قیمت دلار با کارت ملی جنجال به پا کرد؛ سناریو پاییز ۹۷ تکرار می‌شود؟
قیمت دلار مهر ۹۷ از محدوده ۱۱ هزار تومان به مرز ۱۹ هزار تومان رفت. بانک مرکزی با عرضه دلار با کارت ملی نرخ دلار را در مدت کوتاهی به ۱۲ هزار تومان رساند
فرارو- قیمت دلار با کارت ملی پایین‌تر از بازار آزاد تعیین شد تا طرح جدید بانک مرکزی با واکنش رئیس مجلس شورای اسلامی و نماینده‌ها همراه شود.
به گزارش فرارو؛ تهدید مهدی کوچک‌زاده به خودسوزی مقابل بانک مرکزی بخشی از واکنش‌های عرضه دلار با کارت ملی است. جایی که خود بانک مرکزی اعتقاد دارد برای مهار افسار دلار ورود کرده و برخی از کارشناس‌ها نیز احتمال تکرار سناریو پاییز 97 را مطرح کرده‌ا‌ند. آن زمان قیمت دلار ظرف تقریبا سه هفته دو برابر شد اما اسکناس آمریکایی بعد از ورود بانک مرکزی با شیوه فروش با کارت ملی به مبدا اول برگشت. شرایط امروز بازار ارز تفاوت زیادی با پاییز 97 دارد و پیش‌نیازهای تکرار فرمول آن برهه فعلا در دسترس نیست.
جنجال کوچک‌زاده در مجلس
قیمت دلار با کارت ملی روز یکشنبه 12 مهر حدود 11 تا 12 هزار تومان زیر بازار آزاد قرار گرفت و همان روز واکنش برخی از نماینده‌های مجلس شورای اسلامی را به همراه داشت. مهدی کوچک‌زاده نماینده مردم تهران در جلسه علنی مجلس در تذکری شفاهی با لحنی تند به این موضوع اعتراض کرد و اختصاص سهمیه 10 هزار دلاری به افراد را غیرقابل توجیه دانست.
او در بخشی از سخنان خود گفت در شرایطی که کشور با محدودیت منابع ارزی روبه‌رو است، چرا باید چنین منابعی به این شیوه توزیع شود. کوچک‌زاده در ادامه صحبت‌های خود گفت که خرید این حجم از ارز به میلیاردها تومان پول نقد نیاز دارد و عامه مردم توان خرید آن را ندارند و این فرصت فقط در اختیار دلال‌ها قرار می‌گیرد و سازوکار تعیین قیمت دلار با کارت ملی به نفع گروه‌های خاص تمام می‌شود.
بعد از کوچک‌زاده نوبت به محمدباقر قالیباف رییس مجلس شورای اسلامی رسید تا در پاسخ به این تذکر با ابراز شگفتی از آغاز عرضه دلار با کارت ملی اعلام کند شخصا موضوع را از رسانه‌ها شنیده و از اجرای آن تعجب کرده است.
محمدجواد آذری جهرمی با طعنه به مهدی کوچک‌زاده گفته راه درست و اصولی این است که ارز را بدهیم به نورچشمی‌ها تا در سبزه‌میدان عرضه کنند!
دلایل مخالفت با عرضه دلار با کارت ملی
عرضه دلار با کارت ملی برای اولین‌بار انجام نمی‌شود و هر بار که بانک مرکزی از فروش دلار دولتی خبر می‌دهد، منتقدان دلایل زیادی را برای تقبیح این کار فهرست می‌کنند.
توزیع رانت و فعال‌شدن سوداگری
نخستین ایراد منتقدان شکل‌گیری بازار اجاره کارت ملی است. هرچند اختلاف بهای بانکی با تابلوی صرافی‌های آزاد زیاد نیست اما وقتی این فاصله در عدد 10 هزار دلار ضرب می‌شود، حاشیه سود زیادی ایجاد می‌کند. همین سود انگیزه لازم را به واسطه‌ها می‌دهد تا با پرداخت مبالغی ناچیز، مدارک هویتی افراد کم‌درآمد را به کار بگیرند و از این شکاف درآمد کسب کنند. تعیین قیمت دلار با کارت ملی در چنین شرایطی باعث چرخش نقدینگی در مسیرهای غیرتولیدی می‌شود.
