چرا کنکور زبان ۱۴۰۵ جنجالی شد؟
چند واژه ناآشنا در بخش واژگان کنکور زبان تخصصی ۱۴۰۵ موجی از اعتراض داوطلبان را به دنبال داشته اما آیا به صرف چند سوال دشوار میشود کل کنکور را غیرمنصفانه توصیف کرد؟ بررسی دفترچه نشان میدهد ماجرا پیچیدهتر از دعوای «کتاب درسی یا واژههای عجیب» است.
فرارو- یکی از صفحات کنکور زبان تخصصی امسال این روزها در فضای مجازی دست به دست میشود. تمام انتقادها هم حول محور همین یک صفحه است. این صفحه که به سوالات بخش واژگان مربوط است، برای بخشی از داوطلبان آنقدر ناآشنا بوده که بعضیها از غیرعادی بودن سطح آزمون گفتهاند و برخی دیگر پرسیدهاند چرا باید در کنکور دوره کارشناسی چنین واژههای سطح بالایی دیده شود؟
به گزارش فرارو، گروهی هم در نقطه مقابل این نقدها ایستاده و اتفاقا از دشواری سطح سوالات دفاع میکنند. استدلالشان هم این است که کنکور زبان تخصصی اساسا قرار نیست در سطح کتاب درسی باشد و اگر همه سوالها در حد زبان عمومی مدرسه طراحی شوند، قدرت تفکیک داوطلبان از بین میرود.
حتی درباره همان صفحه جنجالی هم اختلاف نظر وجود دارد. عدهای آن را نشانی از شدت دشواری کنکور میدانند و عدهای معتقدند این صفحه بهتنهایی نماینده کل آزمون نیست. از سوی دیگر هم این پرسش مطرح است که اگر قرار نیست منبع این آزمون، کتابهای درسی باشد، مرز میان سوال تخصصی و دشوار با سوال نامتناسب و خارج از دسترس داوطلب کجاست؟
پرهام، داوطلب کنکور امسال است. او میگوید که نمیتوان انتظار داشت کنکور تخصصی زبان در محدوده کتابهای دبیرستان باقی بماند. ستاره نیز که داوطلب کنکور زبان سالهای گذشته است، میگوید: «آزمون آسان، تفاوت میان داوطلبان قوی و ضعیف را از بین میبرد».
در ادامه، هفت نکته درباره کنکور زبان تخصصی امسال را بررسی میکنیم.
نکته اول) فقط به همین چند سوال نباید اکتفا کرد
تصویری که در شبکههای اجتماعی دستبهدست شده، مربوط به بخشی از سؤالات بخش واژگان است. در حالی که دفترچه زبان تخصصی فقط به واژگان محدود نمیشود.
آزمون شامل بخشهای گرامر، واژگان، ترتیب اجزای جمله، کاربردهای زبانی، کلوز و درک مطلب است. در بخش واژگان نیز سؤالات ۱۶ تا ۳۵ قرار گرفتهاند. پس صفحه مورد بحث فقط 14 مورد از یک آزمون ۷۰ سؤالی است.
ستاره که دفترچه را بررسی کرده به «فرارو» میگوید: «این صفحه نماینده خوبی برای اینکه بگوییم کنکور چقدر سخت بوده نیست. من دفترچه کنکور را نگاه کردم. در بقیه بخشها هم هر کدام دو سه سؤال سخت وجود داشت اما بخش زیادی از سؤالات واقعا قابل پاسخ دادن بود.»
هرچند بخش عمده بحث داوطلبان کنکور امسال، به شرایط جنگی سال تحصیلی گذشته اشاره دارد. پرهام میگوید نمیتوان شرایط جنگ را نادیده گرفت. چراکه بسیاری از داوطلبان در شرایطی غیرعادی برای کنکور آماده شدند؛ اما ستاره معتقد است این شرایط برای همه وجود داشته: «جنگ برای همه شرایط جنگی ایجاد کرده. اگر آزمون را خیلی آسان برگزار کنند، تفاوت بین دانشآموزی که وسط همین شرایط نشسته و درس خوانده و دانشآموزی که به بهانه جنگ کتابش را باز نکرده، مشخص نمیشود.»
