بنسلمان چطور وتوی پنهان کنگره علیه خرید اف-۳۵ را دور زد؟
معامله پردردسر ۲۴ میلیارد دلاری
دولت ترامپ در حال پیشبرد فروش ۴۸ فروند جنگنده اف-۳۵ و یک موتور یدکی به ارزش ۲۴.۳ میلیارد دلار به عربستان سعودی است؛ معاملهای که در صورت نهاییشدن، ریاض را پس از اسرائیل به دومین دارنده اف-۳۵ در خاورمیانه تبدیل میکند. همزمان، گزارشهای اطلاعاتی آمریکا درباره احتمال دسترسی چین به فناوری حساس این جنگندهها، بهدلیل همکاریهای نظامی و فناورانه پکن و ریاض، مخالفتهایی در کنگره آمریکا ایجاد کرده است.
فرارو– ادوارد وونگ، خبرنگار بخش بین الملل روزنامه نیویورک تایمز
به گزارش فرارو به نقل از نیویورک تایمز، دولت ترامپ روند فروش ۴۸ فروند جنگنده پیشرفته اف-۳۵ به عربستان سعودی را پیش میبرد؛ تصمیمی که با وجود نگرانیهای مطرحشده در گزارشهای داخلی نهادهای اطلاعاتی آمریکا درباره احتمال دستیابی چین به فناوری این جنگنده یا سرقت آن، اتخاذ شده است.
ریاض به دنبال اف-۳۵؛ پکن در مرکز نگرانیهای امنیتی واشنگتن
وزارت خارجه آمریکا ارزش این بسته نظامی را که شامل ۴۸ فروند جنگنده اف-۳۵ و یک موتور یدکی است، ۲۴.۳ میلیارد دلار اعلام کرده است. به گفته این وزارتخانه، اجرای این قرارداد میتواند توانایی عربستان سعودی را افزایش دهد.
همزمان، وزارت خارجه آمریکا روند رسمی اطلاعرسانی به کنگره درباره فروش احتمالی این جنگندهها را آغاز کرده است. با این حال، حتی در صورت نهاییشدن قرارداد، تولید و تحویل جنگندهها چندین سال زمان خواهد برد. در صورت نهاییشدن این معامله تسلیحاتی، عربستان سعودی پس از اسرائیل دومین بازیگر در منطقه خاورمیانه خواهد بود که آسمان خود را به جنگندههای نسل پنجم اف-۳۵ مجهز میکند.
با این همه، به دلیل فرایند پیچیده خط تولید و آموزشهای فنی، حتی در صورت تصویب نهایی، تحویل فیزیکی این اسکادران پیشرفته چندین سال به طول خواهد انجامید.
گزارشهای طبقهبندیشده پنتاگون و ردپای فناوری نظامی چین
اطلاعیه رسمی وزارت خارجه آمریکا تنها یک روز پس از آن صادر شد که روزنامه نیویورکتایمز ابعاد محرمانه ارزیابیهای نهادهای اطلاعاتی آمریکا درباره پیامدهای امنیتی این قرارداد را فاش کرد.
بر اساس یافتههای این روزنامه، ارزیابیهای دستگاههای اطلاعاتی درباره خطر درز دادههای فناورانه اف-۳۵ به چین به واسطه تعمیق روابط فنی و نظامی پکن و ریاض، از ماهها قبل به کاخ سفید و کمیتههای کلیدی کنگره گوشزد شده بود.
در یکی از گزارشهای تفصیلی آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون (DIA)، تردیدهای جدی پیرامون ظرفیت پدافندی آمریکا و عربستان در حفظ و صیانت از آشیانهها و پایگاههای میزبان اف-۳۵ مطرح گردیده است.
تردد کارشناسان و پرسنل نظامی چین در برخی تأسیسات سعودی و نفوذ گسترده سختافزارهای مخابراتی پکن در زیرساختهای دفاعی ریاض، زنگ خطر امنیتی را برای مهندسان واشنگتن به صدا درآورده است.
در پاییز گذشته، همزمان با ارزیابی اولیه این فروش تسلیحاتی در واشنگتن، آژانس اطلاعات دفاعی پنتاگون گزارش داخلی دومی تدوین کرد که بر ابعاد همکاری موشکی ریاض و پکن دست میگذاشت.
