اسامی برندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ اعلام شد
هنری کاگان و کنسو سوآی به پاس گشودن راز مولکول‌های آینه‌ای، جایزه نوبل شیمی را دریافت کردند.
فرارو- جایزه نوبل شیمی سال ۲۰۲۶ به «هنری بی. کاگان» و «کنزو سوآی» به پاس فعالیت‌های پیشگامانه‌شان در حوزه شیمی نامتقارن یعنی رمزگشایی از چگونگی وجود مولکول‌ها به صورت تصاویر آینه‌ای غیریکسان از یکدیگر اهدا شد.
به گزارش فرارو به نقل از سی ان ان، این دو دانشمند جایزه ۱۲ میلیون کرونی سوئد (معادل ۱.۲ میلیون دلار) را که روز چهارشنبه در آکادمی سلطنتی علوم سوئد در استکهلم اعلام شد، به طور مشترک دریافت می‌کنند.
پژوهش آن‌ها بر مفهوم «کایرالیته» (دست‌سانی) استوار است؛ بدین معنا که ساختار مولکول‌ها می‌تواند مانند دست‌های ما، تصویر آینه‌ای یکدیگر باشد. در طبیعت، بیشتر مولکول‌ها تقریباً همیشه تنها در یک نوع (شکل) خاص یافت می‌شوند؛ پدیده‌ای که به نام «هموکایرالیته» شناخته شده و مدت‌ها ذهن دانشمندان را به خود مشغول کرده بود.
هاینر لینکه، رئیس کمیته نوبل شیمی، در بیانیه‌ای گفت: «هنری کاگان و کنزو سوآی راه‌حلی برای معمایی شیمیایی با قدمتی بیش از یک قرن ارائه کرده‌اند: اینکه چگونه هموکایرالیته می‌تواند به صورت خودبه‌خودی پدید آید. واکنش‌های شیمیایی که آن‌ها ابداع کرده‌اند، فوق‌العاده هستند.»
در اوایل دهه ۱۹۸۰، کاگان روش‌هایی برای دستکاری واکنش‌های شیمیایی با استفاده از انواع مختلف کاتالیزورها یافت که به دانشمندان امکان می‌داد مقدار بیشتری از یکی از مولکول‌های تصویر آینه‌ای را تولید کنند.
سوآی با طراحی واکنش شیمیایی خاصی که در آن تنها یکی از دو شکل (تصویر) ممکن تشکیل می‌شد، کار آن‌ها را توسعه داد. کمیته نوبل اعلام کرد: «پیش از این، هیچ‌کس جز خودِ پدیده حیات، به چنین دستاوردی نرسیده بود.»
دیوید پندلبری، رئیس بخش تحلیل پژوهش در «موسسه اطلاعات علمی کلاریویت» (Clarivate)، اظهار داشت که این پژوهش مسیرهای تازه‌ای را پیش روی شیمی‌دانانی گشوده است که در پی درک چگونگی پیدایش پیچیدگی‌های مولکولی هستند.
او گفت: «جایزه نوبل شیمی امسال، کاشفانی را مورد تقدیر قرار می‌دهد که تأثیر دستاوردهایشان در طول چندین دهه آشکار شده است.»
«این جایزه یادآور آن است که پیشرفت‌های تحول‌آفرین اغلب حاصل پژوهش‌های مستمر و برخاسته از حس کنجکاوی هستند و درک کامل اهمیت اکتشافات علمی بنیادین ممکن است سال‌ها یا حتی دهه‌ها به طول انجامد.»
