۴۰ میلیون بشکه نفت ایران خارج از محاصره آمریکا

فرارو- در حالی که ترامپ وعده «نشت صفر» را می‌دهد، میلیون‌ها بشکه نفت ایران پشت سدِ محاصره او مانده است. 

به گزارش فرارو به نقل از فاکس نیوز، در فاصله‌ای دور از ناوهای جنگی ایالات متحده که در دهانه خلیج فارس مشغول اعمال محاصره هستند، نزدیک به ۴۰ میلیون بشکه نفت خام ایران در نفتکش‌هایی در آب‌های نزدیک مالزی، در شرق سنگاپور، انباشته شده است. 

حجم این محموله تقریباً معادل ظرفیت ۲۰ نفتکش غول‌پیکر (VLCC) است؛ ذخیره‌ای شناور که می‌تواند راهی برای تهران فراهم کند تا نفت خامی را که پیش از این از محدوده محاصره خارج شده است به پول نقد تبدیل کند، آن هم در شرایطی که محاصره مذکور، صادرات جدید را به‌شدت محدود کرده است. 

این ذخیره نفتی، آزمونی برای دولت ترامپ محسوب می‌شود؛ دولتی که در حال گذار از اقدامات نظامی و محاصره دریایی به سوی مرحله‌ای است که کاخ سفید آن را «گام نهایی» (endgame) در تقابل مالی با تهران می‌نامد. 

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، روز یکشنبه «عملیات طرد اقتصادی» (Operation Economic Outcast) را آغاز کرد و وعده داد که رویکردی با «نشتِ صفر» را برای قطع منابع درآمدی باقی‌مانده ایران به کار گیرد؛ اقدامی که پس از ماه‌ها فشار بر فروش نفت، شبکه‌های کشتیرانی و واسطه‌های مالی ایران صورت می‌گیرد. 

به نظر می‌رسد این محاصره، صادرات نفت جدید را برای ایران به‌شدت دشوار کرده است. بر اساس داده‌های اولیه شرکت «کپلر» (Kpler) که توسط رویترز گزارش شده، میزان واردات نفت خام ایران توسط چین در ماه جاری به حدود ۵۳۴ هزار بشکه در روز کاهش یافته است؛ رقمی که در ماه ژوئیه حدود ۸۲۳ هزار بشکه در روز بود. 

با این حال، میلیون‌ها بشکه نفت که پیش از تشدید محاصره از خط محاصره عبور کرده‌اند، همچنان در دسترس خریداران احتمالی قرار دارند. رویترز گزارش داده است که ایران حدود ۸۰ میلیون بشکه نفت خام در ذخایر شناور (روی کشتی‌ها) دارد که تقریباً نیمی از آن در شناورهایی در نزدیکی مالزی نگهداری می‌شود. 

این وضعیت، واشنگتن را با چالشی متفاوت روبرو می‌کند: جلوگیری از نقد کردن (تبدیل به پول) نفتی که در دام محاصره نیفتاده است. 

اگر ایران همچنان بتواند آن نفت خام را به پول نقد تبدیل کند، می‌تواند از عواید آن برای پرداخت هزینه واردات و احتمالاً تأمین مالی تلاش‌ها جهت بازسازی ارتش خود استفاده کند؛ آن هم در شرایطی که محاصره مانع از صادرات محموله‌های جدید می‌شود. 

این مسئله باعث می‌شود که وضعیت نفتکش‌های مستقر در نزدیکی مالزی به آزمونی اولیه برای سنجش توانایی دولت در تحقق وعده «انزوای کامل» تبدیل شود. 

چین به شرکت‌ها دستور داد تحریم‌های آمریکا علیه ایران را نادیده بگیرند و آمریکا را به چالش کشید تا اقدامات سخت‌گیرانه خود را اعمال کند. 

