زنجیره‌ای که پایدار کننده تولید است: از زنجیره تامین قطعه‌سازی چه می‌دانیم؟

آنچه بیش از ظرفیت اسمی تولید اهمیت دارد، توانایی حفظ جریان مستمر تامین قطعات است.تجربه سال‌های اخیر نشان داده هرگونه اختلال در زنجیره تامین، از کمبود مواداولیه و قطعات نیمه‌ساخته گرفته تا وقفه در حمل‌ونقل و توزیع، می‌تواند بطور مستقیمبر تولید خودرو اثر بگذارد؛ در چنین شرایطی، بررسی عملکرد شرکت‌های بزرگ قطعه‌سازی، تنها ارزیابی یک بنگاه اقتصادی نیست، بلکه واکاوی یکی از مهم‌ترین حلقه‌های زنجیره تولید خودرو در کشور به شمار می‌رود.

بررسی گزارش عملکرد سال ۱۴۰۳ گروه صنعتی کروز نشان می‌دهد این مجموعه تلاش کرده است فراتر از یک تولیدکننده قطعه نقش خود را به‌عنوان  یک شرکت تامین‌کننده سطح اول (Tier 1) و یکی از اعضای کلیدی یک شبکه گسترده تامین، تولید و توزیع به نمایش بگذارد؛ شبکه‌ای که از هزاران ماده اولیه و کالای نیمه‌ساخته آغاز می‌شود و در نهایت به تولید میلیون‌ها محصول و ارسال آن‌ها به خطوط تولید خودروسازان می‌رسد.

مقیاس عملیات؛ فراتر از تولید انبوه

بر اساس آمار ارائه‌شده، کروز در سال ۱۴۰۳ موفق به ثبت ۳۹ همت (هزار میلیارد تومان)فروش شده و در همین بازه زمانی ۵۳ میلیون محصول نهایی را تولید کرده است.

تنوع تولید نیز یکی از شاخص‌های قابل توجه عملکرد این شرکت محسوب می‌شود؛ به‌گونه‌ای که در سال مذکور، ۱۳۶۵ نوع محصول نهایی در خطوط تولید این مجموعه ساخته شده است.

در کنار این ارقام، ثبت ۸۷ هزار و ۳۰۳ سفارش در طول سال، بیانگر حجم بالای تعامل این مجموعه با خودروسازان و مشتریان صنعتی است؛ موضوعی که نشان می‌دهد مدیریت سفارش‌ها، برنامه‌ریزی تولید و تحویل، به اندازه خود فرآیند تولید اهمیت دارد.

از سوی دیگر، تولید روزانه حدود ۴.۵ میلیون قطعه ساخته و نیمه‌ساخته، تصویری از ظرفیت عملیاتی این مجموعه ارائه می‌دهد. این شاخص با آمار ۵۳ میلیون محصول نهایی تفاوت ماهوی دارد؛ چراکه قطعات ساخته و نیمه‌ساخته، اجزای تشکیل‌دهنده محصولات نهایی هستند و در مراحل مختلف تولید مورد استفاده قرار می‌گیرند. به همین دلیل، بالا بودن تعداد قطعات تولیدی روزانه، نشان‌دهنده گستردگی فرآیندهای ساخت در زنجیره تولید است، نه صرفاً افزایش تعداد محصولات نهایی.

پیچیدگی زنجیره تامین؛ مزیت پنهان صنعت قطعه‌سازی

یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش عملکرد کروز، تصویری است که از ساختار زنجیره تامین ارائه می‌دهد.بر اساس اطلاعات منتشرشده، تولیدات این شرکت بر پایه ۸۰۱۰ نوع ماده اولیه، ۲۰ هزار و ۶۸۸ کالای نیمه‌ساخته و ۱۳۶۵ محصول نهایی شکل گرفته است.

این ارقام به‌خوبی نشان می‌دهد فرآیند تولید در یک مجموعه بزرگ قطعه‌سازی، صرفاً به مونتاژ چند قطعه محدود نمی‌شود، بلکه مدیریت همزمان هزاران قلم ماده اولیه، قطعات واسطه و محصولات نهایی را دربر می‌گیرد.

در چنین ساختاری، هر محصول دارای فهرست مواد اولیه و قطعات اختصاصی BOM کوچک‌ترین اختلال در تأمین یکی از اقلام می‌تواند بر زمان‌بندی تولید اثر بگذارد.از این رو، استفاده از سیستم‌های برنامه‌ریزی منابع تولید MRP برای پیش‌بینی نیازها مدیریت موجودی و هماهنگی زنجیره تأمین، به یکی از الزامات عملیاتی چنین مجموعه‌هایی تبدیل شده است.

در واقع، مزیت رقابتی در صنعت قطعه‌سازی امروز، تنها در افزایش ظرفیت تولید خلاصه نمی‌شود؛ بلکه توانایی مدیریت این سطح از پیچیدگی، برنامه‌ریزی و هماهنگی نیز بخش مهمی از توان صنعتی یک بنگاه را تشکیل می‌دهد.

