هشدار درباره داروهای تقلبی؛ به توصیه دوست و همسایه دارو مصرف نکنید

مریم اخگری گفت: فرآیند آزمایش سم‌شناسی بر این اساس است که بر روی نمونه‌هایی که به آزمایشگاه ارجاع می‌شود، آزمایشات سم‌شناسی و داروشناسی را انجام می‌دهیم. هدف از این کار گاهی تعیین علت فوت است؛ چراکه عمده پرونده‌هایی که برای ما ارجاع می‌شود به این خاطر است که پزشکان ما در روند معاینه و تشریح اجساد، اگر شک کنند به مصرف دارو یا سم، نمونه‌ها برداشته شده و به آزمایشگاه ارسال می‌شود. 

وی درباره نمونه‌های آزمایشگاهی افزود: نمونه‌ها به دو دسته تقسیم می‌شوند؛ نمونه‌ها ممکن است زیستی باشند مثل نمونه خون، ادرار، محتویات معده و بافت‌هایی که از اجساد برداشت می‌شود با هدف بررسی‌های سم شناسی. نمونه‌های غیرزیستی به نمونه‌هایی گفته می‌شود که ممکن است در کنار جسد یک سری نمونه‌ها وجود داشته باشد؛ مثلاً لیوانی که داخلش یک مایع نیمه خورده وجود دارد یا غذای نیمه خورده یا پوکه آمپولی در کنار جسد باشد، همه این موارد، شواهدی هستند که در کنار اجساد وجود دارند و می‌تواند به ما و پزشکان کمک بدهد تا علت فوت و روش فوت تعیین شود. 

اخگری با اشاره به اینکه حتی نمونه‌های افراد زنده نیز به آزمایشگاه‌ها ارسال می‌شود، گفت: یک سری از نمونه‌ها که برای ما ارسال می‌شود از مراجع قضایی و انتظامی است، مثل نمونه‌هایی که شک به این دارند که این نمونه ماده مورد سوء مصرف است؛ مثل همین مواد مخدر و مواد روانگردان که متأسفانه در دسترس افراد قرار دارد. این مواد به عنوان موادی استفاده می‌شوند که مورد سوء مصرف قرار می‌گیرند و می‌توانند بر کارایی افراد تأثیرگذار باشند. اگر قضات شک کنند به اینکه این ماده چیست، یا حتی در یک مرکز درمانی در بیمارستان در کنار یک فرد مسموم پیدا شده باشد، همه این موارد به آزمایشگاه ارجاع می‌شود. 

داروهای تقلبی باعث مرگ و مسمومیت می‌شوند 

اخگری گفت: متاسفانه در بسیاری از نمونه‌های آزمایشگاهی مشاهده کرده‌ایم که مثلا دارو را با عنوان داروی گیاهی به فرد فروخته‌اند برای لاغری، اما محتویات آن دارو اصلا گیاهی و یا برای لاغری نیست و ممکن است آسیب‌ها و عوارض زیادی برای فرد مصرف کننده ایجاد کند. به همین دلیل توصیه می‌کنیم داروها را از برندهای مشخص و مکان‌های دارای مجوز تهیه کنید. 

رئیس سابق آزمایشگاه سم‌شناسی پزشکی قانونی استان تهران ادامه داد: مثلا روی برچسب دارو چیز دیگری نوشته شده، ولی داخل آن قوطی یا آن قرصی که به عنوان فرآورده دارویی در اختیار فرد قرار دارد، چیز دیگری است. 

وی افزود: بارها مشاهده شده کپسولی است که وقتی بازش می‌کنید و حتی می‌خورید، بوی آویشن دارد، اما وقتی داخل این کپسول ما آزمایش می‌کنیم، می‌بینیم کلی از مواد مورد سوء مصرف مثل ترکیبات مخدر و ترکیبات روانگردان داخل این فرآورده‌ها است. این افراد سواستفاده‌گر معمولا این کار را انجام می‌دهند تا شما را وابسته کنند تا دوباره از آن‌ها خرید کنید. 

داروهای ترک اعتیاد و لاغری؛ از متادون تا روانگردان

رئیس سابق آزمایشگاه سم‌شناسی پزشکی قانونی استان تهران ادامه داد: متاسفانه بارها در بررسی نمونه‌های ما مشخص شده که دانشجویان و کنکوری‌ها به نیت بیدار ماندن قرص گیاهی تهیه کرده‌اند اما معتاد شده‌اند که علت این امر نیز این است که این داروها اصلا گیاهی نیستند که هم می‌تواند تداخل دارویی ایجاد کند و هم می‌تواند اعتیادآور باشد. 

داروهای بدنسازی؛ از کورتون تا هورمون مردانه و عقیمی

رئیس گروه کنترل و تضمین کیفیت آزمایشگاه‌های سازمان پزشکی قانونی کشور افزود: متاسفانه یک سری از جوان‌های ما در باشگاه‌های بدنسازی مکمل‌هایی را استفاده می‌کنند که بعضی از آن‌ها داروهای تقلبی هستند. داروهای تقلبی چندین خصوصیت دارند؛ اولاً لیبل آن‌ها استاندارد نیست. دوم اینکه برچسبی که روی دارو الصاق شده با محتویات دارو همخوانی ندارد، سوم اینکه میزانی که از دارو داخل این برچسب ذکر شده با دارویی که داخل آن فرآورده هست همخوانی ندارد. 