این گزارش تأکید داشت که کمک فنی چین به عربستان برای تولید بومی موشکهای بالستیک، نشانهای از پیوند فزاینده نظامی دو کشور است که میتواند با انتقال اف-۳۵، دسترسی فنی شرق را به سامانههای حساس راداری و جنگ الکترونیک آمریکا تسهیل کند.
چراغ سبز ترامپ و بنبست سیاسی در راهروهای کاخ کنگره
با وجود انتشار این هشدارها، دونالد ترامپ در نوامبر گذشته (آذر ۱۴۰۴) موافقت ابتدایی خود با واگذاری این جنگندهها را علنی کرد؛ تصمیمی که درست پیش از دیدار با محمد بنسلمان، ولیعهد و حاکم پادشاهی سعودی در واشنگتن اتخاذ شد.
محمد بنسلمان که از زمان صعود به قدرت نوسازی همهجانبه ارتش عربستان را دنبال کرده، سالها است که برای خرید جنگندههای نسل پنجم آمریکا تلاش میکند.
وزارت خارجه آمریکا در ماه ژوئن (خرداد/تیر ۱۴۰۵) پیشنویس فروش را تکمیل و جهت کسب موافقت غیررسمی به دو کمیته روابط خارجی سنا و کمیته امور خارجی مجلس نمایندگان فرستاد؛ اما تا میانه هفته جاری، چراغ سبز روسا و اعضای ارشد این دو نهاد حاصل نشده بود.
با اعلام عمومی این قرارداد از سوی وزارت خارجه، واکنش تند شماری از قانونگذاران آمریکایی علنی شد.
راجا کریشنامورتی، نماینده دموکرات ایالت ایلینوی و از اعضای ارشد کمیته منتخب دائمی اطلاعات مجلس نمایندگان، گفت:
«دولت ترامپ نباید این معامله را به پیش ببرد؛ زیرا برآوردهای اطلاعاتی ما صراحتاً نشان میدهند که پیشبرد این فروش میتواند فناوریهای راهبردی و حساس نظامی ارتش آمریکا را مستقیماً در تیررس حزب کمونیست چین قرار دهد.»
کنگره آمریکا ۳۰ روز تقویمی فرصت دارد تا در صورت تمایل، قطعنامه مشترکی را جهت ممانعت از اجرای این معامله ۲۴ میلیارد دلاری به تصویب برساند.
با وجود این سازوکار نظارتی، در صورت ارائه قطعنامه مخالفت از سوی نمایندگان، وتوی احتمالی دونالد ترامپ تنها با رای اکثریت دوسوم هر دو مجلس بیاثر میشود.
با توجه به تعطیلات تقویمی مجلس نمایندگان تا ماه نوامبر (آبان ۱۴۰۵) و تنفس کاری سنا، تصویب و تثبیت هرگونه طرح بازدارنده با حد نصاب دوسوم آرا بسیار دور از انتظار خواهد بود.
وزارت خارجه آمریکا نیز در موضعگیری رسمی خود تأکید کرده است که تمامی مراحل واگذاری بر اساس قوانین فدرال و با لحاظ موازین نظارتی، بهویژه حفظ برتری نظامی و فناورانه نیروهای مسلح آمریکا در منطقه، انجام میپذیرد.
تسلیحات آمریکایی در میدان خلیج فارس و تعارضات منطقهای
پادشاهی عربستان سعودی همواره در زمره بزرگترین خریداران و واردکنندگان ادوات جنگی ساخت آمریکا قرار داشته و دکترین نظامی آن بر این ادوات متمرکز است.
محمد بنسلمان در سال ۲۰۱۵ مداخله نظامی ائتلاف عربی در یمن را آغاز کرد؛ نبردی که در جریان آن مهمات هدایتشونده، هواپیماهای جنگی و جنگافزارهای آمریکایی به کار گرفته شد و گزارشهای بینالمللی نیز به تلفات گسترده غیرنظامیان اشاره داشتند.
از همین رو، پیگیری معامله اف-۳۵ از سوی ریاض، بیش از آنکه صرفاً یک خرید هوایی متعارف باشد، پیامی راهبردی برای بازتعریف توازن قدرت منطقهای در تقاطع رقابتهای تسلیحاتی خاورمیانه و جنگ سرد فناورانه واشنگتن و پکن ارزیابی میشود.
