اعتراض از کلاس درس تا خیابان‌های فرانسه
چرا مدارس به کانون نارضایتی تبدیل شده‌اند؟
اعتراض‌های دانش‌آموزان دبیرستانی در فرانسه از مطالبه برای بهبود وضعیت آموزش فراتر رفته و به نشانه‌ای از نارضایتی گسترده‌تر اجتماعی تبدیل شده است. فرسودگی مدارس، کمبود معلم، کلاس‌های شلوغ و کاهش بودجه، محور اصلی اعتراض‌هاست و در برخی شهرها درگیری با پلیس نیز رخ داده است. واکنش هم‌زمان امنیتی و امتیازدهی دولت تاکنون نتوانسته اعتراض‌ها را متوقف کند و ادامه آن می‌تواند بر فضای سیاسی پیش از انتخابات اثر بگذارد.
فرارو– لینزی چوتل، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه نیویورک تایمز
به گزارش فرارو به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، اعتراض‌های دانش‌آموزان دبیرستانی در فرانسه طی روزهای اخیر به یکی از مهم‌ترین نشانه‌های نارضایتی اجتماعی در این کشور تبدیل شده است. هزاران دانش‌آموز با مسدود کردن ورودی صدها دبیرستان، نسبت به وضعیت نظام آموزشی اعتراض کرده‌اند؛ اعتراض‌هایی که در برخی شهرها به درگیری با نیروهای پلیس، تخریب اموال و بازداشت گسترده منجر شده است.
هم‌زمان، فرانسه در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده قرار دارد و دولت نیز در تلاش است بودجه‌ای ریاضتی را به تصویب برساند؛ شرایطی که به فضای سیاسی و اجتماعی اعتراض‌ها حساسیت بیشتری بخشیده است.
اعتراض به وضعیت آموزش؛ از مدارس فرسوده تا کمبود معلم
یکی از مهم‌ترین محورهای اعتراض دانش‌آموزان، وضعیت نامناسب مدارس و کمبود منابع آموزشی است. اتحادیه دانش‌آموزی که از سازمان‌دهندگان اصلی اعتراض‌هاست، از فرسودگی زیرساخت‌ها، کلاس‌های شلوغ، برنامه‌های آموزشی سنگین، کمبود معلم و کارکنان و کاهش بودجه مدارس انتقاد کرده است. برخی دانش‌آموزان همچنین خواستار لغو سامانه‌های دولتی پذیرش آموزش عالی و دانشگاه‌ها هستند؛ سامانه‌هایی که از نظر معترضان، روندی ناعادلانه و بیش از حد گزینشی برای ورود به دانشگاه ایجاد کرده‌اند.
یکی از شعارهای نصب‌شده مقابل مدرسه‌ای در منطقه سن-سن-دنی، در شمال پاریس، به‌خوبی فضای اعتراض‌ها را منعکس می‌کرد: «ما بد آموزش ندیده‌ایم؛ فقط به حرفمان گوش داده نمی‌شود.» مشکلات فقط به کمبود منابع آموزشی محدود نیست. برخی دانش‌آموزان از شرایط فیزیکی نامناسب مدارس نیز گلایه دارند.
در یکی از مدارس سن-دنی، یک دانش‌آموز ۱۵ ساله از نبود تهویه مناسب و دشواری باز کردن پنجره‌های کلاس‌ها سخن گفته است. اتحادیه‌های معلمان و برخی احزاب سیاسی جناح چپ نیز از اعتراض‌های دانش‌آموزان حمایت کرده‌اند و وضعیت آموزش عمومی را نتیجه سال‌ها کمبود سرمایه‌گذاری و منابع می‌دانند.
گسترش اعتراض‌ها و افزایش درگیری‌ها
اعتراض‌ها که در ابتدا عمدتاً مسالمت‌آمیز بود، در برخی نقاط به خشونت کشیده شد. به گفته مقام‌های فرانسوی، معترضان در بعضی مناطق از مواد آتش‌زا و وسایل شبیه خمپاره‌های آتش‌بازی استفاده کرده و به مدارس و زیرساخت‌های شهری آسیب زده‌اند. در روز پنجشنبه، نزدیک به ۲ هزار نفر و روز جمعه بیش از هزار و ۷۰۰ نفر در جریان اعتراض‌ها بازداشت شدند. بخش قابل توجهی از بازداشت‌شدگان را افراد زیر ۱۸ سال تشکیل می‌دهند.
دامنه اعتراض‌ها نیز از حومه پاریس به شهرهایی مانند مارسی، لیون، نانت، برست، لیل و بلفور گسترش یافته است. در نانت، معترضان یک مدرسه را به آتش کشیدند؛ در مارسی، یک خودروی آتش‌نشانی هدف پرتاب اشیا قرار گرفت و در بلفور نیز یک نوجوان ۱۷ ساله پس از حمله دانش‌آموزان به یک مأمور پلیس بازداشت شد.