مکس میزلیش، مقام پیشین وزارت خزانه‌داری در حوزه سیاست‌گذاری تحریم‌ها و پژوهشگر ارشد کنونی در «بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها»، به فاکس‌نیوز دیجیتال گفت: «محاصره‌ای که در حال حاضر اجرا و اعمال می‌شود، عملاً جریان نفت ایرانی را که پیش‌تر از خط محاصره عبور کرده است، متوقف نمی‌کند.» 

نفت ایران می‌تواند از طریق عملیات انتقال کشتی‌به‌کشتی جابه‌جا شود؛ روشی که در آن محموله در دریا از یک نفتکش به نفتکش دیگر منتقل می‌گردد. این اقدام می‌تواند به پنهان کردن مبدأ نفت پیش از رسیدن آن به دست خریدار که اغلب یک پالایشگاه مستقل چینی است کمک کند. 

صرفِ قرار گرفتن نفت خام در خارج از منطقه محاصره‌شده، لزوماً به معنای دستیابی تهران به درآمدی قابل‌بهره‌برداری نیست. ایران همچنان باید نفت را تحویل دهد، وجه آن را دریافت کند و عواید حاصله را از طریق همان کانال‌های مالی که برای دور زدن تحریم‌ها به کار گرفته، منتقل نماید. 

وزارت خزانه‌داری اعلام کرده است که ایران بهای فروش نفت را عمدتاً به یوان چین دریافت می‌کند و صرافی‌ها و شرکت‌های پوششی به تبدیل این وجوه به ارزهای مورد استفاده‌ی حکومت کمک می‌کنند. این وزارتخانه پیش‌تر عواید حاصل از فروش نفت ایران را با دولت ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، برنامه توسعه تسلیحاتی و گروه‌های نیابتی منطقه‌ای تهران مرتبط دانسته است. 

میزلیش خاطرنشان کرد که دولت همچنان به اعمال تحریم علیه شرکت‌های تجاری چینی و هنگ‌کنگی، ارائه‌دهندگان خدمات دریایی و سایر نهادهایی که به تسهیل دور زدن تحریم‌های ایران متهم هستند ادامه می‌دهد، اما تاکنون از قرار دادن نام یک مؤسسه مالی چینی در فهرست تحریم‌ها خودداری کرده است. 

به گفته میزلیش، ایالات متحده در سال ۲۰۱۲ به دلیل تعاملات این بانک با ایران، دسترسی آن به سیستم مالی آمریکا را قطع کرد، اما از گنجاندن نام آن در فهرست «اتباع و اشخاص خاص تعیین‌شده» (SDN) وزارت خزانه‌داری پرهیز نمود. او استدلال کرد که تعیین رسمی این بانک به عنوان یک نهاد تحریم‌شده می‌تواند بر مالک آن یعنی شرکت ملی نفت چین (CNPC) فشار وارد کند و احتمالاً کانال مورد استفاده برای انتقال درآمدهای نفتی ایران را مختل سازد. 

او گفت: «بِسِنت (وزیر پیشنهادی خزانه‌داری) نامی از چین نبرد» و افزود که این موضوع می‌تواند به محور گفتگوهایی در سطوح بالاتر میان واشنگتن و پکن تبدیل شود. 

دولت پیش از این مسیر مالزی را هدف قرار داده است. در ماه آوریل، وزارت خزانه‌داری نفتکش «لین» (Lynn) با پرچم هنگ‌کنگ را تحریم کرد و اعلام نمود که این کشتی پیش از تحویل محموله خود به چین، اقدام به انتقال نفت خام ایران از کشتی به کشتی در نزدیکی آب‌های مالزی کرده است. 

میزلیش اظهار داشت که گزینه دیگر، افزایش فشار بر کشتی‌های «ناوگان سایه» است که در نزدیکی مالزی و سایر نقاط آسیا فعالیت می‌کنند؛ اقدامی که با هدف جلوگیری از رسیدن نهایی آن نفت به خریداران چینی صورت می‌گیرد. 

