رکوردشکنی قیمت سوخت در اتحادیه اروپا؛ اوج حاشیه سود دیزل در اکتبر

کمیسیون اروپا اعلام کرد قیمت بنزین و گازوییل در اتحادیه اروپا این هفته رکورد زد. حاشیه سود پالایش بخشی از علت است و کارشناسان بانک مرکزی اروپا گفته‌اند سود دیزل احتمالاً تا اکتبر در اوج می‌ماند. 

به گزارش یورونیوز، پر کردن باک خودرو در متوسط اتحادیه اروپا هرگز تا این اندازه پرهزینه نبوده است؛ موضوعی که داده‌های کمیسیون اروپا در بیش از دو دهه گذشته آن را تایید می‌کند. با توجه به آخرین قیمت‌های متوسط، پر کردن یک باک ۵۰ لیتری بنزین حدود ۱۰۳ یورو و پر کردن همین حجم با گازوئیل حدود ۱۰۸ یورو هزینه دارد. 

قیمت سوخت در خرده‌فروشی از زمان آغاز درگیری در خاورمیانه جهش کرده و به فشارهای تورمی افزوده‌است. بر اساس آمار بانک مرکزی اروپا، تورم انرژی در منطقه یورو در ماه اوت به ۱۴.۳ درصد رسید، در حالی که این رقم در ژوئیه ۱۰.۳ درصد بود. 

در ۱۴ سپتامبر، هر لیتر بنزین در اتحادیه اروپا به طور میانگین وزنی ۲.۰۶۳ یورو قیمت داشت، در حالی که قیمت هر لیتر گازوئیل به ۲.۱۵۹ یورو رسید. هر دو رقم بالاترین سطح ثبت‌شده در سری آماری کمیسیون اروپا است که از سال ۲۰۰۵ آغاز می‌شود. اوج قبلی قیمت بنزین در سال ۲۰۲۲ ثبت شده بود و قیمت گازوئیل آخرین بار در آوریل سال جاری به سطح نزدیک به رکورد فعلی رسیده بود. 

قیمت‌ها در میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا تفاوت زیادی داشت. ارزان‌ترین بنزین در مالتا با هر لیتر ۱.۳۴ یورو عرضه می‌شد و گران‌ترین آن در دانمارک با ۲.۵۶ یورو فروخته می‌شد. بهای گازوئیل نیز از ۱.۲۱ یورو در هر لیتر در مالتا تا ۲.۵۱ یورو در فنلاند متغیر بود. 

این آمار از تازه‌ترین بولتن هفتگی نفت کمیسیون اروپا گرفته شده‌است که در ۱۷ سپتامبر بر اساس قیمت‌های ثبت شده در ۱۴ سپتامبر و با احتساب مالیات‌ها منتشر شد. 

قیمت سوخت از ماه‌ها پیش و از زمان آغاز جنگ با ایران در پایان فوریه که جریان‌های انرژی از تنگه هرمز را مختل کرد، رو به افزایش است. بهای نفت خام برنت، شاخص مرجع بین المللی، در اوج درگیری از ۱۲۶ دلار فراتر رفت و روز جمعه برای تحویل در ماه بعدی با بیش از ۱۰۴ دلار در هر بشکه معامله می‌شد. پیش از آغاز جنگ، قیمت برنت حدود ۷۲ دلار برای هر بشکه بود. 

عرضه نفت خام اروپا با اختلال بیشتری روبه‌رو شده‌است؛ پس از آن که شرکت سعودی آرامکو به دست کم دو پالایشگر اروپایی اطلاع داد که در چارچوب قراردادهای بلندمدت در ماه اکتبر هیچ نفتی دریافت نخواهند کرد، آن هم در پی حمله به خط لوله اصلی پادشاهی عربستان سعودی به سوی دریای سرخ. خبرگزاری بلومبرگ با استناد به افراد آگاه از این تصمیم گزارش داد که این اقدام شامل همه خریداران اروپایی می‌شود. 

چه عواملی قیمت سوخت در اروپا را بالا برده است؟ 

اما قیمت‌های جهانی نفت خام تنها عامل افزایش بهای بنزین و گازوئیل نیست. هزینه و حاشیه سود پالایش نیز به طور قابل توجهی بالا رفته و فشار بیشتری بر قیمت‌های سوخت در جایگاه‌ها وارد کرده‌است. 