بنابراین بحث بر سر عدالت در سنجش است. اگر آزمون بیش از حد آسان باشد، ممکن است قدرت تفکیکش را از دست بدهد. اگر هم بیش از حد به واژههای نادر و خارج از دسترس متکی شود، این مسئله مطرح میشود که واقعا دانش زبانی داوطلب سنجیده خواهد شد یا میزان مواجهه قبلی او با واژههای خاص؟
نکته دوم) همه سؤالات واژگان از همین جنس نبودند
اگر به بخش واژگان دقیقتر نگاه کنیم، یک نکته دیگر هم دیده میشود. سؤالات ۱۶ تا ۲۱ شامل واژههایی مانند serious، grow، ability، excellent، seeking و shift هستند. یعنی همه بخش واژگان از ابتدا با واژههای نادر و دشوار پر نشده است.
تغییر محسوستر در نیمه دوم این بخش اتفاق میافتد که واژههایی مانند internecine، intervening، tandem، disabuse، catatonic، fudged، cortege، careen و detritus حضور دارند.
بررسی این واژهها نشان میدهد بخشی از آنها در منابع واژگان GRE و آزمونهای تحصیلات تکمیلی دیده میشوند. از جمله «Disabuse»، «Sinecure»، «Prescient» و «Extirpate». «Logorrhea» و «Internecine» نیز در دسته واژههای بسیار پیشرفته و کمکاربرد قرار میگیرند.
به بیان دیگر، شاید توصیف دقیقتر این نباشد که «کل کنکور پر از کلمات عجیب بود». مسئله اصلی، سطح برخی سؤالات واژگان و فاصله آنها با سطح مورد انتظار داوطلبان است.
نکته سوم) منبع کنکور زبان، کتاب درسی نبوده و نیست
بخش مهمی از اعتراضها از این نقطه شروع شده: «این کلمات در کتاب درسی ما نبودند.» اما پرهام معتقد است این استدلال معیار مناسبی برای ارزیابی سؤالها نیست. او به «فرارو» میگوید: «چرا انتظار داریم کنکور زبان دقیقا مشابه کتابهای درسی دبیرستان باشد؟ هیچ سالی منبع کنکور زبان تخصصی، کتاب مدرسه نبوده و امسال هم قراار بر این نبود. افرادی که در کنکور تخصصی ثبتنام میکنند، از کودکی کلاس زبان رفته و معمولا سطح زبانیشان محدود به کتاب مدرسه نیست.»
در مقابل این پاسخ، منتقدان پرسش دیگری مطرح میکنند، اینکه تخصصی بودن کنکور هم نمیتواند بهتنهایی مجوز استفاده از هر واژهای را صادر کند. پس داوطلب کنکور زبان باید طبق چه متر و معیاری برای آزمون آماده شود؟
نکته چهارم) کنکور زبان، آزمون زبان عمومی نیست
بخش مهمتر بحثها به تفاوت بین «زبان عمومی» و «زبان تخصصی» برمیگردد. ستاره میگوید: «کنکور زبان قرار نیست در سطح آزمون زبان عمومی باشد. کسی که میخواهد ادبیات انگلیسی، مترجمی یا زبانشناسی بخواند، باید از قبل پایه زبانی داشته باشد.»
او معتقد است دانشگاه هم قرار نیست دانشجویی را که تقریبا هیچ پایهای در زبان ندارد، از صفر به سطح خواندن متون تخصصی برساند.
از این زاویه، بخشی از دشواری آزمون میتواند با هدف آن ارتباط داشته باشد؛ یعنی قرار نیست همه داوطلبان با سطح زبان عمومی مدرسه در نهایت به یک نتیجه برسند.
با این حال، این نقد هم مطرح است که بخش واژگان شامل کلماتی نادر و آکادمیک و نزدیک به فضای آزمون تخصصیGRE (آزمون پذیرش تحصیلات تکمیلی در آمریکا) است، نه آزمون ورود به مرحله کارشناسی.
