مسعود پزشکیان گفت: روز دوشنبه هفته جاری وزیران خارجه کشورهای عربی در مسقط جلسه دارند تا توافق عمان و ایران بر سر مسیر مشترک در تنگه هرمز در حضور آنها امضا شود و به سازمان دریانوردی بین المللی اعلام شود. همان کشورهایی که از خاکشان به ما حمله شد در این نشست حاضر هستند.
اصرار واشنگتن بر ادامه سیاست فشار علیه ایران، علاوه بر هزینههای نظامی و اقتصادی، به تضعیف تدریجی نفوذ ژئوپلیتیکی آمریکا در خاورمیانه انجامیده است. دو روایت، شکست آمریکا را ناشی از نبود آمادگی جنگی یا دستکم گرفتن توان ایران میدانند، اما ریشه بحران عمیقتر است. تجربه عراق، بیاعتمادی متحدان و افزایش استقلال کشورهای منطقه نشان میدهد خاورمیانه دیگر تحت سلطه انحصاری آمریکا نیست. همزمان، فرسایش اسرائیل و گسترش روابط منطقه با قدرتهایی مانند چین، الگوی قدیمی سلطه واشنگتن را با چالش جدی مواجه کرده …
این تحلیل تأکید میکند که بازدارندگی ایران در برابر آمریکا الزاماً به حمله مستقیم به ناوهای آمریکایی یا بستن کامل تنگه هرمز وابسته نیست، بلکه توان تحمیل هزینه و تغییر محاسبات نظامی واشنگتن نیز بخشی از قدرت ایران است. با این حال، تشدید فشار بر کشورهای عربی میتواند نتیجه معکوس داشته و آنها را به آمریکا نزدیکتر کند. از این رو، حفظ روابط با همسایگان و عمق راهبردی سیاسی، اقتصادی و دیپلماتیک اهمیت دارد. راهحل پایدار نیز ایجاد نظام امنیتی منطقهای با مشارکت کشورهای منطقه است.
چین و آمریکا با وجود رقابت راهبردی، در تلاش برای حفظ نوعی ثبات نسبی در روابط هستند؛ اما تحریمهای واشنگتن علیه ایران میتواند این چارچوب را تحت فشار قرار دهد. پکن ایران را شریکی اقتصادی، امنیتی و راهبردی میداند و تحریمهای یکجانبه آمریکا را الزامآور نمیشمارد. با این حال، وابستگی گسترده چین به بازار آمریکا، هزینههای حمایت از تهران را افزایش میدهد. بنابراین، پکن ناچار است میان حفظ روابط با ایران، مقابله با فشار واشنگتن و حفاظت از منافع اقتصادی خود توازن برقرار کند.
روایت آمریکا و ایران درباره وضعیت تردد نفتکشها در تنگه هرمز تفاوت چشمگیری دارد؛ واشنگتن از بازگشت حجم عبور نفت به سطح عادی سخن میگوید، در حالی که دادههای ردیابی مستقل ارقام بسیار پایینتری را نشان میدهند. خاموشی فرستندهها، اختلال ارتباطی، مخابره موقعیتهای جعلی و انتقال مخفیانه محمولهها، سنجش دقیق را دشوار کرده است. با این حال، کاهش تردد نفتکشها، افزایش شدید هزینه بیمه و رشد قیمت نفت نشان میدهد بحران هرمز همچنان بر بازار انرژی فشار وارد میکند.