دیپلمات پیشین: ترامپ با تهدیدهای مکرر در پی عادیسازی جنگ با ایران است/ احتمال حمله گسترده در دو ماه آینده وجود دارد
دیپلمات پیشین گفت: ترامپ برای هفتمین بار حمله به ایران را متوقف کرد! اما این «خویشتنداری» نیست؛ یک بازیِ آگاهانه است. هدف هم «عادیسازیِ جنگ» است.
غلامرضا انصاری، دیپلمات پیشین و سفیر سابق ایران در ترکمنستان، درباره ارزیابی رفتار ترامپ که از یک سو از فشار و تهدید سخن میگوید و از سوی دیگر از امکان مذاکره عنوان کرد: بازی ترامپ با ایران فراتر از اقدامات یک خودشیفته و روانپریش است، باتوجه به ناکامیهای آمریکا و اسرائیل در جنگهای ۱۲ و ۴۰ روزه و دو هفته اخیر، امروزه اقدامات آمریکا مبتنی بر عقل جمعی و استفاده از همه ظرفیتهای رسانهای، روانشناسی و استراتژیستهای نظامی است که از زبان ترامپ تراوش میکند.
به گزارش ایلنا، وی ادامه داد: ترامپ برای هفتمین بار حمله به ایران را متوقف کرد! اما این «خویشتنداری» نیست؛ یک بازیِ آگاهانه است. هدف هم «عادیسازیِ جنگ» است. آنقدر تهدید را تکرار میکنند تا وقتی ضربهی نهایی زده شد، بازار انرژی و افکار عمومی دچار شوک نشود. این یعنی مدیریتِ بحران برای حفظِ بورس آمریکا، نه صلح.
این دیپلمات پیشین درباره تماسهای عراقچی با همتایان خود در کشورهای همسایه در روزهای اخیر گفت: عراقچی در حالِ چیدنِ قطعاتِ یک پازلِ بزرگ است. او فقط «بحران» را مدیریت نمیکند؛ او دارد «زمینِ بازی» را تغییر میدهد. پیامِ این تماسها روشن است؛ این پیام به دوستان این است که ایران لنگرگاهِ ثباتِ منطقه است و به رقبا این است که ایران را نمیتوان نادیده گرفت یا منزوی کرد و پیام به دشمنان این است که هزینه تقابل با ایران، بسیار فراتر از محاسباتِ شماست.
انصاری تصریح کرد: ما در حالِ ورود به دورهای هستیم که دیپلماسی، نه برای «خریدنِ زمان»، بلکه برای «تثبیتِ قدرت» به کار گرفته میشود. این تحرکات، نشانهی بلوغِ راهبردیِ دستگاهِ دیپلماسی است که میخواهد امنیتِ ملی را نه فقط در میدانِ نبرد، بلکه در «اتاقهایِ فکرِ دیپلماتیک» تضمین کند. اگر این تماسها به «توافقاتِ امنیتیِ پایدار» با همسایگان منجر شود، میتوان گفت که ایران از مرحلهی «مدیریتِ فشار» عبور کرده و به مرحلهی «تثبیتِ نفوذ» رسیده است. این یعنی صلح، نه از سرِ ضعف، بلکه از سرِ قدرت.
احتمال حمله گسترده در دو ماه آینده وجود دارد
وی در پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه در روزهای اخیر موضوعاتی درخصوص مذاکره از سوی آمریکا مطرح میشود، اما آیا احتمال تنش مجدد و درگیری گستردهتر وجود دارد و با توجه به درگیریهای دو هفته قبل امکان ورود بازیگران جدید وجود دارد، گفت: باتوجه بهعدم دستیابی آمریکا و نتانیاهو به اهدافی که این جنگها را شروع کردند و قدرت بازدارندگی ایران درعرصه میدان و خیابان، قطعاً به دلیل در پیش بودن انتخابات آمریکا و شرایط شکست جمهوریخواهان در انتخابات پیش رو و شرایط شکننده نتانیاهو در اسرائیل، احتمال حمله گسترده در دوماه پیش رو محتمل به نظر میرسد و تنشهایِ دو هفته اخیر، «پیشلرزههایی» بود که نشان داد خاورمیانه دیگر تحملِ یک جنگِ بزرگ را ندارد. ورودِ بازیگرانِ جدید، بازی را برای آمریکا «غیرقابلِ پیشبینی» میکند.
این دیپلمات پیشین گفت: ایران باید «مذاکره» را به عنوانِ یک ابزارِ دیپلماتیک (برای کاهشِ فشار) بپذیرد، اما هرگز نباید گاردِ نظامیاش را پائین بیاورد. در ژئوپولتیک، وقتی دشمن از مذاکره حرف میزند، بهترین زمان برای «تقویتِ بازدارندگی» است. آمریکا در حالِ انجامِ یک بازیِ «دوگانه» است؛ با یک دست «شاخه زیتون» نشان میدهد و با دستِ دیگر «شمشیر» را تیز میکند. درگیریِ گسترده به نفعِ هیچکس نیست، اما «تنشِ مدیریتشده» بخشی از واقعیتِ جدیدِ منطقه است. بازیگرانِ جدید هم فقط زمانی وارد میشوند که احساس کنند «موازنه قوا» به هم خورده است. تا وقتی توازنِ وحشت برقرار باشد، قاعدتاً، جنگِ بزرگ رخ نمیدهد؛ اما باید برای هر سناریویی آماده بود.
