نیویورک تایمز: عربستان در نبرد با انصارالله وارد باتلاق گذشته شده است

فرارو- دولت یمن، با پشتیبانی جنگنده‌های سعودی، این هفته عملیات نظامی خود را برای بازپس‌گیری مناطق راهبردی در امتداد دریای سرخ از حوثی‌ها آغاز کرد. یکی از نهادهای سازمان ملل اعلام کرد که از اوایل سپتامبر - زمانی که درگیری‌ها شدت گرفت - نزدیک به ۲۰۰ هزار نفر در یمن آواره شده‌اند. 

به گزارش فرارو به نقل از نیویورک‌تایمز، امروز چهارشنبه حوثی‌ها به فرودگاه عدن - شهری در جنوب یمن که تحت کنترل دولت است - موشک و پهپاد شلیک کردند؛ همچنین سخنگوی ائتلاف نظامی به رهبری عربستان اعلام کرد که یک موشک را در شمال ریاض، پایتخت عربستان، رهگیری کرده است. 

تشدید این درگیری‌ها، خاطرات آخرین باری را که عربستان سعودی علیه حوثی‌ها در یمن مداخله کرد، زنده کرده است. 

در مارس ۲۰۱۵، نیروهای سعودی عملیات هوایی خود را در این کشور آغاز کردند و رهبری ائتلافی متشکل از کشورهای عمدتاً عربِ - به‌ویژه امارات متحده عربی - را بر عهده گرفتند. 

هدف این عملیات، بازگرداندن دولتی بود که حوثی‌ها در سال ۲۰۱۴ آن را از پایتخت، یعنی صنعا، بیرون رانده بودند. اما با وجود سال‌ها نبرد، این هدف محقق نشد و جنگ به بروز بحرانی انسانی و عمیق دامن زد. 

در سال ۲۰۲۲، توافق آتش‌بسی حاصل شد و بخش عمده‌ای از درگیری‌ها فروکش کرد.

ریشه‌های درگیری‌های اخیر در وقایع سال ۲۰۱۵

در مارس ۲۰۱۵، عربستان سعودی تشکیل یک ائتلاف نظامی متشکل از ۱۰ کشور و آغاز کارزار بمباران علیه حوثی‌ها را با هدف بازگرداندن دولت قانونی اعلام کرد. با این حال، این عملیات در عمل تلاشی دوجانبه بود که در آن عربستان و امارات بیشترین بارِ نبرد را بر دوش داشتند و بیشترین منابع را به آن اختصاص دادند. 

مقامات سعودی ابراز نگرانی می‌کردند که حضور یک نیروی متخاصم در مرزهای جنوبی‌شان تبدیل شود. حوثی‌ها جنبشی مستقل و بومی هستند که عمدتاً بر اساس اهداف داخلی و منطقه‌ای عمل می‌کنند. 

این جنگ بُعدی سیاسی نیز داشت: محمد بن سلمان، ولیعهد و حاکم بالفعل عربستان سعودی، در آن زمان ۲۹ سال داشت و مداخله در یمن نخستین اقدام عمده او در مقام وزیر دفاع محسوب می‌شد. 

امارات نیز اهداف خاص خود را دنبال می‌کرد. به گفته تحلیلگران، امارات با پرورش نیروهای نیابتی در یمن، در پی به دست گرفتن کنترل مراکز کلیدی تجارت دریایی در امتداد سواحل جنوبی این کشور بود. از جمله این ارتباطات می‌توان به حمایت از «شورای انتقالی جنوب» اشاره کرد؛ گروهی سیاسی و مسلح که با وجود حمایت ظاهری از دولت یمن، در پی تشکیل دولتی مستقل بود. 

چگونه عملیات به بیراهه کشیده شد

ائتلاف به رهبری عربستان در سال ۲۰۱۵ شهر عدن را بازپس گرفت؛ رویدادی که به نظر می‌رسید نویدبخش شکستی گسترده‌تر برای حوثی‌ها باشد. اما تلاش برای گسترش دامنه تهاجم متوقف شد و حوثی‌ها مواضع خود را در نزدیکی صنعا مستحکم کردند. این امر موجب تثبیت خطوط مقدم نبرد برای سال‌ها شد، در حالی که کارزار هوایی ائتلاف به رهبری عربستان بدون دستیابی به پیروزی قاطع، همچنان ادامه می‌یافت. 

اتحاد ضد حوثی نیز دچار ازهم‌گسیختگی شد: گروه‌های رقیب یمنی در برابر یکدیگر قرار گرفتند و اصطکاک فزاینده میان عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز مشکلاتی ایجاد کرد. 

تهاجم به رهبری امارات برای تصرف بندر حدیده در سال ۲۰۱۸ به بن‌بست کشیده شد. سرانجام، در شرایطی که یمن در آستانه قحطی قرار داشت، ائتلاف تحت فشارهای بین‌المللی ناچار به عقب‌نشینی شد. 

