احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس:
تندروهای داخلی و اسرائیل در یک مسیر عمل میکنند / باید یکبار برای همیشه مشکلاتمان را با آمریکا حل کنیم
با گذشت چند روز از تنشهای خلیج فارس، یک عضو کمیسیون امنیت ملی مجلس در تحلیلی از پسلرزههای این تقابل، ریشه اختلافات اخیر را تلاش واشنگتن برای نادیده گرفتن حق تسلط ایران بر تنگه هرمز میداند. احمد بخشایش اردستانی معتقد است با وجود کارشکنیهای مشترک اسرائیل و جریانهای تندرو، خطر جنگ گسترده منتفی است و ایستادگی تهران در نهایت آمریکا را وادار به عقبنشینی و اجرای دقیق شروط توافق خواهد کرد.
فرارو- با گذشت چند روز از تبادل آتش و تنشهای محدود میان ایران و آمریکا در آبهای خلیج فارس، پسلرزههای این تقابل همچنان فضای سیاسی منطقه را تحتتأثیر قرار داده است. اگرچه التهاب اولیه فروکش کرده، اما پابرجا ماندن اختلافها بر سر اجرای توافقهای اخیر نشان میدهد که تنگه هرمز همچنان اصلیترین نقطه برخورد تهران و واشنگتن است.
به گزارش فرارو، تحلیلگران بینالمللی با بررسی رویدادهای روزهای گذشته به این نتیجه رسیدهاند که نه ایران و نه آمریکا تمایلی به آغاز یک جنگ همهجانبه ندارند. با این حال، تداوم ابهامات درباره امنیت کشتیرانی، دخالت کشورهای منطقه و نحوه اجرای تعهدات، آینده این توافق را در هالهای از ابهام نگه داشته است.
احمد بخشایش اردستانی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، در گفتوگو با فرارو به تحلیل ریشههای این تقابل پرداخته است. او با نگاهی به اتفاقات اخیر، درباره دعوا بر سر تنگه هرمز، آینده توافق تهران و واشنگتن، و نقش کارشکنانه اسرائیل و برخی گروههای تندرو توضیحات مهمی ارائه داده است.
نیاز شدید ترامپ به توافق
احمد بخشایش اردستانی در خصوص ریشهیابی تقابل اخیر ایران و آمریکا در خلیج فارس و اینکه آیا ترامپ از ابتدا به دنبال یک سناریوی فریب بوده است، گفت: «اینکه برخی میگویند اقدام ترامپ برای ورود به تفاهم و مذاکره، تنها بخشی از یک عملیات فریب است را قبول ندارم. ترامپ به شدت به این تفاهم نیاز داشت و به دنبال تحقق آن بود.»
وی در ادامه افزود: «زمانی که ترامپ این تفاهم را امضا کرد، دموکراتها برای بیارزش جلوه دادن آن، به شدت به او انتقاد کردند. بهویژه باراک اوباما که به طور مستقیم برجام را با این تفاهم مقایسه کرد. از سوی دیگر، قانون منع جنگ با ایران در کنگره تصویب شد که تحمل تمام این موارد برای ترامپ بسیار سنگین بود و به همین دلیل تلاش کرد تا بندهای این تفاهمنامه را تضعیف کند.»
اردستانی درباره جزئیات و شرایط این تفاهم خاطرنشان کرد: «در بند اول صراحتاً به لبنان اشاره شده است؛ قرار بود جنگ در جبهه لبنان به طور قطع پایان یابد. ترامپ نیز فشارهایی به نتانیاهو وارد کرد که در نهایت منجر به شکلگیری یک آتشبس موقت شد. اما در عین حال، ترامپ تلاش کرد این تفاهم را بهگونهای میان آمریکا، اسرائیل و لبنان تنظیم کند که اگر در آینده مجبور به عقبنشینی شد، ادعا کند این اقدام به دلیل تفاهم با ایران نبوده، بلکه نتیجه توافق میان خودشان بوده است.»
مالکیت ایران بر تنگه هرمز
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با اشاره به لزوم اجرای دقیق بندهای تفاهمنامه تصریح کرد: «در تفاهمنامه قید شده بود که ایران با باز کردن تنگه هرمز چهار امتیاز دریافت میکند: حل مسئله لبنان، رفع محاصره دریایی، اجازه فروش نفت و محصولات پتروشیمی در طول ۶۰ روز دوره تفاهم، و پذیرش تمهیدات امنیتی ایران در تنگه هرمز.»
