غلامرضا کریمی در گفتگو با فرارو مطرح کرد:
جمهوری‌خواهان در انتخابات به بن‌بست بخورند، گزینه اقدام نظامی زنده می‌شود / نه حمله قطعی است و نه جنگ منتفی
یک استاد دانشگاه معتقد است هرگونه اقدام نظامی علیه ایران می‌تواند پیامدهایی فراتر از محدوده جغرافیایی ایران داشته باشد.
فرارو- ادعای دونالد ترامپ درباره منتفی‌بودن جنگ تا پایان انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، به معنای پایان تهدید نظامی علیه ایران نیست. در شرایطی که میانجیگری‌ها برای مهار تنش ادامه دارد، تحولات سیاسی داخل آمریکا، اختلافات درون حزب جمهوری‌خواه و هزینه‌های منطقه‌ای یک درگیری تازه می‌توانند بر تصمیم واشنگتن اثر بگذارند.
به گزارش فرارو، غلامرضا کریمی، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاست خارجی، با اشاره به تأثیر انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا بر محاسبات دونالد ترامپ، معتقد است نمی‌توان احتمال اقدام نظامی علیه ایران را به‌طور کامل منتفی دانست. به گفته او، اگر جمهوری‌خواهان در روزهای منتهی به انتخابات با شرایط دشواری مواجه شوند و اختلافات داخلی این حزب تشدید شود، احتمال حمله هوایی گسترده به ایران می‌تواند بار دیگر در محاسبات واشنگتن قرار گیرد.
با این حال، پیامدهای منطقه‌ای جنگ، افزایش قیمت انرژی، ادامه فعالیت میانجیگران و تغییر موازنه اهرم‌های فشار، همچنان بر تصمیم‌گیری دو طرف تأثیرگذار است.
انتخابات میان‌دوره‌ای و محاسبات نظامی ترامپ
غلامرضا کریمی به فرارو گفت: «با توجه به شرایط داخلی آمریکا و ملاحظاتی که افکار عمومی این کشور در آستانه انتخابات دارد، به نظر می‌رسد واشنگتن دست‌کم در مقطع فعلی برای ورود به یک جنگ جدید با ملاحظاتی جدی مواجه است. با این حال، این وضعیت به معنای منتفی‌شدن احتمال اقدام نظامی نیست و باید تحولات روزهای آینده را نیز در نظر گرفت.»
وی با اشاره به اهمیت انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در ۱۲ آبان‌ماه افزود: «انتخابات و شرایط سیاسی داخلی آمریکا یکی از متغیرهای تأثیرگذار بر تصمیمات ترامپ است. با این حال، نباید تحولات داخلی آمریکا را تنها عامل تعیین‌کننده در ارزیابی احتمال جنگ دانست؛ زیرا رفتار اسرائیل و محاسبات بنیامین نتانیاهو نیز می‌تواند بر روند تحولات تأثیر بگذارد.»
کریمی ادامه داد: «اگر در یک تا دو هفته منتهی به انتخابات، شرایط سیاسی به‌گونه‌ای پیش برود که جمهوری‌خواهان با دشواری بیشتری مواجه شوند و اختلافات درون‌حزبی نیز افزایش پیدا کند، احتمال دارد گزینه اقدام نظامی بار دیگر مورد توجه قرار گیرد. در چنین شرایطی، ترامپ ممکن است برای ارائه تصویری از عملکرد خود در برابر ایران، به اقداماتی نظامی فکر کند.»
چرا جنگ جدید برای آمریکا پرهزینه است
این تحلیلگر سیاست خارجی با اشاره به احتمال حمله هوایی گسترده به ایران تصریح کرد: «یکی از سناریوهایی که نمی‌توان به‌طور کامل کنار گذاشت، حمله به مراکز و تأسیسات هسته‌ای ایران است. در این میان، تأسیسات هسته‌ای فردو و دیگر مراکز مورد توجه آمریکا ممکن است در محاسبات نظامی قرار داشته باشند؛ هرچند درباره زمان و شکل احتمالی چنین اقدامی نمی‌توان با قطعیت اظهارنظر کرد.»
کریمی با تأکید بر اینکه هرگونه اقدام نظامی علیه ایران می‌تواند پیامدهایی فراتر از محدوده جغرافیایی ایران داشته باشد، گفت: «مسئله اصلی این است که آغاز جنگ لزوماً به معنای امکان کنترل دامنه و پیامدهای آن نیست. گسترش درگیری می‌تواند امنیت منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و به افزایش شدید قیمت انرژی و اختلال در بازارهای جهانی منجر شود.»
او ادامه داد: «آمریکا پیش از هر تصمیم نظامی باید پیامدهای چنین اقدامی را برای منافع خود و متحدانش در منطقه ارزیابی کند. درگیری با ایران می‌تواند به مجموعه‌ای از واکنش‌ها منجر شود که مهار آن‌ها آسان نیست. به همین دلیل، حتی اگر گزینه نظامی همچنان روی میز باشد، هزینه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی آن نیز در محاسبات واشنگتن اهمیت دارد.»
