جبلعلی زیر سایه جنگ
بندر حیاتی دبی در آستانه یک بحران بزرگ
جبلعلی که ایده ساخت آن در دهه ۱۹۷۰ و در دوران حکمرانی شیخ راشد بن سعید آل مکتوم شکل گرفت، بعدها با ایجاد منطقه آزاد تجاری در سال ۱۹۸۵ به بخش مهمی از مدل اقتصادی دبی تبدیل شد. این منطقه اکنون میزبان حدود ۱۲ هزار شرکت است.
یک رسانه آمریکایی در گزارشی نوشت اختلال شدید در کشتیرانی در تنگه هرمز، آسیبپذیری بندر جبلعلی را آشکار کرده است. این بندر طی بیش از چهار دهه نقش مهمی در تبدیل دبی از یک مرکز تجاری منطقهای به یکی از قطبهای بزرگ تجارت جهان داشته است.
به گزارش فرارو به نقل از فایننشال تایمز، ادامه وضعیت بیثبات کشتیرانی در خلیج فارس و سناریوی «یکبار باز شدن و یکبار مختل شدن» مسیرهای دریایی، خطر جدی برای اقتصاد دبی ایجاد کرده است.
«ایریک هوپر»، مدیر ارشد شرکت مشاوره دریایی درووری و مدیر سابق DP World، با اشاره به اهمیت جبلعلی برای اقتصاد دبی گفت این وضعیت یک «خطر وجودی» برای این امارت محسوب میشود. به گفته او، جبلعلی در رشد دبی و شکلگیری مدل اقتصادی این شهر نقشی اساسی داشته است.
جبلعلی که ایده ساخت آن در دهه ۱۹۷۰ و در دوران حکمرانی شیخ راشد بن سعید آل مکتوم شکل گرفت، بعدها با ایجاد منطقه آزاد تجاری در سال ۱۹۸۵ به بخش مهمی از مدل اقتصادی دبی تبدیل شد. این منطقه اکنون میزبان حدود ۱۲ هزار شرکت است.
فایننشال تایمز گزارش داد بندر جبلعلی و منطقه آزاد تجاری اطراف آن رویهمرفته بیش از یکپنجم تولید ناخالص داخلی دبی را تشکیل میدهند. همچنین این بندر در سال گذشته حدود ۳۰ درصد از درآمدهای DP World را به خود اختصاص داده است.
با آغاز جنگ، فعالیت بندر بهشدت تحت تأثیر قرار گرفته است. بر اساس این گزارش، حجم جابهجایی کانتینر در هفتههای نخست درگیری بیش از ۹۰ درصد کاهش یافت و از آن زمان نیز بهطور کامل به سطح سابق بازنگشته است.
تردد کشتیها از تنگه هرمز نیز همچنان بسیار پایینتر از سطح پیش از جنگ است. طبق دادههای شرکت کشتیرانی کلارکسونز، میانگین عبور کشتیها در هفته منتهی به ۲۸ اوت حدود ۱۷ فروند در روز بوده؛ در حالی که این رقم پیش از جنگ حدود ۱۳۵ فروند در روز بود.
دبی برای کاهش وابستگی خود به تنگه هرمز در حال بررسی مسیرهای جایگزین است. DP World قصد دارد دو پایانه بندری در فجیره در سواحل دریای عمان احداث کند؛ پروژهای که میتواند بخشی از ظرفیت جبلعلی را جبران کند.
با این حال، فایننشال تایمز به نقل از فعالان صنعت لجستیک نوشت که ایجاد جایگزینی برای جبلعلی آسان نیست؛ زیرا اهمیت این بندر تنها به ظرفیت آن محدود نمیشود و شبکه گستردهای از شرکتها، زیرساختهای حملونقل، منطقه آزاد و ارتباطات هوایی و دریایی در اطراف آن شکل گرفته است.
در همین حال، کارشناسان هشدار دادهاند که اختلال طولانیمدت در فعالیت جبلعلی میتواند فراتر از یک مشکل برای صنعت کشتیرانی باشد و مدل اقتصادی دبی را تحت تأثیر قرار دهد؛ مدلی که بر تجارت، حملونقل و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی استوار است.
جیم کرین، پژوهشگر مطالعات انرژی خاورمیانه در دانشگاه رایس، نیز با اشاره به اهمیت جبلعلی برای اقتصاد دبی گفت: «دبی آنگونه که امروز میشناسیم، بدون جبلعلی وجود نداشت.»
