پنج سناریو برای ادامه بحران میان ایران و آمریکا/ آتشبس در آستانه فروپاشی است؟
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با اکسیوس اظهار کرده است که «زمان برای ایران در حال گذر است» و هشدار داده اگر تهران پیشنهاد بهتری برای توافق ارائه ندهد، با «ضربه سختتری» روبهرو خواهد شد.
فرارو- پس از هفتهها وقفهی حساس در جنگ میان ایالات متحده و ایران که فرصت محدودی برای دیپلماسی ایجاد کرد، اکنون به نظر میرسد آتشبس موجود در آستانه فروپاشی قرار گرفته است.
به گزارش فرارو به نقل از نیوزویک، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در گفتوگو با اکسیوس اظهار کرده است که «زمان برای ایران در حال گذر است» و هشدار داده اگر تهران پیشنهاد بهتری برای توافق ارائه ندهد، با «ضربه سختتری» روبهرو خواهد شد.
همچنین دو مقام آمریکایی به این نشریه گفتهاند که انتظار میرود ترامپ روز سهشنبه با تیم امنیت ملی خود برای بررسی گزینههای نظامی دیدار کند.
این پرسش مطرح است که آیا ایران نهایتاً به موضعی خواهد رسید که ترامپ آن را قابل قبول بداند، یا اینکه تهران با این محاسبه که زمان به نفعش است، مسیر ادامه جنگ را انتخاب خواهد کرد.
در همین چارچوب، پنج سناریوی محتمل برای مسیر آینده بحران ایران و آمریکا ارائه شده است:
۱. حمله مجدد ترامپ و توافقی محدودتر
نیوزویک در ادامه این گزارش آورده است: در این سناریو، گزینههای نظامی دوباره روی میز قرار میگیرند، زیرا به گفته مقامات آمریکایی، ایران از ارائه امتیازات هستهای معنادار خودداری کرده است.
بر این اساس، کاخ سفید ممکن است حملات مجددی را برای فشار بر ایران و بازگرداندن آن به میز مذاکره انتخاب کند؛ اقدامی که هدف آن تحمیل امتیازات هستهای و ارائه تصویری از موفقیت دیپلماسی قهری توسط ترامپ خواهد بود.
با این حال، خطر این رویکرد آن است که «تهدید ضربه سختتر» به یک آزمون دائمی تبدیل شود. در مقابل، ایران همچنان مواضع حداکثری خود را حفظ کرده و خواستار غرامت جنگی، لغو تحریمها، آزادسازی داراییها و حاکمیت بر تنگه هرمز است.
در چنین حالتی، یک کمپین بمباران مجدد ممکن است تنها چانهزنی محدودی در زمینه بازرسیها و دسترسی ایجاد کند، نه عقبنشینی کامل هستهای مورد نظر واشنگتن.
۲. مصالحه ایران
در این سناریو، کاهش تنش متقابل از طریق میانجیگری کشورهایی مانند پاکستان و قطر مطرح میشود؛ بهگونهای که ایران نوعی زبان توافق هستهای یا حملونقل را بپذیرد که برای واشنگتن قابل قبول باشد و در مقابل، فشارهای آمریکا کاهش یابد.
ترامپ نیز انگیزه دارد چنین توافقی را بپذیرد، زیرا افزایش قیمت نفت پس از آخرین بنبست، قیمت نفت خام برنت را به بیش از ۱۱۱ دلار رسانده و این امر فشار اقتصادی و سیاسی داخلی ایجاد کرده است.
ادامه جنگ همچنین تمرکز دولت آمریکا را از دیگر اولویتها مانند چین، روسیه-اوکراین و کوبا منحرف میکند.
۳. بنبست مدیریتشده
طبق این گزارش، در این حالت، جنگ به یک چرخه پایدار از حملات آمریکا، پاسخهای ایران، اختلال در کشتیرانی و میانجیگریهای جدید تبدیل میشود.
در این وضعیت، هر دو طرف ادعای کنترل اوضاع را دارند، اما اهداف اصلی هیچیک محقق نمیشود. ترامپ مدعی ادامه فشار خواهد بود و ایران نیز حفظ اهرم هستهای خود را اعلام میکند.
با این حال، با طولانی شدن این وضعیت، بحران از یک درگیری نظامی به یک مسئله فرسایشی اقتصادی تبدیل خواهد شد.
۴. ورود آشکار کشورهای خلیج فارس به جنگ
خطرناکترین سناریو زمانی رخ میدهد که کشورهای خلیج فارس از وضعیت غیرمستقیم خارج شده و آشکارا در کنار آمریکا وارد جنگ شوند.
در این صورت، جنگ منطقهای گستردهای شکل خواهد گرفت که پیامدهای انسانی و اقتصادی سنگینی خواهد داشت.
گزارشهایی از حملات پهپادی و موشکی در منطقه، از جمله حادثه در تأسیسات براکه، نگرانیها را افزایش داده است.
در این شرایط، نقش کشورهای خلیج فارس میتواند از میانجی به بازیگر فعال نظامی تغییر کند و فضای تصمیمگیری ترامپ نیز محدودتر شود.
۵. تداوم آتشبس و فشار پنهان
در ادامه این گزارش آمده است: کمتنشترین سناریو این است که آتشبس بهطور رسمی ادامه یابد، اما در عمل تنشها، محاصرهها، تحریمها و حملات پراکنده ادامه پیدا کند.
در این وضعیت، ترامپ میتواند همچنان از اهرم فشار استفاده کند بدون آنکه وارد تصمیمگیری نهایی درباره جنگ یا صلح شود.
با این حال، این وضعیت میتواند مرزهای قانونی را نیز تحت فشار قرار دهد، زیرا قوانین اختیارات جنگی ایالات متحده محدودیتهایی برای ادامه عملیات نظامی بدون مجوز کنگره ایجاد میکند.
در این سناریو، آتشبس ظاهری ممکن است به پایدارترین شکل مدیریت بحران تبدیل شود.
این تحلیل تأکید میکند که چهار سناریوی نخست بیشتر جنبه بحرانی و دراماتیک دارند، در حالی که سناریوی پنجم همان وضعیتی است که هماکنون نیز در حال شکلگیری است.
در نهایت، اگر توافق جدید نتواند بهطور مشخص به پایان جنگ، بازگشایی کشتیرانی و محدودسازی برنامه هستهای ایران منجر شود، ممکن است نتیجهای عجیب شکل بگیرد: جنگی که ادامه دارد، اما همه آن را «آتشبس» مینامند.