نابرابری در دسترسی و ناتوانی عامه مردم
خرید سقف تعیین‌شده با نرخ 257 هزار تومان نیازمند در اختیار داشتن حدود دو میلیارد و 570 میلیون تومان پول نقد است. متقاضیان عادی، کارمندان و گروه‌هایی با درآمد ثابت امکان تهیه چنین پولی در یک روز را ندارند. انتقاد بعدی مخالفان این است که چنین طرحی مختص افرادی است که هم دستشان به دهنشان می‌رسد و هم با خریدوفروش دلار دولتی در بالا رفتن نرخ بازار تاثیر می‌گذارند.
تضعیف و سوزاندن ذخایر استراتژیک اسکناس
سومین انتقاد به خاطر ورود حجم زیادی از ارز نقدی به معاملات خرد مطرح می‌شود. در وضعیت تداوم تحریم‌ها و فشارهای منطقه‌ای دسترسی به اسکناس فیزیکی فرآیندی زمان‌بر و پرهزینه است. مخالفان می‌گویند این منابع باید برای واردات کالاهای حیاتی یا تامین دارو و مدیریت شرایط اضطراری نگهداری شود و حراج یک تا دو میلیارد دلار اسکناس توان دفاعی بازارساز را در ماه‌های آینده ضعیف می‌کند.
هدف بانک مرکزی از فروش دلار با کارت ملی
سکوت بانک مرکزی در شرایط فعلی راه را برای منتقدان طرح هموار کرده است. البته بانک مرکزی همیشه این اقدام را راهکاری برای کنترل بازار ارز و پاسخگویی به تقاضای نقدی شهروندان می‌داند. از نگاه بانک مرکزی عرضه مستقیم در بانک‌ها نیازهای واقعی مانند هزینه‌های درمانی، سفر و تعهدات شخصی را پوشش می‌دهد و اجازه نمی‌دهد متقاضیان برای تهیه اسکناس به دلالان غیررسمی مراجعه کنند.
هر ایرانی بالای 18 سال می‌تواند با کارت ملی تا سقف 10 هزار دلار از سهمیه دلار دولتی استفاده کند
سناریو سال 97 تکرار می‌شود؟
عرضه اسکناس به پشتوانه کارت ملی روشی است که در سال‌های گذشته نیز بارها تجربه کردیم. شاید شما هم در این مدت تحلیل‌های زیادی در فضای مجازی از حربه بانک مرکزی برای تکرار وقایع پاییز 97 را شنیده باشید.
در آن برهه قیمت دلار از اواسط شهریور 97 از 11 هزار تومان حرکت کرد و در روز سوم مهر به 18 هزار و 600 تومان رسید. با ورود بانک مرکزی و تزریق دلار با کارت ملی قیمت دلار تا 12 هزار و 100 تومان عقب نشست.
در تحلیل‌های غیررسمی بازار از آن رویداد به عنوان نوسان‌گیری بازارساز اسم می‌بردند. روایتی که مدعی بود بانک مرکزی ارز را در بالاترین نقطه قیمتی به متقاضیان فروخت و پس از فروکش کردن هیجان همان دلارها را با قیمت کمتری از سطح بازار جمع کرد.
پاییز 97 قیمت دلار از محدوده 19 هزار تومان به 12 هزار تومان برگشت
سناریو 97 در چه شرایطی تکرار می‌شود؟
تحقق دوباره آن روند فقط زمانی منطقی است که قیمت دلار در هفته‌های آینده به سطوحی پایین‌تر تقلیل پیدا کند. تا همینجای کار بانک مرکزی بخش قابل توجهی از اسکناس‌ها را در محدوده‌های 257 هزار و 259 هزار تومان در اختیار خریداران گذاشته است. برای اینکه بازارساز بتواند این ارزها را در آینده با نرخی کمتر جمع کند، باید تغییرهای محسوسی رخ دهد. بعد از گذشت بیش از یک سال شرایط جنگی افت شدید قیمت دلار فقط در صورت گشایش‌های واقعی در پرونده‌های سیاسی، رفع تنش‌های خارجی و بهبود مسیر ورود ارز ممکن خواهد بود. شاید بدون وقوع این اتفاق‌ها تکرار تجربه سال 97 دشوار باشد.
