نوزادانی که از طریق IVF به دنیا میآیند ممکن است نشانهای پنهان در DNA خود داشته باشند
پژوهشها نشان دادهاند که برخی مشکلات و بیماریهای سلامتی ممکن است در کودکانی که از طریق لقاح آزمایشگاهی یا IVF به دنیا آمدهاند، کمی شایعتر باشند.
بیش از ۱۳ میلیون کودک در سراسر جهان از طریق روشهای کمک باروری متولد شدهاند. آیا روزهای اول زندگی در آزمایشگاه میتواند ردی در DNA آنها باقی بگذارد؟
به گزارش فرارو به نقل از ساینسآلرت، دانشمندان در چین به دنبال یک نشانه احتمالی بودند و تفاوتی در ژنوم به اصطلاح «ژنهای پرشی» یافتند.
تحقیقات قبلی نشان داده است که برخی از بیماریهای ژنتیکی ممکن است در بین کودکانی که از طریق لقاح آزمایشگاهی (IVF) متولد میشوند، کمی شایعتر باشد.
پی بردن به دلیل آن دشوار است. هرگونه اثر درمانی باید از عواملی مانند سلامت والدین آنها و آنچه در دوران بارداری اتفاق میافتد، جدا شود.
محققان دانشگاه سان یات-سن توجه خود را به قطعاتی از DNA که به عنوان ژنهای پرشی شناخته میشوند، معطوف کردند. علیرغم نامشان، آنها ژنهای معمولی نیستند.
برخی از ژنهای پرشی میتوانند از خود کپیهایی بسازند و آن کپیها را در قسمتهای جدیدی از DNA ما قرار دهند. نوعی که در این مطالعه بررسی شده است، LINE-1 نام دارد.
یک مطالعه قبلی روی موشها نشان داده بود که تجربیات اولیه زندگی میتواند بر ژنهای پرشی در مغز تأثیر بگذارد. با این حال، آنچه در موشها اتفاق میافتد، نمیتواند به ما بگوید که در طول IVF چه اتفاقی برای جنین انسان میافتد.
برای بررسی وجود هرگونه تفاوت، این تیم نمونههای خون ۳۳ کودک حاصل از روش IVF و ۴۲ کودک حاصل از بارداری طبیعی (بدون درمانهای ناباروری) را مورد ارزیابی قرار داد.
بیشتر نمونهها هنگام تولد از بند ناف گرفته شده بودند و برخی دیگر متعلق به کودکان دو تا پنجساله بودند. بهطور کلی، میزان DNA نوع LINE-1 در کودکانی که از طریق IVF متولد شده بودند، اندکی بیشتر بود.
این تیم همچنین بررسی کرد که آیا نتایج به نوع درمان ناباروری بستگی دارد یا خیر. برخی از کودکان حاصل روش معمول IVF بودند، در حالی که برخی دیگر از طریق روشی متولد شده بودند که در آن یک اسپرم واحد به درون تخمک تزریق میشود.
پژوهشگران هیچ تفاوت آشکاری در میزان LINE-1 میان این دو گروه مشاهده نکردند.
محققان روش دیگری نیز برای بررسی این موضوع در اختیار داشتند؛ آنها در سه خانواده توانستند کودکی را که از طریق IVF متولد شده بود، با خواهر یا برادری که حاصل بارداری طبیعی بود، مقایسه کنند.
در هر سه خانواده، میزان DNA نوع LINE-1 در کودکی که از طریق IVF (لقاح آزمایشگاهی) متولد شده بود، بیشتر بود. با این حال، سه خانواده برای اثبات اینکه این تفاوت ناشی از IVF است، تعداد بسیار کمی محسوب میشوند.
هنگامی که کودکان بر اساس جنسیت تفکیک شدند، این تفاوت در میان دختران آشکارتر بود. پسران نیز روند مشابهی را نشان دادند، اما نتایج در مورد آنها قطعیت کمتری داشت. پژوهشگران معتقدند برای پی بردن به اینکه آیا این تفاوت همچنان پابرجا میماند یا خیر، به مطالعه بر روی گروهی بزرگتر نیاز است.
وقتی تیم پژوهشی با دقت بیشتری DNA کودکان را بررسی کرد، دریافت که در برخی نقاط، توالیهای LINE-1 در یک گروه نسبت به گروه دیگر با فراوانی متفاوتی (بیشتر یا کمتر) مشاهده میشوند. برخی از این نقاط در نواحی وسیعی از DNA و در مجاورت ژنهایی قرار داشتند که پیشتر با عملکرد قلب، متابولیسم، مغز و سرطان مرتبط دانسته شده بودند.
آیا این یافته میتواند به توضیح تفاوتهای سلامتی گزارششده در پژوهشهای پیشین کمک کند؟ شاید، اما این مطالعه هنوز قادر به پاسخگویی به آن پرسش نیست.
تیم پژوهشی بررسی نکرد که آیا عملکرد آن ژنها متفاوت بوده است یا خیر، و وضعیت سلامت کودکان را در گذر زمان برای مشاهده احتمال بروز بیماری پیگیری نکرد. با این حال، این ارتباط فعلاً سرنخ مشخصی را برای تحقیقات آتی دانشمندان فراهم میکند.
پژوهشگران همچنین نمیتوانند دقیقاً بگویند که این تفاوت چه زمانی ایجاد شده است. آنها DNA کودکان را از طریق نمونههای خون بررسی کردند و شاهد جابهجایی «ژنهای جهنده» (jumping genes) در مراحل جنینی نبودند.
بدون در اختیار داشتن DNA هر دو والد، نمیتوان تشخیص داد که آیا تغییرات خاص در خودِ کودکان ایجاد شده یا از طریق خانواده به آنها منتقل شده است. عوامل و تجربیات دیگر در دوران بارداری نیز ممکن است در این زمینه نقش داشته باشند.
در مطالعهای جداگانه و بسیار وسیعتر که در نشریه «نیچر مدیسین» (Nature Medicine) منتشر شد، DNA تعداد ۸۳۲۸ نوزاد با DNA والدینشان مقایسه گردید. این مطالعه ارتباطی میان مراحل خاصی از درمانهای ناباروری و تغییرات جدید در DNA — که برخی از آنها در مراحل اولیه رشد جنینی پدید آمده بودند — یافت.
از آنجا که آن مطالعه نوع متفاوتی از تغییرات را بررسی کرده بود، یافتههای جدید را مستقیماً تأیید نمیکند؛ با این حال، شواهد بیشتری ارائه میدهد مبنی بر اینکه روشهای کمکباروری ممکن است اثراتی بر جای بگذارند.
در خصوص پژوهش انجامشده در چین، تیم محققان الگویی را شناسایی کرده است که میتواند به دانشمندان در طرح پرسشهای دقیقتر پیرامون IVF و مراحل اولیه رشد کمک کند.
گام بعدی این است که بررسی شود آیا این الگو در گروههای بزرگتری از خانوادهها نیز مشاهده میشود، منشأ آن چیست و آیا تأثیری بر سلامت کودکان دارد یا خیر.
این پژوهش در «مجله آمریکایی زنان و زایمان» (American Journal of Obstetrics & Gynecology) منتشر شده است.
