راز نیش زنبورها؛ چرا یکی میمیرد و دیگری بارها نیش میزند!
همه زنبورها با یک سلاح مشابه از خود دفاع نمیکنند؛ نیش خاردار زنبور عسل پس از حمله در بدن مهاجم باقی میماند، اما نیش صاف بسیاری از زنبورها به آنها اجازه میدهد چندین بار حمله کنند و زنده بمانند.
چرا زنبور عسل بعد از نیش زدن میمیرد، اما بسیاری از زنبورها میتوانند چند بار نیش بزنند؟ پاسخ را باید در ساختار متفاوت نیش این حشرات جستوجو کرد. شکل نیش در گونههای مختلف یکسان نیست و متناسب با شیوه دفاع و زندگی آنها تفاوت دارد.
نیش خاردار زنبور عسل
نیش زنبور عسل کارگر دارای خارهای ریز و قلابمانندی است. این خارها باعث میشوند نیش پس از ورود به پوست مهاجم در آن باقی بماند.
وقتی زنبور تلاش میکند از بدن مهاجم جدا شود، دستگاه نیش و کیسه زهر از بدنش جدا میشود. در نتیجه زنبور جان خود را از دست میدهد، اما دستگاه نیش برای مدتی به تزریق زهر ادامه میدهد. این سازوکار به دفاع از کندو کمک میکند.
نیش صاف برای حملههای دوباره
در بسیاری از زنبورها، ساختار نیش متفاوت است. نیش صاف به آنها اجازه میدهد پس از نیش زدن آن را از بدن هدف بیرون بکشند و دوباره از آن استفاده کنند. به همین دلیل برخلاف زنبور عسل، یک نیش برای این حشرات لزوماً آخرین حمله نیست.
نیش متفاوت زنبور کابوکلو
«کابوکلو» نامی رایج برای برخی زنبورهای جنس Polistes در برزیل است. این زنبورها از گروه زنبورهای اجتماعی هستند و در منابع زیستشناسی نیز با نامهایی مانند Polistes canadensis شناخته میشوند.
در یک گزارش ساختار نیش این گروه ضخیمتر و قدرتمندتر توصیف شده و از نقش آن در شکار و دفاع سخن گفته شده است.
زنبور نجار؛ نیشی برای شرایط اضطراری
زنبورهای نجار نیز ساختار متفاوتی دارند. این حشرات به دلیل حفر تونل در چوب شناخته میشوند و مادهها میتوانند نیش بزنند، هرچند معمولاً تا زمانی که تحریک نشوند رفتار تهاجمی ندارند.
در یک گزارش، شکل نیش زنبور نجار دارای انحنایی خفیف توصیف شده است؛ ساختاری که به گفته این گزارش با شرایط زندگی این حشره ارتباط دارد.
در مجموع، تفاوت ساختار نیش در زنبورها نشان میدهد که این اندام تنها یک ابزار ساده برای تزریق زهر نیست و در گونههای مختلف، شکل و کارکرد متفاوتی پیدا کرده است.