وی درباره ریشه درگیریهای چند روز گذشته توضیح داد: «ترامپ برای تضعیف جایگاه ایران در تنگه هرمز، یک کریدور دریایی در سمت عمان ایجاد کرد و به کشتیها اجازه تردد داد. طبیعتاً ایران مخالفت کرد و هشدار داد کشتیهایی که به سمت عمان میروند، مسیری ناامن را طی خواهند کرد؛ زیرا در مسیر آنها پهپاد و مین وجود دارد و تردد تنها باید از طریق کریدور ایرانی انجام شود.»
اردستانی افزود: «دعوا دقیقاً از همین نقطه آغاز شد؛ یک کشتی از سمت عمان حرکت کرد و ایران برای مهار آن از پهپاد استفاده کرد. در مقابل، آمریکا نیز دست به عملیات زد که فوراً با پاسخ متقابل ایران مواجه شد. از دیدگاه من، در نهایت آمریکا چارهای جز تسلیم ندارد. همین که آمریکا با گذشت چند روز به این نتیجه رسیده است که با زور نمیتواند ایران را مجبور به بازگشایی تنگه هرمز کند، برای آنها بسیار گران تمام شده است.»
دورنمای تنشها و جنگ گسترده
این تحلیلگر سیاست خارجی با تأکید بر لزوم ایستادگی در حفظ امنیت تنگه هرمز گفت: «ترامپ ادعا میکند کشتیهایی که از کریدور عمان عبور میکنند باید ۲۰ درصد از نفت خود را به عنوان حقالزحمه به آمریکا بدهند، چرا که او خود را نگهبان تنگه هرمز میداند. اگر شرایط اینگونه است، چرا ما چنین کاری نکنیم؟ ایران مصمم است تسلط کامل خود را بر تنگه هرمز حفظ کند.»
وی با ارزیابی شرایط فعلی پیشبینی کرد: «بسیار بعید میدانم که نقض آتشبس به یک جنگ گسترده و فراگیر تبدیل شود. هرچند در روزهای اخیر آتشبس نقض شد، اما وضعیت به مرحله خطر کامل نرسیده است. ایران باید کنترل تنگه هرمز را در دست داشته باشد؛ چرا که در این صورت بسیاری از مشکلات آینده کشور نیز حلوفصل خواهد شد.»
اردستانی درباره گرههای فعلی توافق گفت: «حرف اصلی ایران این است که تنگه هرمز باز نخواهد شد مگر آنکه شروط تفاهم، بهویژه عقبنشینی اسرائیل از لبنان و لغو محاصره دریایی، کاملاً تضمین و اجرایی شوند. این بیمعنی است که آمریکا مشاور عمان باشد و عمان یکطرفه برای تنگه هرمز تصمیم بگیرد. ایران تصمیم گرفته است کوتاه نیاید و تجربه ثابت کرده قدرتهای جهانی در برابر ایستادگی طرف مقابل، از مواضع خود عقبنشینی خواهند کرد.»
همسویی تندروهای داخلی و اسرائیل
بخشایش اردستانی در بخش پایانی صحبتهای خود، با انتقاد از کارشکنیها در مسیر توافق اظهار داشت: «آمریکا تمایلی به اجرای مفاد تفاهمنامه ندارد و تلاش میکند بندهای آن را مخدوش کند. با این حال معتقدم درگیریها محدود باقی میماند و در نهایت آمریکا در تنگه هرمز کوتاه خواهد آمد.»
وی افزود: «دو گروه در حال کارشکنی در مسیر این تفاهم هستند؛ یکی اسرائیل است که به شدت مشغول مانعتراشی شده و دیگری تندروهای داخلی هستند که متاسفانه هر دو همسو شدهاند و در یک مسیر عمل میکنند.خوب است تندروهای داخلی درک کنند که ما کشوری با ۹۰ میلیون نفر جمعیت داریم و باید بتوانیم در کنار یکدیگر زندگی کنیم.»
این نماینده مجلس در پایان صحبتهای حساسیتبرانگیزی را مطرح کرد و گفت: «ما باید یکبار برای همیشه مشکلاتمان را با آمریکا از سر راه برداریم. نباید به رویه ۴۷ سال قبل زندگی کنیم. باید رو به جلو حرکت کنیم و مشکلات را برطرف سازیم.»
