف نکند، واشنگتن تبادل اطلاعات نظامی با کی‌یف را قطع خواهد کرد. چنین شرطی عملاً از اوکراین می‌خواهد یکی از مؤثرترین ابزارهای خود برای ضربه‌زدن به توان اقتصادی و نظامی روسیه را کنار بگذارد، بی‌آنکه امتیاز متقابلی از مسکو دریافت کند.

ترامپ در مقابل حملات روسیه به نیروگاه‌ها و کارخانه‌های اوکراین، حتی تأسیسات متعلق به شرکت‌های آمریکایی، واکنش انتقادی نشان نداده است. او همچنین درباره کشته‌شدن کودکان اوکراینی در حملات هوایی روسیه ابراز همدردی نکرده است.

ترامپ مدعی شده بود که روسیه و اوکراین بر سر «آتش‌بس انرژی» توافق کرده‌اند؛ اعلامی که برای اوکراینی‌ها غافلگیرکننده بود. علاوه بر این، روسیه تنها چند ساعت بعد نیروگاهی در خارکیف را هدف قرار داد. او همچنین اوکراین را به مانع‌تراشی در مذاکرات متهم کرده، درحالی‌که کی‌یف بارها پیشنهاد آتش‌بس ارائه داده و مسکو تاکنون با آتش‌بس یا مذاکرات معنادار موافقت نکرده است.

فشار بر زلنسکی، بدون مطالبه امتیاز از پوتین

ترامپ رئیس‌جمهور منتخب دموکراتیک اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، را مانعی برای مذاکرات معرفی کرده و از او خواسته است از قدرت کناره‌گیری کند. این موضع در شرایطی اتخاذ شده که ترامپ روز جمعه، پیش از اعلام تصمیم‌های تازه خود، بار دیگر گفت‌وگویی طولانی و دوستانه با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، داشت.

اگر پوتین واقعاً خواهان پایان جنگ باشد، می‌تواند با دستور توقف درگیری‌ها به نیروهای روسیه، به جنگ خاتمه دهد. اما اوکراین نمی‌تواند به‌سادگی سلاح‌های خود را زمین بگذارد؛ زیرا توقف مقاومت می‌تواند به تصرف کشور و تکرار سرنوشت مناطق اشغالی منجر شود؛ مناطقی که بنا بر این تحلیل، با قتل رهبران، ربوده‌شدن کودکان، سرکوب و ایجاد اردوگاه‌های بازداشت مواجه بوده‌اند.

اگر ترامپ از این واقعیت‌ها آگاه باشد، رفتار او نشان می‌دهد که این ملاحظات در تصمیم‌گیری‌هایش اولویت ندارد.

کاهش قیمت سوخت یا نجات اقتصاد روسیه؟

ترامپ ظاهراً کاهش قیمت سوخت برای مصرف‌کنندگان آمریکایی را هدف سیاست تازه خود معرفی کرده است. به نوشته اپلبام، ممکن است او بخواهد افزایش قیمت‌ها را به اوکراین نسبت دهد نه به تصمیم خود برای ورود آمریکا به جنگ ایران. بااین‌حال، این توضیح به‌تنهایی برای توجیه تغییرات گسترده اخیر کافی نیست.

حجم گازوئیلی که روسیه می‌تواند به بازار اضافه کند، برای کاهش چشمگیر قیمت‌ها کافی نیست و اثر احتمالی آن نیز برای تغییر نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای بسیار محدود است. در عوض این احتمال را مطرح است که هدف اصلی، تلاشی پرریسک برای وادارکردن اوکراین به تسلیم و نجات اقتصاد روسیه باشد؛ اقدامی که شاید زمینه را برای نهایی‌کردن توافق‌های تجاری مورد بحث میان روسیه و مذاکره‌کنندگان آمریکایی فراهم کند.

این توافق‌های احتمالی حوزه‌هایی مانند خطوط لوله گاز نورد استریم، استخراج مواد معدنی در قطب شمال و دارایی‌های مسدودشده روسیه در بانک‌های اروپایی را دربر می‌گیرند.

روزنامه نیویورک‌تایمز نیز گزارش داده است که در چارچوب مذاکرات صلح آمریکا و روسیه، ممکن است دارایی‌های شرکت نفتی لوک‌اویل به کنسرسیومی تجاری واگذار شود که شرکای خاورمیانه‌ای جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مذاکره‌کنندگان ارشد ترامپ در پرونده اوکراین و همچنین ایوانکا ترامپ و پسر ویتکاف در آن حضور دارند.

یک مقام دولت آمریکا مشارکت کوشنر و ویتکاف در گفت‌وگوهای مربوط به لوک‌اویل را تأیید کرده، اما شواهدی مبنی بر اینکه آنها شخصاً از این معامله سود خواهند برد، ارائه نشده است. حتی اگر هیچ‌یک از این توافق‌ها نهایی نشود، صرف طرح آنها در مذاکرات می‌تواند این تصور را در مسکو تقویت کند که روسیه می‌تواند بدون نگرانی از پیامدهای جدی، جنگ را ادامه دهد.

متحدان آمریکا به دنبال مسیرهای مستقل

از آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، متحدان آمریکا در اروپا و دیگر مناطق تلاش کرده اند اهمیت جنگ اوکراین و تهدید روسیه علیه ثبات اروپا، خاورمیانه و آفریقا را برای واشنگتن توضیح دهند. این تلاش‌ها نتیجه مطلوبی نداشته و ترامپ بار دیگر به رویکردی بازگشته که در آن جانب پوتین را می‌گیرد.

نخستین پیام این تحولات برای متحدان آمریکا، ضرورت کاهش وابستگی به واشنگتن است. آمریکا به قدرتی غیرقابل‌پیش‌بینی تبدیل شده که می‌تواند سیاست‌های دیرینه خود را به‌سرعت تغییر دهد. در چنین شرایطی، اروپا نمی‌تواند امنیت خود را صرفاً بر تداوم حمایت آمریکا بنا کند.

رهبران اقتدارگرا در واشنگتن ترامپ با برخوردی متفاوت از رهبران منتخب دموکراتیک مواجه می‌شوند. به نوشته او، این وضعیت نگرانی‌های امنیتی اروپا را تشدید می‌کند؛ زیرا شکست یا تسلیم اوکراین می‌تواند مستقیماً امنیت این قاره را تهدید کند.

اروپا و دموکراسی‌های هم‌پیمان؛ بدون اتکا به کاخ سفید

با وجود تغییر رویکرد واشنگتن، دموکراسی‌ها همچنان می‌توانند بدون مشارکت مستقیم رئیس‌جمهور آمریکا با یکدیگر همکاری کنند. اوکراین احتمالاً به جنگ ادامه خواهد داد و با حمایت اروپا و دیگر شرکا، حملات خود علیه پالایشگاه‌های روسیه را نیز حفظ خواهد کرد. اطلاعات نظامی فرانسه، تسلیحات آلمان و بسته‌های گسترده کمک از کشورهای اسکاندیناوی، لهستان و دیگر متحدان می‌توانند در این مسیر نقش مهمی ایفا کنند.

در همین حال، کشورهای اروپایی، کانادا و دموکراسی‌های حوزه اقیانوس آرام طی سال‌های اخیر روابط تجاری و امنیتی خود را با یکدیگر و با هند و کشورهای آمریکای لاتین گسترش داده‌اند. از دیدگاه اپلبام، تحولات اخیر انگیزه بیشتری برای تقویت این همکاری‌ها فراهم می‌کند.