او مدعی شد: «آمریکا می‌تواند با هدف قرار دادن نفتکش‌های ناوگان سایه که برای مثال در سواحل مالزی فعالیت می‌کنند و این منطقه کانون بزرگی برای انتقال غیرقانونی نفت از کشتی به کشتی است دامنه این محدودیت‌ها را گسترش دهد.» 

وی با بیان اینکه کاهش شدید خرید چین نشان‌دهنده اثربخشی کارزار فشار است، استدلال کرد که نفت خامِ موجود در نفتکش‌های ناوگان سایه همچنان منبع درآمد بالقوه‌ای برای تهران در آینده محسوب می‌شود. 

میزلیش گفت: «کارهای بسیار بیشتری می‌توانیم انجام دهیم.» 

سخنگوی وزارت خزانه‌داری به فاکس نیوز دیجیتال گفت: «تحت عملیات طرد اقتصادی، هر کسی که آنقدر احمق باشد که به تجارت با رژیم ایران ادامه دهد، نمی‌تواند به سیستم مالی جهانی دسترسی داشته باشد. ما تمام شریان‌های اقتصادی باقی‌مانده تهران را قطع خواهیم کرد.» 

میزلیش گفت کنگره می‌تواند توقیف محموله‌های غیرقانونی را برای دولت آسان‌تر کند. او همچنین استدلال کرد که واشنگتن باید به دنبال راه‌هایی برای گسترش ظرفیت خود برای تعقیب کشتی‌های ناوگان سایه باشد، اگر نیروی دریایی نتواند به تنهایی این کار را انجام دهد. 

کمپین جدید بسنت فراتر از نفت است و دارایی‌های دیجیتال، فناوری، طلا، هوانوردی و کشتیرانی را هدف قرار می‌دهد. او همچنین تهدید به تحریم‌های ثانویه گسترده‌تر علیه نهادهایی کرد که به تجارت با تهران ادامه می‌دهند. 

کاهش خرید چین نشان می‌دهد که ایران برای رساندن نفت جدید به بازار با مشکل مواجه است. اما میلیون‌ها بشکه نفت در حال حاضر خارج از محاصره قرار دارند. 

اینکه آیا تهران هنوز می‌تواند آن نفت را بفروشد و اینکه آیا واشنگتن حاضر است در نزدیکی مالزی به دنبال آن باشد، به تعیین اینکه «نشت صفر» در واقع چقدر معنی دارد، کمک خواهد کرد.

یک مقام وزارت جنگ در پاسخ به این سوال که آیا دولت اقدامات بیشتری علیه محموله‌های نفتی و کشتی‌های ناوگان سایه ایران در نزدیکی مالزی برنامه‌ریزی کرده است، به فاکس نیوز دیجیتال گفت که نیروهای آمریکایی به «اجرای قوانین دریایی جهانی» برای مختل کردن شبکه‌های غیرقانونی و توقیف کشتی‌های تحریم‌شده حامی ایران «در هر کجا که فعالیت می‌کنند، در زمان و مکانی که ما انتخاب می‌کنیم» ادامه خواهند داد. 

میزلیش گفت پول حاصل از نفتی که در حال حاضر در تانکرهای ناوگان سایه انباشته شده است، هنوز می‌تواند به دست تهران برسد و به ایران کمک کند تا قابلیت‌های نظامی آسیب‌دیده در این درگیری را بازسازی کند. 

تعقیب این تانکرها ساده نخواهد بود. او گفت که نیروی دریایی ایالات متحده در حال حاضر درگیر عملیات در تنگه هرمز و جاهای دیگر است و توقیف کشتی‌ها و محموله‌های آن‌ها می‌تواند باعث ایجاد دعواهای حقوقی بر سر مالکیت، حضانت و آنچه پس از آن برای نفت اتفاق می‌افتد، شود.