در اوت ۲۰۱۹، «شورای انتقالی جنوب» سلاح‌های خود را به سوی متحدان تحت حمایت عربستان نشانه رفت و کنترل عدن — پایتخت موقت دولتی که ائتلاف در پی احیای آن بود — را به دست گرفت. امارات روند کاهش نیروهای خود در یمن را آغاز کرد و در ماه نوامبر توافقی برای تقسیم قدرت و ادغام جدایی‌طلبان در دولت مورد حمایت عربستان حاصل شد. اما این توافق به جای ایجاد وحدت میان جناح‌های ائتلاف، به شکاف‌های عمیق‌تری دامن زد، چرا که هر گروه در پی حفظ منافع خاص خود بود. 

چگونه جنگ موجب بحران انسانی شد

سازمان ملل متحد اعلام کرده است که این جنگ در شکل‌گیری یکی از وخیم‌ترین بحران‌های انسانی جهان نقش داشته و به مرگ صدها هزار نفر بر اثر خشونت، گرسنگی و بیماری منجر شده است. 

ائتلاف به دلیل حملات هوایی به محل‌های تجمع غیرنظامیان، به ارتکاب جنایات جنگی متهم شد. 

ائتلاف با این استدلال که چنین اقداماتی برای رهگیری محموله‌های تسلیحاتی حیاتی است، محاصره هوایی و دریایی یمن را اعمال کرد. بندر حدیده که حدود ۷۰ درصد از واردات مواد غذایی و اقلام پزشکی یمن از طریق آن انجام می‌شد، سال‌ها هدف بمباران قرار گرفت. 

هزینه‌های سنگین برای عربستان سعودی

این کارزار نظامی، فراتر از میلیاردها دلاری که صرف جنگ شد، اعتبار بین‌المللی عربستان سعودی را خدشه‌دار کرد و این پادشاهی را در معرض حملات پهپادی و موشکی حوثی‌ها قرار داد. 

این جنگ همچنین به یک معضل سیاسی برای شاهزاده محمد تبدیل شد و روابط با واشنگتن را تیره کرد. کنگره آمریکا به دلیل تلفات انسانی این جنگ، بارها به محدود کردن کمک‌های نظامی ایالات متحده رأی داد. 

حوثی‌ها شکست نخورده‌اند. این گروه همچنان کنترل صنعا و بخش عمده‌ای از مناطق کوهستانی و پرجمعیت شمال یمن را در دست دارد و نیروی نظامی قدرتمندی محسوب می‌شود که به موشک‌های دوربرد و پهپادهای تهاجمی مجهز است. 

رسانه آمریکایی نوشته درگیری‌های تازه با انصارالله درس‌های تلخی برای مرحله بعدی درگیری به همراه دارد و پیروزی آن‌ها در ۱۰ سپتامبر در باب‌المندب نشان داد که چگونه یک نیروی شبه‌نظامی به نیرویی سهمگین با فناوری پیشرفته تبدیل شده است. این همچنین شکستی بزرگ برای دولت یمن و حامیان سعودی آن بود و نشان داد که آن‌ها نتوانستند به صورت منسجم بجنگند و درگیر کشمکش‌های داخلی بودند. 

این روزنامه با اشاره به گفت‌وگوهایی که با سربازان، افسران ارتش یمن و مقام‌های دولت مستعفی آن درباره پیشروی سریع انصارالله در خط ساحلی دریای سرخ داشته‌اند، نوشته است که روایت‌های آن‌ها روشن می‌کند پیروزی انصارالله در ماه گذشته به‌رغم غافلگیرکننده بودن، قابل پیش‌بینی بود. 

این روزنامه همچنین با اشاره به درخواست فرمانده یمنی یادشده از آمریکا و عربستان سعودی برای پشتیبانی از عملیات نیروهای وابسته به دولت در برابر انصارلله یمن، نوشت: این که آیا هر کارزار نظامی خارجی می‌توانست مانع پیشروی این شبه‌نظامیان شود، همچنان پرسشی بی‌پاسخ است.

محمد البخیتی، یک مقام سیاسی انصارالله یمن پیروزی این گروه را نتیجه پیشرفتی دانست که در طی سال‌ها جنگ در توسعه توانمنی‌های نظامی خود به دست آورده‌اند. به گفته او، حوثی‌ها «برای آزادسازی یمن از اشغال» می‌جنگند و دشمنان آن‌ها «مزدوران سعودی» هستند. 

با این حال، دو سرباز یمنی گفتند که آن‌ها در نهایت، رهبران بی‌کفایت خود را مسئول شکست می‌دانند. 

در همین راستا در این گزارش مطرح شد: تحلیلگران می‌گویند پس از آتش‌بس میان حوثی‌های یمن و ائتلاف به رهبری عربستان در سال ۲۰۲۲، این گروه از این وقفه برای قوی‌تر و خودکفاتر شدن استفاده کردند و زرادخانه خود را گسترش دادند. اگرچه دولت یمن این کار را نکرد. دولت یمن در طی جنگ به‌طور فزاینده‌ای چند پاره و ضعیف شده بود و وابسته به حامیان سعودی و اماراتی خود بود که اغلب با یک‌دیگر اختلاف داشتند.