رئیس سابق آزمایشگاه سم‌شناسی پزشکی قانونی استان تهران ادامه داد: در بررسی‌هایی که دانشجویان داروسازی ما در آزمایشگاه انجام دادند، داخل داروهای بدنسازی از ترکیبات کورتیکواستروئید پیدا کردیم. کورتیکواستروئید همان چیزی است که مردم به عنوان کورتون می‌شناسند. کورتون‌ها ترکیباتی هستند که وقتی استفاده می‌شوند فرد در ابتدای مصرف احساس می‌کند بدنش شفاف شده و آب زیر پوستش جمع شده اما عوارض این داروها می‌توانند حتی تا عقیمی هم پیش رود. 

اخگری گفت: بعضی از افراد از یک سری ترکیبات به عنوان ترکیبات بدنسازی استفاده می‌کنند که حاوی هورمون‌های مردانه هستند. هورمون‌های مردانه به عنوان دارو استفاده می‌شوند؛ وقتی فردی لاغر هست یا از بیماری شدیدی رها شده و نیاز به عضله‌سازی دارد، این داروها را طبق تجویز پزشک در اختیار فرد قرار می‌دهند. اما یک سری از افراد سودجو می‌آیند اینها را می‌ریزند داخل داروهای بدنسازی. پس این‌ها هورمون‌های مردانه هستند که می‌توانند حتی عقیمی هم برای فرد ایجاد کنند. 

تداخل دارویی و خطر برای سالمندان

وی افزود: بعضی وقت‌ها مورد داشتیم افراد مسن از این ترکیبات استفاده می‌کنند. اینها تداخلات دارویی با هم دارند؛ یعنی فردی که مسن است ممکن است بیماری داشته باشد، فشار خون داشته باشد، مشکلات قلبی عروقی داشته باشد. داروهایی که داخل این داروهای تقلبی است می‌تواند با داروهایی که فرد به عنوان درمان بیماری زمینه‌ای خود استفاده می‌کرده، تداخل داشته باشد و همین تداخلات می‌تواند به ایجاد اثرات نامطلوب، مسمومیت و حتی مرگ برای فرد منجر شود. 

متادون؛ داروی تحت کنترل با عوارض مرگبار

رئیس سابق آزمایشگاه سم‌شناسی پزشکی قانونی استان تهران ادامه داد: متادون دارویی است که به عنوان یک داروی مخدر تحت کنترل با نسخه مجاز پزشک می‌تواند در اختیار افراد قرار گیرد. حتی از این دارو به عنوان ضد درد و دردهای بسیار شدید هم استفاده می‌شود، اما فقط باید تحت نظر پزشک باشد. پزشک دوز دارو را تنظیم می‌کند، چه به شکل قرص چه به شکل شربت، در اختیار افرادی که متقاضی هستند. 

اخگری گفت: اما این دارو متأسفانه با توجه به عوارضی که دارد، اسمش داروی مخدر است؛ یعنی در بدن قرار می‌گیرد و مورفین آزاد می‌کند. پس مورد سوء مصرف قرار می‌گیرد. فرد این را سوء مصرف می‌کند، می‌گوید من این را می‌خورم حالم خوب می‌شود، بیایم دُزش را بیشتر کنم، جای مورفین را بگیرد، جای هروئین را بگیرد، جای تریاک را بگیرد؛ غافل از اینکه این ماده می‌تواند منجر به مرگ آن فرد شود. متادون دارویی است که می‌تواند عوارض قلبی عروقی برای فرد ایجاد کند؛ یعنی ضربانات نابجای قلب یا به اصطلاح پزشکی آریتمی‌های قلبی ایجاد می‌کند و فرد را مسموم می‌کند. 

مرگ جوانان در بستر؛ نتیجه مصرف مواد مخدر و محرک

رئیس گروه کنترل و تضمین کیفیت آزمایشگاه‌های سازمان پزشکی قانونی کشور افزود: خیلی از پرونده‌هایی که زیر دست ما می‌آید، افرادی هستند که جوان هستند، به توصیه دوستان‌شان آمده‌اند در یک مهمانی شرکت کرده‌اند و در بررسی‌هایی که انجام می‌شود، شب فرد خوابیده و متاسفانه به مرگ انجامیده است. چرا باید یک جوانی که هیچ بیماری زمینه‌ای ندارد، صبح فوت شده در بستر پیدا شود؟ وقتی بررسی انجام می‌شود، می‌بینیم داخل نمونه‌هایی که از جسد این فرد فوت شده اخذ شده، متادون، ترامادول، مواد مخدر، محرک، گاهی الکل است؛ الکل‌هایی که می‌توانند به عنوان الکل‌های سمی مطرح باشند و غیرمجاز. 

به توصیه دوست و همسایه دارو مصرف نکنید

اخگری به مردم توصیه کرد که هیچ وقت به توصیه دوست و همسایه، از دارو استفاده نکنید زیرا ممکن است یک دارو روی بدن فردی اثر مثبت بگذارد اما روی بدن دیگری باعث مسمومیت شود. بارها مشاهده کرده‌ایم که افراد به قصد بیدار ماندن، لاغری، چاقی، بدنسازی، ترک اعتیاد از داروهایی که بقیه توصیه کرده‌اند استفاده کرده‌اند اما نتیجه مثبتی نگرفته‌اند و برعکس دچار مشکل شده اند.