کاوشگر «تیانون-۲» چین به سیارک «کاموآلوا» رسید
کاوشگر تیانون-۲ پس از انجام چندین مرحله اصلاح مسیر در فضای عمیق، نخستین بار در ۶ ژوئن ۲۰۲۶ موفق به شناسایی کاموآلوا شد. سپس در ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ نخستین تصاویر این سیارک را از فاصله تقریبی ۲۰ کیلومتری ثبت کرد.
فرارو- کاوشگر سیارکی «تیانون-۲» (Tianwen-2) متعلق به سازمان ملی فضایی چین، با موفقیت به سیارک «کاموآلوا» (Kamo’oalewa) رسید و نخستین تصاویر از این جرم آسمانی را به زمین ارسال کرد. گام بعدی این مأموریت، فرود بر سطح سیارک، جمعآوری نمونه و بازگرداندن آن به زمین است.
به گزارش فرارو به نقل از wired، کاموآلوا در مسیری تقریباً همراستا با مدار زمین به دور خورشید حرکت میکند و به دلیل این ویژگی، به عنوان یکی از «شبهماهوارههای» زمین شناخته میشود.
سفر ۴۰۰ روزه تا رسیدن به هدف
کاوشگر تیانون-۲ پس از انجام چندین مرحله اصلاح مسیر در فضای عمیق، نخستین بار در ۶ ژوئن ۲۰۲۶ موفق به شناسایی کاموآلوا شد. سپس در ۲ ژوئیه ۲۰۲۶ نخستین تصاویر این سیارک را از فاصله تقریبی ۲۰ کیلومتری ثبت کرد.
این دستاورد حاصل سفری ۴۰۰ روزه و پیمودن مسافتی در حدود یک میلیارد کیلومتر در فضا است.
کاموآلوا پایدارترین نمونه در میان شبهماهوارههای شناختهشده زمین محسوب میشود و به دلیل حرکت تقریباً همگام با زمین در مدار خورشید، یکی از در دسترسترین اجرام آسمانی برای انجام مأموریتهای فضایی به شمار میرود.
چالش بزرگ؛ فرود روی سیارکی ۴۱ متری
با وجود دسترسی نسبتاً آسان، فرود روی کاموآلوا و نمونهبرداری از آن مأموریتی بسیار پیچیده خواهد بود.
قطر متوسط این سیارک تنها حدود ۴۱ متر است و با سرعت زیادی به دور محور خود میچرخد. در نتیجه، فضاپیما باید ضمن برقراری تماس پایدار با سطح، در مدت زمانی بسیار محدود عملیات نمونهبرداری را انجام دهد.
در صورت موفقیت، نمونههای جمعآوریشده در یک کپسول ویژه قرار خواهند گرفت و هنگام عبور کاوشگر از نزدیکی زمین در نوامبر ۲۰۲۷ به سوی زمین رها میشوند.
تجهیزات پیشرفته برای تصویربرداری و نمونهبرداری
کاوشگر تیانون-۲ به مجموعهای از دوربینها با فواصل کانونی متفاوت مجهز شده است. این فضاپیما بسته به شرایط مأموریت میتواند میان دوربینهایی با میدان دید محدود (تنگ) و میدان دید وسیع جابهجا شود.
علاوه بر این، تیانون-۲ دارای یک دوربین جداشونده است که در جریان عملیات نمونهبرداری مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
از آنجا که هنگام تصویربرداری، جهتگیری کاوشگر باید با دقت بسیار بالایی تنظیم شود، استفاده از فرصتهای محدود موجود برای ثبت تصاویر و اجرای عملیات نمونهبرداری بسیار دشوار خواهد بود.
این مأموریت همچنین قصد دارد بررسیهای علمی دقیقی درباره شکل، ترکیب مواد و ساختار داخلی کاموآلوا انجام دهد.
ادامه راه مأموریتهای موفق نمونهبرداری از سیارکها
در صورت موفقیت، تیانون-۲ به جمع مأموریتهای موفق بازگرداندن نمونه از سیارکها خواهد پیوست؛ مأموریتهایی که پیش از این توسط «هایابوسا» و «هایابوسا-۲» ژاپن و همچنین مأموریت «اوسیریس-رکس» (OSIRIS-REx) ناسا انجام شدهاند.
نمونههای بهدستآمده از اجرام کوچک نزدیک زمین، از جمله کاموآلوا، میتوانند اطلاعات ارزشمندی درباره چگونگی شکلگیری منظومه شمسی در اختیار دانشمندان قرار دهند.
«هان سییوآن» (Han Siyuan)، معاون مرکز مهندسی اکتشافات ماه و فضا و سخنگوی مأموریت تیانون-۲، در اینباره میگوید:
«احتمال زیادی وجود دارد که این جرم حاوی اطلاعاتی اولیه و دستنخورده از دوران آغازین شکلگیری منظومه شمسی باشد و از نظر علمی، ارزش بالایی برای مطالعه ترکیب مواد اولیه، فرآیندهای تشکیل و تاریخچه تکاملی آن دارد.»
منشأ کاموآلوا؛ قطعهای از ماه یا مهاجری از کمربند سیارکی؟
تا پیش از این، بسیاری از پژوهشگران معتقد بودند کاموآلوا قطعهای از ماه است که میلیونها سال پیش در اثر برخورد یک سیارک از سطح ماه جدا شده است. این فرضیه به دلیل شباهت طیف نور بازتابشده از کاموآلوا با طیف کانیهای سیلیکاتی موجود در سطح ماه و همچنین نتایج شبیهسازیهای رایانهای، برای مدت طولانی بهعنوان توضیح غالب پذیرفته شده بود.
با این حال، در ماه مه، یک تیم تحقیقاتی بینالمللی با مشارکت آکادمی علوم چین مقالهای منتشر کرد که این فرضیه را به چالش کشید.
بر اساس بازتحلیل دادههای موجود، پژوهشگران دریافتند طول موج مرکزی نوار جذب نور در کاموآلوا با ویژگیهای کندریتهای LL – نوعی شهابسنگ با میزان کم آهن و فلز – تطابق بیشتری دارد.
برای بررسی این فرضیه، پژوهشگران آزمایشی انجام دادند که در آن پودر شهابسنگ کندریت LL را با استفاده از لیزر تحت تابش قرار دادند تا اثرات فرسایش فضایی ناشی از باد خورشیدی و برخورد ریزشهابسنگها شبیهسازی شود. نتایج این آزمایش با دادههای مشاهدهای کاموآلوا مطابقت نزدیکی داشت.
بر همین اساس، محققان اکنون احتمال میدهند این سیارک از خانواده فلورا، یکی از گروههای اجرام آسمانی واقع در کمربند اصلی سیارکی، به ناحیه نزدیک زمین مهاجرت کرده باشد.
مأموریتی که میتواند به یک پرسش قدیمی پاسخ دهد
اگر تیانون-۲ بتواند مأموریت نمونهبرداری و بازگرداندن نمونهها به زمین را با موفقیت به پایان برساند، دانشمندان خواهند توانست منشأ واقعی کاموآلوا را با دقت بسیار بیشتری تعیین کنند و به یکی از پرسشهای مهم درباره این شبهماهواره زمین پاسخ دهند.
با این حال، پیش از هر چیز، کاوشگر باید با موفقیت روی سطح این سیارک کوچک فرود آمده و عملیات دشوار نمونهبرداری را به انجام برساند.