نکته پنجم) هر کلمه ناآشنا به معنای غیرقابل حل بودن نیست
یکی از استدلالهای ستاره درباره همان واژههای جنجالی، امکان استفاده از ساختار کلمه و بافت جمله برای رسیدن به پاسخ است. او به فرارو میگوید: «کسی که کنکور زبان تخصصی میدهد باید ریشهیابی کلمات را بلد باشد. ریشهیابی هم چیز پیچیدهای نیست.»
برای نمونه، disabuse در سؤال ۲۹ در ساختار مشخص «disabuse someone of an erroneous notion» آمده و detritus نیز در سؤال ۳۵ در کنار عباراتی مانند «wreckage» و «crumbled infrastructure» قرار گرفته. یعنی خود متن، در برخی موارد سرنخ معنایی در اختیار داوطلب قرار میدهد.
تعداد واژههای نادر و پیشرفته در کنکور زبان ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل افزایش داشته؛ تعداد این سوالات در بخش واژگان امسال حدود دو برابر سال ۱۴۰۴ شده و جهش اصلی در نیمه دوم این بخش دیده میشود.
ستاره درباره این بخش میگوید: «خیلی از اینها را با حذف گزینه هم میشود پاسخ داد. گزینههای دیگر آنقدر پرت هستند که گزینه درست خودش را نشان میدهد.»
نکته ششم) سخت بودن با غیراستاندارد بودن یکی نیست
این شاید مهمترین بخش ماجرا باشد؛ اگر هدف آزمون، انتخاب داوطلبان برای ظرفیتهای محدود دانشگاهی است، به نظر منطقی میرسد که همه سوالات در یک سطح نباشند. ستاره میگوید: «اگر کنکور آسان باشد، کسی که درس نخوانده و کسی که درس خوانده، کسی که آیلتس ۶ دارد و کسی که آیلتس ۹ دارد، ممکن است شبیه هم نتیجه بگیرند.»
او معتقد است چند سؤال دشوار برای ایجاد تمایز بین داوطلبان ضروری است: «به نظر من کنکور سخت به نفع کسی است که درس خوانده. اگر همه صد بزنند، چطور میخواهند داوطلبها را از هم جدا کنند؟»
بنابراین، اگر مبنای سوالات، سنجیدن توانایی زبانی، درک بافت، شناخت ساختار واژه یا کاربرد باشد، دشوار بودن آن به معنای ایراد نیست؛ اما اگر پاسخ فقط به حفظ کردن یک واژه بسیار کمکاربرد وابسته باشد، نقد درباره تناسب طراحی آن سوال جدیتر میشود.
نکته هفتم) دفترچه کنکور محصور به واژگان نیست
برای قضاوت منصفانه، باید بقیه دفترچه کنکور زبان تخصصی 1405 را هم دید. بخشهای گرامر و ساختار جمله، کاربردهای زبانی و کلوز تعبیه شده و بخش درک مطلب نیز شامل متنهایی درباره موضوعات مختلف است.
در بخش درک مطلب نیز پرسشهای حفظی مطرح نشده و سؤالهایی درباره برداشت از متن، هدف نویسنده، مفهوم واژه در متن و استنباط دیده میشود.
پس اگر قرار باشد درباره سطح کنکور امسال قضاوت کنیم، باید کل آزمون را دید، نه فقط صفحهای که به خاطر چند واژه دشوار وایرال شده است.
در نهایت، شاید برای قضاوت منصفانه درباره کنکور زبان ۱۴۰۵ نباید آن را با «آسان» یا «وحشتناک سخت» بودن سنجید. آنچه میبایست محل بحث قرار گیرد، مرز باریک میان سختی لازم برای یک آزمون رقابتی و سوالاتی است که از سطح و منابع متعارف داوطلب فاصله میگیرند.
تصویر جنجالی دفترچه هم دستکم بهانه خوبی است برای اینکه به جای دعوا بر سر چند کلمه، دقیقتر بپرسیم کنکور زبان قرار است چه چیزی را بسنجد؟