حاشیه سود پالایش، تفاوت میان هزینه نفت خام و قیمت فرآورده‌های پالایش شده مانند بنزین و گازوئیل را نشان می‌دهد. کارشناسان بانک مرکزی اروپا گفتند در حالی که حاشیه سود بنزین به نظر می‌رسد به اوج رسیده باشد، انتظار نمی‌رود حاشیه سود گازوئیل پیش از ماه اکتبر به بالاترین سطح خود برسد. 

آن‌ها گفتند: «با نگاه به آینده و بر اساس قراردادهای آتی دیزل پالایش شده در داده‌های شرکت LSEG در ۱۶ سپتامبر، انتظار می‌رود حاشیه سود دیزل در اکتبر به اوج برسد. بر اساس قراردادهای آتی بنزین پالایش شده در همین تاریخ، حاشیه سود بنزین در ماه اوت به اوج خود رسیده است.» 

از آغاز سال ۲۰۲۶، قیمت میانگین وزنی بنزین در اتحادیه اروپا حدود ۲۹ درصد افزایش یافته، در حالی که بهای گازوئیل تقریباً ۴۰ درصد جهش کرده است. 

افزایش قیمت نفت خام همچنین به تورم انرژی در منطقه یورو و در سطح گسترده‌تر اتحادیه اروپا دامن زده‌است. طبق یادداشت وبلاگی بانک مرکزی اروپا که در ژوئیه منتشر شد، افزایش قیمت نفت خام معمولاً ظرف یک تا دو ماه به طور کامل در قیمت‌های پیش از مالیات در جایگاه‌های سوخت منعکس می‌شود. دولت‌ها می‌توانند از طریق اقداماتی مانند کاهش مالیات سوخت، به طور موقت اثر این افزایش را کاهش دهند. 

در محاسبات ژوئیه این وبلاگ، نفت خام کمتر از یک چهارم قیمت سوخت در جایگاه‌های منطقه یورو را تشکیل می‌داد. بخش باقی مانده شامل هزینه و حاشیه سود پالایش و توزیع، مالیات‌های ویژه سوخت و مالیات بر ارزش افزوده بود؛ عواملی که به توضیح تفاوت‌های قابل توجه میان کشورهای مختلف کمک می‌کند. 

این محاسبات نشان می‌داد که مالیات‌های ویژه سوخت و مالیات بر ارزش افزوده روی هم حدود ۴۴ درصد از قیمت گازوئیل و ۵۲ درصد از قیمت بنزین در منطقه یورو را در ماه ژوئیه تشکیل داده اند. 

کارشناسان بانک مرکزی اروپا گفتند حاشیه سود پالایش اکنون سهم بزرگی در سطح قیمت گازوئیل دارد. 

این کارشناسان افزودند: «در شرایط کنونی برآورد کرده‌ایم که در هفته سوم سپتامبر، حاشیه سود پالایش به ازای هر لیتر ۰.۴۱ یورو (معادل ۱۹ درصد از قیمت نهایی) به قیمت خرده‌فروشی گازوئیل و ۰.۱۷ یورو (۸ درصد) به قیمت خرده‌فروشی بنزین در منطقه یورو کمک کرده است.» 

آیا امکان افزایش بیشتر قیمت سوخت وجود دارد؟ 

بانک مرکزی اروپا در بیانیه سیاست پولی خود که ۱۰ سپتامبر منتشر شد هشدار داد: «از سرگیری اختلال در عرضه انرژی می‌تواند باعث شود قیمت‌های انرژی بیش از آنچه اکنون انتظار می‌رود و برای مدت طولانی‌تری افزایش یابد.» 

کارشناسان بانک مرکزی اروپا می‌گویند پایان درگیری در خاورمیانه و بازگشت جریان انرژی و فعالیت پالایشگاهی به حالت عادی برای پایین آمدن قیمت‌ها نقشی اساسی دارد. 

آن‌ها توضیح دادند: «برای کاهش قیمت بنزین و گازوئیل، عامل کلیدی توقف جنگ در خاورمیانه، عادی شدن جریان‌ها از تنگه هرمز و بازگشت فعالیت پالایش جهانی به سطحی است که امکان بازسازی ذخایر نفت را فراهم کند.» 

چنین عادی شدنی می‌تواند به سرعت قیمت نفت خام و سوخت در خرده‌فروشی را کاهش دهد. با این حال، اختلال در ظرفیت پالایش روسیه ممکن است حتی در صورت حل شدن درگیری خاورمیانه، حاشیه سود را در سطح بالا نگه دارد.