تقریباً تمام بازیکنان فوتبال آمریکایی با آسیب مزمن مغزی میمیرند!
بر اساس برآوردها، دستکم ۱۸ درصد از ۱۷۱۲ بازیکن سابق لیگ ملی فوتبال (NFL) که بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ درگذشتند، هنگام مرگ به «انسفالوپاتی تروماتیک مزمن» (CTE) مبتلا بودهاند.
باز هم فصل مسابقات NFL فرا رسیده است. در نخستین بازی فصل تیم «مینهسوتا وایکینگز»، «کایلر موری» (کوارتربک) تنها پس از ۱۱ حرکت در نخستین تلاش خود برای دویدن با توپ، بر اثر ضربه شدیدِ شانه به سمت راست کلاه ایمنیاش، نقش بر زمین شد.
به گزارش فرارو به نقل از نیواطلس، شدت ضربه به حدی بود که پروتکل سختگیرانهای برای موارد ضربه مغزی (کانکاشن) فعال شد؛ پروتکلی که هدف آن اطمینان از فراهم شدن بهترین شرایط برای بهبود آسیب احتمالی مغز بازیکن است.
مسئولان وضعیت «موری» را بهدقت زیر نظر خواهند داشت تا زمان آمادگی او برای بازگشت به میادین را تعیین کنند؛ هرچند این ضربه مغزی ممکن است پیشدرآمدی بر آسیبهای مادامالعمر باشد که سلامت روان او را حتی مدتها پس از خداحافظی از ورزش تحت تأثیر قرار دهد.
مطالعهای جدید بر خطراتی تأکید دارد که ورزشکاران حرفهای همچون موری در هر مسابقه با آن روبرو هستند؛ بر اساس برآوردها، دستکم ۱۸ درصد از ۱۷۱۲ بازیکن سابق لیگ ملی فوتبال (NFL) که بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ درگذشتند، هنگام مرگ به «انسفالوپاتی تروماتیک مزمن» (CTE) مبتلا بودهاند.
نکته تکاندهنده اینکه رقم واقعی ممکن است به ۱۰۰ درصد نزدیک باشد، چرا که ۲۱۵ مورد از ۲۳۵ مغز اهداشده در بازه زمانی ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱، نشانههایی از آسیب جدی را بروز دادهاند.
انسفالوپاتی تروماتیک مزمن (CTE) شباهتهای زیادی با سایر بیماریهای تحلیلبرنده عصبی مانند آلزایمر دارد. هر بار که بافت مغز دچار تکان شدید میشود، پروتئینهای ساختاری موسوم به «تاو» (tau) ممکن است دچار بدشکلی شده و به شکل تودههای سمی انباشته شوند؛ امری که خطر مرگ سلولهای عصبی را افزایش میدهد. همین ویژگی، تشخیص آسان این بیماری را در بیماران زنده دشوار میسازد و متخصصان تنها پس از مرگ فرد قادر به شناسایی علائم آسیبشناختی آن هستند.
با این حال، معدود مطالعاتی نشان میدهند که کمتر کسی از ما ضرباتی با شدت یا تکرار کافی برای تحریک انباشت این پروتئینهای خطرناک دریافت میکند. مطالعهای که در سال ۲۰۱۸ منتشر شد، نشان داد که تنها یک مورد از ۱۶۴ مغز اهداشده در آن پژوهش، دارای علائم CTE بوده است. مطالعه دیگری در سال ۲۰۲۱ نیز نشان داد که از میان ۵۳۲ مغز اسکنشده، تنها سه مورد علائم این بیماری را داشتهاند.
بازیکنان فوتبال آمریکایی مکرراً دچار ضرباتی میشوند که برای لحظاتی مغز آنها را در معرض نیرویی معادل ۱۸۰ برابر شتاب گرانش (G) قرار میدهد. مغز انسان میتواند فشاری در حدود ۸۵ تا ۹۰ جی (G) را تحمل کند، اما فراتر از آن، خطر بروز ضربه مغزی (کانکاشن) وجود دارد؛ بنابراین، محاسبات و آمارها به نفع آنها نیست.