کروز؛ دست در دست شبکه تامین داخلی

یکی دیگر از شاخص‌های قابل توجه گزارش، تامین بیش از ۵۰۰ میلیون قلم کالا از تامین‌کنندگان داخلی است.این عدد، بیش از آنکه صرفاً یک شاخص خرید باشد، بیانگر گستردگی ارتباط این شرکت با شبکه داخلی تأمین قطعات، مواداولیه و خدمات است.استمرار چنین حجمی از تامین، نیازمند هماهنگی مستمر میان تولیدکنندگان مواد اولیه، سازندگان قطعات، شرکت‌های حمل‌ونقل و واحدهای برنامه‌ریزی تولید است.

همچنین عملکرد این گروه صنعتی نشان می‌دهد که که مدیریت حدود ۱۰۰۰ کد خرید داخلی، نزدیک به ۷۰ درصد قطعات داخلی را پوشش می‌دهد؛ موضوعی که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از فرآیند تامین، به‌صورت متمرکز و مبتنی بر پایش مستمر انجام می‌شود.

بر اساس گزارش عملکرد، کروز در سال ١۴٠٣ با اتکا به ۴۸۶۶ خط تولید فعال، فعالیت خود را در بخش‌های مختلف تولید ادامه داده است.در کنار این ظرفیت تولید، ۲۷۳ هزار و ۳۰۰ مترمربع فضای کارخانه‌ای و حضور ۱۴ هزار و ۵۷ نفر نیروی انسانی، تصویری از مقیاس زیرساخت‌های صنعتی این مجموعه ارائه می‌دهد.

البته باید توجه داشت که تعداد خطوط تولید، الزاماً به معنای خطوط مونتاژ مستقل نیست، بلکه مجموعه‌ای از خطوط و ایستگاه‌های تخصصی تولید در فرآیندهای مختلف ساخت قطعات را شامل می‌شود؛ موضوعی که با تنوع بالای محصولات این شرکت نیز همخوانی دارد.

لجستیک؛ حلقه تکمیل‌کننده زنجیره تولید

در صنعت خودرو، تولید زمانی معنا پیدا می‌کند که قطعه در زمان مناسب به خط مونتاژ برسد.بر همین اساس، بخش قابل توجهی از گزارش عملکرد کروز به شبکه توزیع و حمل‌ونقل اختصاص یافته است.بر اساس آمار ارائه‌شده، طی سال ۱۴۰۳ بیش از ۶۷ هزار بار توسط خودروهای خاور، ۱۶ هزار بار توسط نیسان و ۲۱۸۰ بار توسط تریلی انجام شده است.این ترکیب نشان می‌دهد بخش عمده ارسال‌ها با ناوگان میان‌برد انجام می‌شود؛ موضوعی که با ماهیت توزیع قطعات به خطوط تولید خودروسازان و مراکز صنعتی همخوانی دارد.

از سوی دیگر، نقشه توزیع استانی محصولات نشان می‌دهد استان تهران با دریافت حدود ۷۱ هزار محموله، معادل ۸۱ درصد کل ارسال‌ها، بیشترین سهم را به خود اختصاص داده است.این تمرکز را می‌توان با استقرار بخش عمده خودروسازان، شرکت‌های مونتاژ و مراکز اصلی دریافت قطعات در تهران و استان‌های همجوار تبیین کرد.در مقابل، توزیع محموله در سایر استان‌ها نیز نشان‌دهنده گستردگی شبکه لجستیکی این شرکت در سطح کشور است.

از تولید قطعه تا پیشرانی  اکوسیستم صنعتی

بررسی مجموع شاخص‌های عملکرد سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد تصویر ارائه‌شده از کروز، صرفاً بر افزایش تیراژ تولید استوار نیست بلکه بر مدیریت همزمان تولید، تأمین، برنامه‌ریزی، کنترل موجودی و لجستیک تاکید دارد.

تولید ۵۳ میلیون محصول نهایی، مدیریت ۸۰۱۰ نوع ماده اولیه و ۲۰ هزار و ۶۸۸ کالای نیمه‌ساخته، تامین بیش از ۵۰۰ میلیون قلم کالا، ثبت ۸۷ هزار و ۳۰۳ سفارش و بهره‌گیری از ۴۸۶۶ خط تولید فعال، نشان می‌دهد مقیاس فعالیت این مجموعه تنها با شاخص تیراژ قابل توصیف نیست، بلکه باید آن را در چارچوب مدیریت یک زنجیره تأمین گسترده و چندلایه تحلیل کرد.

در شرایطی که صنعت خودرو بیش از هر زمان دیگری به پایداری زنجیره تأمین وابسته است، کارآمدی چنین شبکه‌هایی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در استمرار تولید خودروسازان ایفا کند.از این منظر، ارزیابی عملکرد شرکت‌های قطعه‌ساز، صرفاً بررسی یک بنگاه صنعتی نیست، بلکه سنجش ظرفیت یکی از ارکان اصلی تولید خودرو در کشور به شمار می‌رود.