وزیر آموزش فرانسه اعلام کرده است که بیش از ۶۰ نفر از کارکنان مدارس، از جمله حدود ۴۰ مدیر، در جریان این اعتراض‌ها مجروح شده‌اند. وزیر کشور نیز از زخمی شدن بیش از ۳۰۰ مأمور پلیس و ژاندارمری خبر داده است. در مقابل، گروه‌های حقوق بشری از نحوه برخورد نیروهای امنیتی انتقاد کرده‌اند. عفو بین‌الملل استفاده از گاز اشک‌آور و نارنجک‌های صوتی و شوک‌آور برای متفرق کردن معترضان به‌ویژه نوجوانان را مورد انتقاد قرار داده است.
واکنش دولت؛ هم برخورد امنیتی، هم امتیازدهی
دولت فرانسه از یک سو خشونت‌ها را محکوم کرده و از سوی دیگر تلاش کرده است بخشی از مطالبات دانش‌آموزان را پاسخ دهد. وزیر دادگستری اعلام کرده دادستان‌ها مأمور شده‌اند در صورت وجود مبنای قانونی، پرونده‌های کیفری تشکیل دهند و والدین را نیز در قبال خسارت‌های واردشده مسئول بدانند. اما هم‌زمان دولت در تلاش برای کاهش تنش‌ها چند پیشنهاد مطرح کرده است. وزیر آموزش اعلام کرد برنامه افزایش برخی هزینه‌های ثبت‌نام آموزش عالی که ساعاتی پیش در چارچوب بودجه سال ۲۰۲۷ اعلام شده بود، کنار گذاشته خواهد شد.
پس از دیدار با نمایندگان اتحادیه‌های دانش‌آموزی نیز برنامه‌هایی برای اصلاح سازوکار مشارکت دانش‌آموزان در اداره مدارس و افزایش نقش آنها در تصمیم‌گیری‌های آموزشی مطرح شد. دولت همچنین وعده داده است برای مقابله با کمبود معلم برنامه‌ای تهیه کند. با این حال، رهبران دانش‌آموزی این اقدامات را کافی نمی‌دانند. یکی از اعضای اتحادیه دانش‌آموزی، پیشنهادهای دولت را نوعی «نمایش برای منحرف کردن افکار عمومی» توصیف کرده است.
اعتراض آموزشی یا بحران سیاسی گسترده‌تر؟
اعتراض‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که فرانسه خود را برای انتخابات ریاست‌جمهوری سال آینده آماده می‌کند. برخی احزاب چپ‌گرا تلاش کرده‌اند نارضایتی دانش‌آموزان را بخشی از نارضایتی گسترده‌تر نسبت به عملکرد دولت امانوئل مکرون معرفی کنند.
دولت فرانسه نیز حزب «فرانسه تسلیم‌ناپذیر» را متهم کرده است که از اعتراض‌های دانش‌آموزان برای اهداف سیاسی استفاده می‌کند. این حزب این اتهام را رد کرده است. از سوی دیگر، برخی مقام‌های محلی وابسته به این جریان سیاسی معتقدند اعتراض‌ها نه نتیجه سازمان‌دهی سیاسی، بلکه واکنشی خودجوش به کاهش منابع اختصاص‌یافته به آموزش کودکان است.
اعتراض‌ها ادامه خواهد داشت؟
با وجود تلاش دولت برای ارائه امتیازهای محدود و هم‌زمان افزایش فشار امنیتی، اعتراض‌ها هنوز پایان نیافته است. رهبران دانش‌آموزی برای روز سه‌شنبه فراخوان تجمع داده‌اند و از احزاب سیاسی و اتحادیه‌های کارگری نیز خواسته‌اند به این اعتراض‌ها بپیوندند.
فرانسه سابقه طولانی اعتراض‌های دانشجویی و جوانان را دارد و برخی از این جنبش‌ها در گذشته تأثیرات سیاسی و اجتماعی گسترده‌ای برجای گذاشته‌اند. اعتراض‌های دانشجویی سال ۱۹۶۸ نمونه برجسته‌ای از این روند بود که به یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های سیاسی تاریخ معاصر فرانسه تبدیل شد.
اعتراض‌های کنونی هنوز در چنین مقیاسی قرار ندارد، اما گسترش آن از مدارس حومه پاریس به شهرهای مختلف نشان می‌دهد که مسئله آموزش به بستری برای بیان نارضایتی‌های گسترده‌تر اجتماعی تبدیل شده است. در آستانه انتخابات ریاست‌جمهوری، نحوه مدیریت این بحران می‌تواند بر فضای سیاسی فرانسه نیز تأثیر بگذارد؛ به‌ویژه اگر مطالبات آموزشی با مسائل اقتصادی، بودجه‌ای و اعتراض به عملکرد دولت در ماه‌های آینده درهم‌تنیده‌تر شود.