تنگه هرمز؛ اهرمی که کارایی آن به شرایط منطقه بستگی دارد
این استاد دانشگاه در ادامه به تحولات تنگه هرمز و تأثیر آن بر محاسبات ایران، آمریکا و بازار جهانی انرژی اشاره کرد و گفت: «تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین متغیرها در معادلات کنونی است؛ زیرا هرگونه اختلال در عبور نفتکش‌ها از این مسیر می‌تواند بازار انرژی را با شوک مواجه کند. با این حال، میزان تأثیرگذاری این اهرم به شرایط عملیاتی، مسیرهای جایگزین و توانایی بازیگران برای تطبیق با وضعیت جدید بستگی دارد.»
کریمی تصریح کرد: «در شرایطی که عبور نفتکش‌ها با محدودیت یا مخاطره مواجه شود، کشورهای مصرف‌کننده و شرکت‌های فعال در حوزه انرژی تلاش‌هایی می‌کنند تا مسیرهای جایگزین را به کار بگیرند. بنابراین، نمی‌توان فرض کرد که تمام پیامدهای محدودیت در تنگه هرمز به یک شکل و برای مدت نامحدود باقی خواهد ماند.»
وی تأکید کرد: «از یک سو، اهمیت راهبردی تنگه هرمز همچنان پابرجاست و از سوی دیگر، هرچه امکان استفاده از مسیرهای جایگزین بیشتر شود، محاسبات اقتصادی و سیاسی طرف‌های درگیر نیز تغییر خواهد کرد. در نتیجه، ارزیابی کارایی این اهرم باید با توجه به شرایط واقعی انتقال نفت، هزینه‌های حمل‌ونقل و تحولات بازار جهانی انرژی انجام شود.»
میانجیگری‌ها همچنان ادامه دارد
این تحلیلگر سیاست خارجی با اشاره به نقش میانجیگران در کاهش تنش میان ایران و آمریکا اظهار کرد: «مسیر دیپلماسی همچنان اهمیت دارد و تلاش‌های میانجیگرانه می‌تواند بر تصمیمات دو طرف تأثیر بگذارد. در این میان، نقش کشورهایی مانند پاکستان و قطر در انتقال پیام‌ها و پیگیری روند مذاکرات قابل توجه است؛ هرچند ترکیب و میزان اثرگذاری میانجیگران ممکن است در مقاطع مختلف تغییر کند.»
او در ادامه گفت: «در شرایط کنونی، نمی‌توان گفت که مسیر دیپلماسی به پایان رسیده است. حتی اگر اختلافات میان ایران و آمریکا همچنان پابرجا باشد، ادامه تماس‌ها و میانجیگری‌ها می‌تواند از تشدید تنش جلوگیری کند یا زمینه‌ای برای بررسی راه‌حل‌های سیاسی فراهم آورد.»
وی با اشاره به پیشنهادهایی که برای توقف درگیری‌ها و ایجاد زمینه مذاکرات مطرح شده است، ادامه داد: «مسئله مهم این است که آیا طرفین حاضر خواهند بود در چارچوب یک نقشه راه مشخص، گام‌هایی متقابل بردارند یا خیر. تحقق چنین روندی به اراده سیاسی دو طرف، محتوای پیشنهادهای مطرح‌شده و میزان همراهی بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی بستگی دارد.»
آیا باید منتظر حمله جدید بود؟
کریمی در پاسخ به این پرسش که آیا با توجه به شرایط موجود باید خود را برای حمله نظامی جدید آماده کنیم و آیا اظهارات ترامپ صرفاً به معنای خریدن زمان بیشتر برای آمریکا است، گفت: «نمی‌توان صرفاً با استناد به اظهارات ترامپ درباره تعویق جنگ تا پایان انتخابات، احتمال اقدام نظامی را منتفی دانست؛ همان‌طور که وجود اختلافات سیاسی و افزایش تنش‌ها نیز به‌تنهایی به معنای قطعی‌بودن حمله نیست.»
او تاکید کرد: «تصمیم نهایی می‌تواند تحت تأثیر تحولات داخلی آمریکا، رفتار اسرائیل، هزینه‌های منطقه‌ای جنگ و نتیجه تلاش‌های دیپلماتیک قرار گیرد. در مجموع، ادامه میانجیگری‌ها و محاسبات مربوط به هزینه‌های جنگ را از جمله عواملی است که می‌توانند بر روند تحولات تأثیر بگذارند؛ روندی که در آن، هم احتمال تشدید تنش و هم امکان ادامه مسیر دیپلماسی باید مورد توجه قرار گیرد.»
