کشمکش بر سر حضور علی باقری یا سعید جلیلی در شورای عالی امنیت ملی/ صندلی لرزان رئیس دولت سایه
علی رغم تکذیب خبر برکناری سعید جلیلی از شورای عالی امنیت ملی، خبرهای غیررسمی حکایت از آن دارد که علی باقری، معاون شهید لاریجانی قرار است جایگزین او در مهمترین نهادعالی امنیت ملی شود.
نامش این روزها بار دیگر بر سر زبانها افتاده است؛ مردی که پاییز ۱۳۸۶ با حکم محمود احمدینژاد راهی ساختمان شورای عالی امنیت ملی شد تا بر صندلیای بنشیند که روزگاری علی لاریجانی بر آن تکیه زده بود. جلیلی آن روزها سرپرست تیم مذاکرهکننده شناخته میشد و به واسطه حضورش در سلسله مذاکرات با ۱+۵، توانست حلقهای از مخالفان مذاکرات را زیر بیرق خود گرد آورد. همان روزها نیز علی باقری کنی که به زعم بسیاری «سایه جلیلی» خوانده میشود، او را در جلسات شعام و مذاکرات همراهی میکرد؛ سایهای که تا سال ۹۲ دوشادوش رئیسش قرار داشت و با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، از شورای عالی امنیت ملی خداحافظی کرد.
حال، این روزها در حالی خبرها بار دیگر حول محور سعید جلیلی میچرخد که علیرغم همه تکذیبیهها، زمزمهها و شنیدهها حکایت از حذف او از مهمترین نهادی دارد که در یک صبح پاییزی به دبیری آن منصوب شده بود، اما چه کسی قرار است بر صندلی رئیس دولت سایه تکیه بزند؟
بازگشت علی باقری با یک حکم ویژه
سال گذشته، زمانی که با حکم مسعود پزشکیان، علی لاریجانی به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بازگشت تا مسئولیت مذاکرات هستهای را بر عهده بگیرد، طی حکمی علی باقری را به معاونت خود در شعام منصوب کرد. حکمی که روزگاری شنیدن آن عجیب به نظر میرسید، اما حقیقتی را از جدایی باقری و جلیلی در دل خود پنهان کرده بود. باقری که زمانی در دولت حسن روحانی و همزمان با مذاکرات برجام، به تریبون تکرار اظهارات و مواضع ضدبرجامی جلیلی تبدیل شده بود، حالا از چهرههای مهم مذاکرات ایران و آمریکا به شمار میرود. اما چه دلیلی باقری را که روزگاری برجام را «عجوزه» توصیف کرده بود، به مدافع مذاکرات تبدیل کرد؟
شاید مهمترین علت این تغییر را باید مسئولیتی دانست که باقری در دولت سیزدهم بر عهده داشت. در واقع، زمانی که باقری مسئولیت تیم مذاکرات هستهای در دولت ابراهیم رئیسی را بر عهده گرفت، گویی به یکباره با واقعیت روابط بینالملل و مذاکره مواجه شد و همین زمینهساز جدایی او از مرادش شد. چنانکه امیرحسین ثابتی، مشاور سعید جلیلی، درباره این موضوع گفته بود: «علی باقری شخصاً آدم محترمی است و هیچوقت چیز بدی از شخصشان ندیدم. اما در ماجرای برجام، نظر علی باقری خیلی عوض شد و با جلیلی اختلاف بر سر برجام پیدا کردهاند.»
اما با بازگشت علی لاریجانی به دبیری شورای عالی امنیت ملی و حکم ویژهای که برای باقری صادر شد، او بار دیگر بر همان صندلی تکیه زد که دو دهه پیش بر آن سکنا گزیده بود. حالا این روزها، علیرغم تکذیب خبر برکناری سعید جلیلی از شورای عالی امنیت ملی، خبرهای غیررسمی حکایت از آن دارد که باقری قرار است جایگزین او در مهمترین نهاد امنیتی کشور شود.
صندلی لرزان رئیس دولت سایه
با شهادت علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در جنگ رمضان، محمدرضا ذوالقدر جای او را در دبیرخانه شعام گرفت. بررسیها نیز نشان میدهد که همکاری سعید جلیلی با این نهاد امنیتی در یک سال گذشته فراز و فرودهایی داشته و بنابر برخی شنیدههای خبرآنلاین، او به جلسات شعام دعوت نمیشده است. شاید علت این مسئله نیز تفاوت دیدگاهها و عدم همسویی او با برخی تصمیمات مهم نظام بوده باشد.
چنانکه اخیراً مسعود پزشکیان در «همایش سراسری حکمرانی همافزا» گفته است: «باید از اعضای تیم مذاکرهکننده، برادرانم آقای دکتر قالیباف و آقای دکتر عراقچی که زحمات زیادی کشیدند و همچنین از شورای عالی امنیت ملی و همه کسانی که در این مسیر نقشآفرینی کردند، تشکر کنم. بیش از ۹۰ درصد همه کسانی که در شورای عالی امنیت ملی بودند، همراهی کردند و بعد از بحث و گفتوگو، همه رأی دادند که این اقدام باید انجام شود. البته اختلافنظرهای جزئی در بخش محدودی وجود داشت که اکنون وارد جزئیات آن نمیشویم.»
از زمان روی کار آمدن ذوالقدر در شورای عالی امنیت ملی نیز زمزمهها درباره عدم حضور جلیلی در جلسات و برکناری او شدت گرفته است. ادعاهایی که از سوی افراد نزدیک به او تکذیب شدهاند. مانند عظیم ابراهیمپور که شایعه منتشرشده در برخی کانالهای مجازی مبنی بر نقل قولی از او درباره «اخراج سعید جلیلی از شورای عالی امنیت ملی» را تکذیب کرد و گفت: «بنده سردار سپاه نبوده و در کسوت بسیجی تا سال ۱۳۹۸ مسئول ستاد قرارگاه پیشرفت و آبادانی بودهام و هماکنون از خادمان ستاد جهاد تبیین هستم. ثانیاً خبر منتسبشده به اینجانب درباره آقای دکتر جلیلی از اساس کذب است و چنین مسئلهای هیچگاه مطرح نشده است.»
با این حال، به نظر میرسد همین عدم همسویی جلیلی با برخی تصمیمات نظام و مخالفتهایی که از سوی جریانهای تندرو شکل گرفته، زمینه حذف او از شعام را فراهم کرده باشد؛ اقدامی که در صورت تحقق، میتواند به حضور علی باقری به عنوان نماینده رهبر انقلاب در جایگاه او منجر شود.
