انصارالله و تغییر موازنه در بابالمندب
خبر بد برای آمریکا، کابوس برای عربستان
پیشروی اخیر انصارالله و کنترل مناطق پیرامون بابالمندب، موازنه جنگ یمن و فشار بر ایران را به سود این گروه تغییر داده است. ضعف هماهنگی میان نیروهای مخالف، اختلاف عربستان و امارات و محدودیت حملات هوایی آمریکا، توان انصارالله را برای تثبیت موقعیت خود افزایش داده است. احتمال گسترش نفوذ به مأرب یا دستیابی به توافق با قبایل نیز وجود دارد. همزمان، ناکارآمدی ائتلاف مکه زیر سؤال رفته است. انصارالله حتی بدون پیروزی در همه جبههها میتواند با تهدید کشتیرانی، اهرم فشار مؤثری حفظ کند.
فرارو- رابرت اف. ورث، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل نشریه آتلانتیک
به گزارش فرارو به نقل از نشریه آتلانتیک، تا همین هفته گذشته، نشانهها از آن حکایت داشت که تحولات جنگ ایران اندکی به نفع آمریکا پیش میرود. انصارالله، قدرتمندترین متحد ایران در خاورمیانه، زیر فشار رقبای داخلی خود قرار گرفته بودند و جنگندههای عربستان سعودی نیز مواضع آنها را بهشدت بمباران میکردند. رئیس دولت مورد شناسایی بینالمللی یمن نیز با لحنی پیروزمندانه اعلام کرده بود که اشتباهات انصارالله میتواند زمینهساز فروپاشی کامل آنها شود. تضعیف انصارالله میتوانست فشار بیشتری بر تهران وارد کند و رهبران ایران را به پذیرش شروط دونالد ترامپ وادار سازد.
اما این تصویر صبح روز گذشته بهسرعت فرو ریخت. نیروهای انصارالله توانستند خطوط دفاعی رقبای خود را بشکنند و کنترل شهرها و جزایر پیرامون تنگه بابالمندب را در دست بگیرند؛ گذرگاهی که یکی از مهمترین گلوگاههای دریایی جهان به شمار میرود. این تحول برای دونالد ترامپ که در تلاش بود کنترل تنگه هرمز را از ایران پس بگیرد، یک غافلگیری تلخ محسوب میشود. اکنون نیروهای مخالف آمریکا کنترل هر دو تنگه راهبردی خاورمیانه را در اختیار دارند؛ دو مسیر حیاتی که در مجموع حدود یکسوم نفت جهان هر روز از آنها عبور میکند.
انصارالله و تغییر موازنه در بابالمندب
این تحولات بار دیگر واقعیتی مهم را آشکار کرده است: «محور مقاومت» ایران، با وجود مجموعهای از عقبنشینیها در یکی دو سال گذشته، همچنان از انگیزه ایدئولوژیک و روحیه سازمانی برخوردار است؛ ویژگیهایی که در جبهه مقابل کمتر دیده میشود. ناتوانی کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در شکل دادن به یک همکاری مؤثر برای مقابله با انصارالله، پیامدهای سنگینی به همراه داشته و در عین حال، یادآور ناتوانی دولت ترامپ در تدوین یک راهبرد منسجم و قابلاجرا در برابر ایران است.
انصارالله پیش از این نیز قادر بودند کشتیرانی در دریای سرخ را تهدید کنند، اما کنترل بابالمندب معادله را تغییر داده است. اپریل لانگلی الی، کارشناس یمن در مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک و مشاور سیاسی پیشین فرستاده ویژه سازمان ملل در امور یمن میگوید این کنترل به انصارالله اجازه میدهد عملاً از ساحل به کشتیهای در حال عبور شلیک کنند. به گفته او، چنین موقعیتی هزینه و دشواری عملیات را برای انصارالله کاهش میدهد و از نظر نظامی و سیاسی، جایگاه آنها را در کنترل این تنگه مستحکمتر میکند.
در چنین شرایطی، حتی حملات هوایی جدید آمریکا نیز ممکن است تأثیر تعیینکنندهای نداشته باشد. طبق گزارش اکسیوس، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان روز گذشته دو بار با دونالد ترامپ تماس گرفته و از او خواسته است انصارالله را هدف قرار دهد. بااینحال، حملات هوایی و موشکی بدون حضور یک نیروی زمینی توانمند برای بهرهبرداری از نتایج آن، بهتنهایی نمیتواند موازنه را تغییر دهد؛ بهویژه آنکه متحدان یمنی آمریکا اکنون هم تضعیف شدهاند و هم دچار شکاف و اختلاف هستند.
تجربه دولت ترامپ در سال گذشته نیز محدودیت این رویکرد را نشان داده است. آمریکا هفت هفته علیه انصارالله جنگید و اگرچه شماری از فرماندهان این گروه کشته شدند، اما عملیات نظامی نتوانست انصارالله را از مواضع خود بیرون براند یا توانایی آنها برای ادامه جنگ را از بین ببرد؛ نتیجهای که با وعده اولیه دونالد ترامپ فاصله داشت.