تحلیلی که در سال ۲۰۲۳ بر روی مغزهای اهدایی ۶۳۱ بازیکن فوتبال آمریکایی در «بانک مغزِ درک آسیبهای عصبی و انسفالوپاتی تروماتیک» (Understanding Neurologic Injury and Traumatic Encephalopathy) انجام شد، نشان داد که ۴۵۱ مورد از آنها — یعنی کمی بیش از ۷۰ درصد — دارای علائم CTE (انسفالوپاتی تروماتیک مزمن) بودند.
افزایش اهدای مغز بازیکنان متوفی فوتبال در سالهای اخیر، محققان را بر آن داشته است تا با در نظر گرفتن تشخیصهای زوال عقل (دمانس)، نگاهی تازه به میزان خطر و گستردگی بیماری CTE داشته باشند.
تنها بر اساس گواهیهای فوت، در مجموع ۱۷۱۲ نفر از بازیکنانی که از زمان اجباری شدن استفاده از کلاه ایمنی در سال ۱۹۴۹ حداقل در یک بازی لیگ NFL حضور داشتند، بین سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۲۱ فوت کردند. از این تعداد، ۳۳۸ نفر مغز خود را به یکی از سه «بانک مغز» در ایالات متحده اهدا کردند.
اگر فرض کنیم که این اهداکنندگان نمایندهی مناسبی برای کل جمعیت بازیکنان فوتشده هستند، آنگاه ۹۳ درصد از بازیکنان NFL درجاتی از علائم آسیبشناختی CTE را نشان دادهاند.
دلایل موجهی وجود دارد که باور کنیم اهداکنندگان، گروهی متفاوت از سایر بازیکنان محسوب میشوند؛ برای مثال، آنها معمولاً نسبت به کسانی که مغز خود را اهدا نکردهاند، مدت طولانیتری بازی کرده و در تعداد بیشتری از مسابقات «پرو بول» (Pro Bowl) حضور داشتهاند.
اگر فرض کنیم که اهداکنندگان به عنوان گروهی خاص و متمایز خودشان داوطلب شدهاند، آن ۳۱۵ مغزِ دارای عارضه CTE تنها ۱۸ درصد از کل موارد را تشکیل میدهند.
همچنین ممکن است تفاوتهایی میان داوطلبانی وجود داشته باشد که پس از رسانهای شدن اهمیت و جدیت CTE تصمیم به اهدای عضو گرفتند. اگر یافتهها را به بازه زمانی اهدای اکثر مغزها - یعنی سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ - محدود کنیم، ارقام از ۲۴.۵ درصد تا رقم حیرتانگیز ۹۷.۷ درصد متغیر خواهند بود.
این آمار واقعاً تکاندهنده است، بهویژه با در نظر گرفتن احتمال بالای ابتلا به بیماریهای تحلیلبرنده عصبی (نورودژنراتیو) در پیِ CTE.
در میان افرادی که مغز خود را برای تحقیقات اهدا کرده بودند، ابتلای نزدیک به ۶۰ درصد به زوال عقل (دمانس) تشخیص داده شده بود؛ در حالی که علت مرگِ کمی کمتر از ۱۹ درصدِ آنها، یک بیماری تحلیلبرنده عصبی ثبت شده بود.
از آنجا که پروتکل مربوط به ضربه مغزی (کانکاشن) تازه از سال ۲۰۱۱ اجرایی شده است، هنوز برای قضاوت درباره تأثیرگذاری چشمگیر آن بر افرادی نظیر «موری» زود است. امید میرود که در دهههای آینده، مطالعاتی مشابه این پژوهش با مقایسه آمارها نشان دهند که افزایش آگاهی ما نسبت به پیامدهای کامل ضربه مغزی، باعث شده است تا بازیکنان بسیار کمتری مجبور شوند بهای لحظات افتخارآفرینی خود را با ابتلا به زوال عقل در سالهای آتی بپردازند.
این پژوهش در نشریه BMJ منتشر شده است.
