پيام بهرام بيضايي به هوادارانش در آستانه ۷۳سالگي
شرق نوشت:
براي هفتاد و سومين روز تولد بهرام بيضايي استاد بزرگ سينما و تئاتر ايران قرار داشتيم از بزرگان فرهنگي يا شاگردانش كه بعضي از آنها خودشان در عرصه فرهنگي چهره صاحبنامي هستند زنگ بزنيم و شادباش بگيريم.
اما فكر كرديم كه چرا اين پيام هديهاي از سوي خود بيضايي نباشد كه يك سالي است دور از ايران در آمريكا تئاتر تدريس ميكند؟ به همين انگيزه نيز با شهلا لاهيجي، مدير انتشارات روشنگران و مطالعات زنان كه ناشر رسمي آثار بيضايي در ايران است تماس گرفتيم و متوجه شديم كه اين پيشنهادي بود كه پيش از ما خانم لاهيجي به استاد كرده بود و او نيز پيامي با امضا و دست خط آشناي خودش براي او و علاقهمندانش در ايران فرستاده بود.
يادداشتي كه از سوي خانم لاهيجي با بخش كوتاهي كه توسط خود ايشان اضافه شده بود، در اختيار ما قرار گرفت. بخش مياني اين متن نوشتهاي است كه خانم لاهيجي نوشته است و بخش پاياني پيام استاد بيضايي به علاقهمندان كارهايش در ايران.
متني كه خانم لاهيجي در اختيار ما گذاشتند چنين است: «روز پانهادنش را به اين جهان شادباش گفتم. با شاخهاي گل كه نشان از جايش در بين ما باشد. گفتم پيامي براي دوستدارانت بده. پيامي بده هر چند كوتاه براي آن همه دوستدارانت كه از نبودنت غمگيناند و آرزوي ديدار دوبارهات را دارند.»
گفت: «پيامم بوي غربت خواهد داد و شادشان نخواهد كرد. سپاس من هميشه براي همه آنها كه دوستم دارند و چه آنها كه نه. اما به راستي در اين غربت زادروزم را بايد جشن بگيرم يا براي عمري كه به سرعت باد ميرود غمگين باشم كه غربت است و من با نفس خاك زندهام.» گفتم: «با اين همه خواندنش اميد را زنده ميكند كه تو را در ميان خود خواهند ديد.»
اما پيام بيضايي براي علاقهمندان آثارش در سالروز تولدش:
از شما ميپُرسَم/ كه اِمروز به جهان ميآييد/ فردا چه پيشِ روي شماست؟/ آيا ما را تكرار ميكنيد/ بر جادههاي تَنگ سراشيب/ و خسته به تلخي، جاي ديگران را ميسپريد؟/ آيا از شما يكي- يا همه- بنبَست را ميبينيد/ و زمان را كه ميگُذَرد؟/ آيا به پُشتِ سر مينگَريد/ به رَهِ سخت آمده/ و ميان بُري مييابيد؟/ ما خويش را نميبخشيم/ -ما درجازَدِگان-/ ما قربانيانِ خُوديم؛/ امّا آيا فردا روزِ بهتري است؟/ از شما ميپُرسَم/ كه اِمروز به جهان ميآييد!
بهرام بيضايي براي علاقهمندان به سينما و تئاتر آنقدر آشناست كه شايد تكراري باشد بگوييم كه متولد پنجمدي 1317 است و نويسنده نمايشنامههاي بزرگي چون آرش، اژدهاك، كارنامه بندار بيدخش، سلطان مار، شب هزار و يكم و... . كارگردان به يادماندنيترين فيلمهاي سينماي ايران چون رگبار، چريكه تارا، مرگ يزدگرد، باشو غريبه كوچك، شايد وقتي ديگر، مسافران و سگكشي است.
او در دهه 40 با نوشتن نمايشنامههايي متعدد و پژوهشهايي كه در عرصه نمايش ايراني داشت، توانست دريچه بزرگي را به سمت تئاتر ايران بگشايد. در يك كلام حضور بهرام بيضايي در عرصه هنرهاي نمايشي ايران يك ضرورت تاريخي بود و دوره و جرياني را آغاز كرد كه تا پيش از آن كساني ديگر مقدماتش را فراهم آورده بودند. در اين سالها بيضايي بيشتر تمركزش را روي نوشتن و اجراي آثارش گذاشت.
هر چند كه سهم بيشتري نوشتن بود و تنها سه نمايش و يك فيلم ماحصل چند سال اخير است. او در يك سال گذشته براي يك دوره تدريس به دانشگاهي به آمريكا رفته است. شايد الان براي بررسي تاثيرپذيري نسلهاي بعدي از بهرام بيضايي زود باشد. اين اتفاق ميافتد و تاريخ ادبيات نمايشي ما تا سالها زير اين تاثير باقي خواهد ماند.