انصارالله؛ برنده شکاف در جبهه مقابل
پیشروی انصارالله برای عربستان سعودی حتی نگرانکنندهتر است. ریاض سالها تلاش کرده است تهدید این گروه را در مرزهای خود مهار کند، اما اکنون انصارالله به بخش قابلتوجهی از تجهیزات و تدارکات سعودی و اماراتی دست یافتهاند که نیروهای در حال عقبنشینی دولت رسمی یمن بر جای گذاشتهاند. انتشار ویدئویی از محمد علی الحوثی، یکی از فرماندهان ارشد انصارالله و پسرعموی عبدالملک الحوثی، رهبر این گروه، که در شهر المخا با یک خودروی زرهی اماراتی حرکت میکرد، نمادی روشن از تغییر موازنه در میدان یمن بود.
بخشی از بحرانی که عربستان امروز در یمن با آن روبهرو است، نتیجه سیاستهای خود این کشور است. انصارالله سه دهه پیش در واکنش به مداخله عربستان در امور مذهبی و سیاسی یمن شکل گرفتند. در ماه دسامبر نیز افزایش اختلافات میان ریاض و ابوظبی باعث شد عربستان از امارات بخواهد نیروهایش را از یمن خارج کند. در پی این تصمیم، عربستان با مجموعهای از گروههای مسلح یمنی مواجه شد که وفاداریهای متفاوتی داشتند و هماهنگی میان آنها بسیار دشوار بود.
این چنددستگی حتی زمانی ادامه پیدا کرد که انصارالله در حال پیشروی بودند. فارع المسلمی، متخصص یمن در چتم هاوس تأکید میکند که میان فرماندهان، دستگاههای اطلاعاتی و پهپادی و همچنین گارد ساحلی و ارتش، عملاً هیچ هماهنگی مؤثری وجود نداشت.
انصارالله نیز بهروشنی از این شکاف در جبهه مقابل بهره بردهاند. مایکل نایتس، رئیس بخش پژوهش شرکت مشاوره هورایزن اِنگیج یادآوری میکند که در سال ۲۰۲۲ و هنگام پیشروی انصارالله در مأرب، عربستان و امارات توانستند با همکاری یکدیگر از ضدحمله نیروهای دولت یمن پشتیبانی کنند؛ ضدحملهای که در آن زمان بسیار مؤثر بود. اکنون نبود چنین همکاری، یکی از مهمترین نقاط ضعف جبهه مقابل انصارالله به شمار میرود.
ائتلاف مکه زیر سایه قدرتگیری انصارالله
در مقابل، انصارالله با انضباط و تمرکز بیشتری عمل کردند. یکی از اعضای دولت یمن که به دلیل نگرانی از پیامدهای احتمالی نخواست نامش فاش شود، میگوید انصارالله برای پیشروی خود هزینه سنگینی پرداختند و صدها نیروی خود را از دست دادند. در حالی که فعالان طرف مقابل سرگرم انتشار اخبار جعلی درباره پیروزیهای میدانی بودند، انصارالله بدون هیاهو به عملیات خود ادامه دادند.
اکنون که ابتکار عمل در اختیار انصارالله قرار گرفته است، احتمال دارد دامنه پیشروی آنها به مناطق دیگری از یمن از جمله استان مأرب گسترش پیدا کند؛ منطقهای که بخش مهمی از منابع نفتی یمن در آن قرار دارد. در عین حال، انصارالله میتوانند بدون ورود به درگیریهای گستردهتر، از طریق توافق با رهبران قبایل و گروههای محلی در جنوب و شرق، نفوذ خود را افزایش دهند. چنین روندی در نهایت قدرت انصارالله را در داخل یمن تثبیت میکند و جایگاه ایران بهعنوان حامی اصلی آنها را نیز تقویت خواهد کرد.
پیروزیهای اخیر انصارالله همچنین تردیدهای جدی درباره کارآمدی «ائتلاف مکه» ایجاد کرده است؛ پیمان دفاع متقابلی که عربستان، پاکستان و ترکیه در ماه اوت تشکیل دادند. با وجود حملات اخیر انصارالله به اهدافی در جنوب عربستان، نه اسلامآباد و نه آنکارا نشانهای از آمادگی برای ورود به درگیری و حمایت نظامی از ریاض نشان ندادهاند.
اما تفاوت اصلی انصارالله و ایران با رقبایشان در پیوند ایدئولوژیکی عمیقی است که میان آنها وجود دارد؛ پیوندی که نیروهایشان برای آن حاضرند جان خود را فدا کنند. انصارالله برای حفظ این اهرم قدرت نیز لازم نیست در همه میدانها پیروز شوند. کافی است هر از گاهی یک نفتکش را هدف قرار دهند و غرق کنند تا همچنان اهرم فشاری قدرتمند در برابر عربستان و حتی بخش بزرگی از جامعه جهانی در اختیار داشته باشند.