هرچه به تفاهم نزدیکتر شویم، صدایِ انفجارها و تنشهایِ ساختگی بیشتر میشود
انصاری درباره مذاکرات ایران و عمان و احتمال کارشکنی برخی از بازیگران منطقهای در این مذاکرات گفت: عمان در دیپلماسیِ ایران، همیشه نقشِ «سوپاپِ اطمینان» را بازی کرده است. مسقط نه تنها یک میانجی، بلکه یک «تسهیلگرِ راهبردی» است که زبانِ تهران و واشنگتن را خوب میفهمد. ایران باید در این بازیِ شطرنج، «صبرِ استراتژیک» را با «قاطعیتِ میدانی» ترکیب کند. در میدان هم باید با قدرتِ بازدارنده، مانع از موفقیتِ عملیاتهایِ ایذاییِ دشمن (کارشکنیها) شد همچنین در میزِ مذاکره باید با عمان و سایرِ همسایگان، این پیام را شفاف کرد که «این تنشها، کارِ کسانی است که از صلحِ ما سود نمیبرند.
وی ادامه داد: تفاهمِ ایران و عمان بر سرِ خلیج فارس، یک «تهدیدِ وجودی» برایِ کسانی است که منافعشان در «تنشِ دائمیِ منطقه» تعریف شده. بله، کارشکنیها وجود دارد و تشدید هم خواهد شد. هرچه به تفاهم نزدیکتر شویم، صدایِ انفجارها و تنشهایِ ساختگی بیشتر میشود. این «دردِ زایمانِ یک نظمِ جدید» است. ایران اگر بتواند این مسیر را با هوشمندی طی کند و اجازه ندهد بازیگرانِ ثالث، «زمینِ بازی» را به سمتِ جنگ ببرند، میتواند بزرگترین دستاوردِ ژئوپلتیکِ دههی اخیر را رقم بزند. تفاهم با عمان، «سپرِ دیپلماتیک» ماست؛ نباید اجازه دهیم با هیچ تحریکی، این سپر شکسته شود.
میانجیها مانع از تبدیل یک حادثه کوچک به جنگی بزرگ میشوند
این دیپلمات پیشین در پاسخ به اینکه با توجه به تحولات اخیر، نقش کشورهای میانجی مانند عمان، قطر و پاکستان تا چه اندازه تعیینکننده است و آیا این کشورها هنوز توان اثرگذاری بر تصمیمات تهران و واشنگتن را دارند، گفت: نقش این سه کشور (عمان، قطر و پاکستان) در وضعیت فعلی، فراتر از یک میانجیگریِ ساده است؛ آنها در واقع «سوپاپهای اطمینانِ ژئوپلتیک» هستند که مانع از رسیدنِ دمایِ تنش به نقطهی جوش میشوند. اما هر کدام از اینها در «زمینِ بازیِ» خودشان نقشِ متفاوتی ایفا میکنند: در شرایطی که ما در آن هستیم، این سه کشور سه کارکردِ حیاتی دارند؛ اول اینکه جلوگیری از «سوءمحاسبه» بزرگترین خطرِ جنگ، نه ارادهیِ طرفین، بلکه «اشتباهِ محاسباتی» است. میانجیها با انتقالِ پیامهایِ دقیق، مانع از این میشوند که یک حادثهی کوچک (مثلِ اتفاقاتِ دریایی) به یک جنگِ بزرگ تبدیل شود.
انصاری تصریح کرد: همچنین ایجادِ «مسیرِ خروج» وقتی طرفین واردِ تنش میشوند، گاهی نمیدانند چطور عقبنشینی کنند بدون اینکه «تحقیر» شوند. میانجیها «پلهایِ آبرومندانهای» میسازند تا طرفین بتوانند بدونِ از دست دادنِ پرستیژ، تنش را کاهش دهند. مدیریتِ افکارِ عمومی این کشورها با نفوذِ خود، فضایِ رسانهای را تا حدی آرام میکنند تا «هیجانِ جنگ» بر «عقلانیتِ سیاسی» غلبه نکند.
اگر عمان، قطر و پاکستان نبودند احتمال درگیری مستقیم بسیار بالا بود
وی با بیان اینکه این میانجیگریها کافی نیست، گفت: شجاعت مذاکره مستقیم عاقلانهترین عمل دیپلماتیک درشرایط موجود است و میانجیگری فقط «زمان» میخرد. برای اینکه این تنشها به صلحِ پایدار تبدیل شود، میانجیگری باید به «معماریِ امنیتیِ جدید» منجر شود. یعنی ایران و همسایگانش باید به این نتیجه برسند که امنیت، یک «کالایِ جمعی» است که باید توسطِ خودِ کشورهایِ منطقه تولید شود، نه با حضورِ نیروهایِ خارجی.
سفیر سابق ایران در ترکمنستان گفت: اگر این کشورها (عمان، قطر، پاکستان) نبودند، احتمالِ اینکه در دو هفتهیِ اخیر واردِ درگیریِ نظامیِ مستقیم میشدیم، بسیار بالا بود. آنها در حالِ انجامِ یک «جراحیِ دیپلماتیکِ سخت» هستند؛ در حالی که عدهای در واشنگتن و تلآویو سعی میکنند با ایجادِ تنش، این جراحی را نیمهکاره رها کنند. نقشِ آنها در حالِ حاضر، «حفظِ ثباتِ حداقلی» است تا فرصت برایِ یک دیپلماسیِ بزرگتر فراهم شود.
