کودکتان دیر حرف میزند؟ این نشانهها را جدی بگیرید
اگر کودک شما دیر شروع به حرف زدن کرده یا هنگام صدا زدن واکنش مناسبی نشان نمیدهد، بهتر است شنوایی او را جدی بگیرید.
کمشنوایی در کودکان میتواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از عوامل ژنتیکی و بیماریهای مادر در دوران بارداری گرفته تا تولد زودرس، زردی شدید و برخی بیماریها پس از تولد.
دکتر نسرین گوهری، عضو هیاتمدیره انجمن علمی شنواییشناسی ایران، با تأکید بر اهمیت تشخیص زودهنگام، شناسایی علتهای زمینهای کمشنوایی را نخستین گام در مدیریت این اختلال دانست.
به گفته گوهری، عوامل مؤثر بر کمشنوایی را میتوان در سه دوره پیش از تولد، هنگام تولد و پس از تولد بررسی کرد. در دوران بارداری، عوامل ژنتیکی، ابتلای مادر به برخی عفونتها مانند سایتومگالوویروس، مصرف بعضی داروها و بیماریهای زمینهای مادر میتوانند بر شنوایی نوزاد اثر بگذارند.
این متخصص درباره عوامل دوران تولد نیز گفت تولد زودرس، وزن پایین هنگام تولد، زردی شدید و کمبود اکسیژن، بهویژه در نوزادانی که نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان یا NICU دارند، از عوامل خطر کمشنوایی هستند.
پس از تولد نیز بیماریهایی مانند مننژیت، عفونتهای مزمن گوش میانی و مصرف داروهای سمی برای شنوایی میتوانند باعث آسیب شنوایی شوند.
بلند کردن صدای تلویزیون را جدی بگیرید
گوهری از والدین خواست نسبت به برخی نشانههای هشداردهنده حساس باشند. تأخیر در شروع یا تکامل گفتار، تلفظ نادرست برخی حروف، بلند کردن صدای تلویزیون، بیتوجهی به صدا زدن یا دستورات ساده و سابقه عفونتهای مکرر گوش میتوانند از نشانههای احتمالی مشکل شنوایی باشند.
البته به گفته او، مشاهده این علائم لزوماً به معنای کمشنوایی نیست، اما در چنین شرایطی ارزیابی تخصصی شنوایی کودک باید جدی گرفته شود.
قانون طلایی ۱-۳-۶
عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی همدان، غربالگری شنوایی نوزادان را یکی از مهمترین اقدامات برای شناسایی کمشنواییهای پنهان دانست. بر اساس قانون طلایی «۱-۳-۶»، غربالگری باید حداکثر تا یک ماهگی انجام شود، تشخیص قطعی در صورت وجود مشکل تا سه ماهگی صورت گیرد و مداخله و درمان نیز حداکثر تا ۶ ماهگی آغاز شود.
غربالگری میتواند پیش از ترخیص نوزاد از بیمارستان یا حداکثر تا یک ماهگی انجام شود و آزمونهایی مانند OAE و ABR برای ارزیابی شنوایی مورد استفاده قرار میگیرند.
در صورت تأیید کمشنوایی، مداخلات باید هرچه سریعتر آغاز شود؛ این اقدامات میتواند شامل استفاده از سمعک و توانبخشی باشد و در موارد شدیدتر، کاشت حلزون نیز مورد بررسی قرار گیرد.
کمشنوایی درماننشده چه پیامدی دارد؟
گوهری هشدار داد که تشخیص دیرهنگام کمشنوایی در سالهای طلایی رشد میتواند باعث تأخیر در یادگیری زبان و گفتار شود و در ادامه، عملکرد تحصیلی، مهارتهای شناختی و توانایی برقراری ارتباط کودک را تحت تأثیر قرار دهد.
به گفته او، مشکلات ارتباطی ممکن است کودک را با انزوای اجتماعی، دشواری در ارتباط با همسالان و کاهش اعتمادبهنفس روبهرو کند و در صورت نبود مداخله مناسب، آثار آن حتی در سالهای بعد و زندگی اجتماعی و شغلی فرد ادامه پیدا کند.
گوهری تأکید کرد که کمشنوایی در کودکان با امکانات پزشکی امروز بنبست نیست و از درمان عفونتهای گوش تا سمعکهای پیشرفته و کاشت حلزون، روشهای مختلفی برای کمک به این کودکان وجود دارد. با این حال، تجهیزات تنها بخشی از مسیر درمان هستند و تداوم توانبخشی و گفتاردرمانی اهمیت زیادی دارد.
به گفته او، آگاهی والدین، غربالگری بهموقع، تشخیص زودهنگام و آغاز سریع درمان و توانبخشی میتواند به کودک برای رشد، یادگیری و برقراری ارتباط مؤثر با جامعه کمک کند.
