خروج امارات از اوپک؛ افزایش شکاف میان کشورهای عربی
اقدام امارات برای خروج از اوپک و نزدیکی بیسابقه به اسرائیل، نشانهای از جاهطلبی این کشور برای تبدیل شدن به یک قدرت مستقل در خاورمیانه جدید است و همزمان از بروز شکافهای تازه میان کشورهای عربی حکایت دارد.
تصمیم امارات متحده عربی برای خروج از اوپک، تنها یک شوک اقتصادی به بازار جهانی نفت نبود، بلکه نشانهای از شکلگیری نظم جدید ژئوپلیتیک در خاورمیانه پس از جنگ ایران به شمار میرود. این تصمیم، همزمان با تحولات امنیتی و نظامی در منطقه، خطوط سنتی اتحادها را دستخوش تغییر کرده و شکافهای تازهای میان کشورهای عربی ایجاد کرده است.
این گزاش حاکی است: در این چارچوب، امارات بهعنوان یکی از مهمترین مراکز مالی و نظامی خلیج فارس بهطور فزایندهای همکاریهای امنیتی خود با اسرائیل را گسترش داده است. ارسال سامانه دفاع موشکی «گنبد آهنین» و حضور نیروهای اسرائیلی در خاک امارات، نمونهای بیسابقه از این همکاری است که پیشتر در جهان عرب قابل تصور نبود.
وال استریت ژورنال در ادامه با بررسی تصمیم امارات برای خروج از اپ در سه منظر سیاسی، اقتصادی و امنیتی، آورد: جنگ ایران فرصتی فراهم کرده تا امارات از سایه عربستان سعودی خارج شده و جایگاه مستقلتری در معادلات منطقهای پیدا کند. خروج از اوپک نیز در همین راستا تفسیر میشود؛ اقدامی که همزمان با نشست رهبران خلیج فارس در عربستان اعلام شد و پیام روشنی درباره اولویت منافع ملی ابوظبی داشت.
از منظر اقتصادی، این تصمیم دلایل عملی نیز دارد. محدودیتهای تولید در اوپک حدود ۳۰ درصد از ظرفیت تولید نفت امارات را بلااستفاده گذاشته بود. در شرایطی که جنگ به اقتصاد این کشور بهویژه در حوزه گردشگری و تجارت فشار وارد کرده، افزایش تولید نفت میتواند منبع درآمدی مهمی باشد. همچنین امارات در تلاش است با سرمایهگذاری در خطوط لوله جایگزین، وابستگی خود به تنگه هرمز را کاهش دهد.
در بعد امنیتی، جنگ باعث تغییر نگاه امارات به تهدیدات منطقهای شده است. ناآرامیهای منطقه در کنار آنچه امارات آن را کمکاری برخی همسایگان عرب خود میداند، باعث شد ابوظبی بهطور جدیتر به همکاری با آمریکا و اسرائیل روی آورد.
در مقابل، این رویکرد شکاف میان امارات و دیگر کشورهای منطقه، بهویژه عربستان، را عمیقتر کرده است. اگرچه این کشورها همچنان متحد محسوب میشوند، اما رقابت بر سر نفوذ منطقهای از جمله در دریای سرخ و حوزههای اقتصادی افزایش یافته است. اختلافات درون اوپک نیز از جمله عوامل تنش میان دو کشور بوده است.
وال استریت ژورنال نوشت: در سطح کلانتر، جنگ ایران نهتنها موجب همگرایی کشورهای خلیج فارس نشد، بلکه شکافهای موجود را تشدید کرد. در حالی که برخی کشورها مانند عربستان و عمان بهدنبال راهحل دیپلماتیک هستند، امارات رویکردی تهاجمیتر اتخاذ کرده و حتی خواستار اقدامات نظامی قاطعتر شده است.
تحلیلگران معتقدند که این تحولات نشاندهنده جاهطلبیهای فزاینده امارات برای ایفای نقشی مستقل و پررنگتر در سیاست منطقهای و حتی جهانی است. به گفته برخی کارشناسان، ابوظبی در تلاش است به بازیگری تبدیل شود که نهتنها در چارچوب ائتلافهای سنتی عمل میکند، بلکه خود نیز قواعد بازی را تعیین میکند.
