وضعیت بازار دارو پس از حمله آمریکا و اسرائیل به کارخانههای داروسازی
«برای بیش از ۵۰۰۰ قلم دارو تغییر قیمت اعمال شده است؛ تغییراتی که مربوط به پیش از جنگ بود، در دوره جنگ متوقف شد و اکنون پس از پایان آن، دوباره در حال اجراست.»
فرارو- حمله به واحدهای دارویی به یکی از دغدغههای جدی افرادی تبدیل شده که حیات خود را وابسته به دارو میدانند؛ در این میان، «توفیق دارو» و «انستیتو پاستور» از جمله مراکزی بودند که بهطور مستقیم هدف قرار گرفتند و در کنار آنها، ۲۳ واحد دیگر نیز آسیب دیدند. در چنین شرایطی، زمزمهای این نگرانی از جانب مردم شنیده میشود که آیا ایران پس از جنگ با کمبود دارو مواجه شده؟
توفیق دارو به طور کامل از بین رفته
به گزارش فرارو، هادی احمدی، سخنگو و عضو هیئت مدیره انجمن داروسازان ایران در مورد وضعیت ذخایر دارویی پس از جنگ در مصاحبهای با فرارو میگوید: «حدود ۲۵ واحد دارویی مورد حمله قرار گرفتهاند که بهصورت مستقیم و غیرمستقیم در معرض اصابت موشک بودهاند؛ در این میان، ۲ واحد بهطور مستقیم هدف قرار گرفتهاند که شامل «توفیق دارو» و «انستیتو پاستور» هستند. این مسئله موجب شده که «توفیق دارو»، بهعنوان تولیدکننده مواد اولیه داروهای بیمارستانی، بهطور کامل از بین برود.»
هادی احمدی به فرارو میگوید: «خوشبختانه حدود ۲۴۰ کارخانه دارویی در کشور فعال است و بیش از ۸۰ واحد تولیدی نیز بهصورت پراکنده در حوزه تولید مواد اولیه دارویی فعالیت میکنند. از این رو میتوان گفت صنعت داروسازی ما طی ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته، در برابر بحرانها نوعی «ایمنی» پیدا کرده است؛ چراکه همواره در شرایط جنگ یا تحریم قرار داشتهایم. یکی از نقاط قوت این صنعت، تداوم فعالیت در دل بحرانها و جلوگیری از توقف تولید بوده است.»
۱۳ آزمایشگاه مرجع انستیتو پاستور آسیب دید
او با اشاره به جنگ اخیر میگوید: «با وجود آنکه تعدادی از واحدها مورد اصابت قرار گرفتند و حتی انستیتو پاستور با آسیبدیدگی ۱۳ آزمایشگاه مرجع مواجه شد، روند تولید ادامه یافت و چرخه تأمین متوقف نشد. در این میان، دو نفر از همکاران نیز به شهادت رسیدند، اما با وجود این خسارات، خللی در تأمین دارو ایجاد نشد.»
به گفته احمدی: «امکان بازسازی برای برخی از بخشهای انستیتو پاستور وجود دارد، اما متاسفانه توفیق دارو بهطور کامل تخریب شده و امکان بازسازی آن وجود ندارد و باید از نو ساخته شود. از آنجا که این واحد برای تولید ماده اولیه داروهای بیمارستانی فعالیت میکرد، ممکن است در آینده خدشهای به چرخه داروسازی وارد شود؛ با این حال همکاران به سرعت در حال برنامهریزی برای بازسازی انستیتو پاستور هستند. نکته این است که در توفیق دارو تمامی تجهیزات از بین رفته است، اما این به معنای توقف چرخه تولید نیست. برخی تجهیزات قابل واردات هستند و از سوی دیگر، واحدهای تولید دارو در ایران بهصورت پراکنده فعالیت دارند و تولیدات در سایر واحدها همچنان در حال انجام است.»
داروهایی که بهصورت حمایتی از کشورهای دیگر در جریان جنگ وارد ایران شدند، بنا به برآورد سخنگوی انجمن داروسازان ایران، شامل داروهای استراتژیک از کشورهایی مانند روسیه و تاجیکستان بوده است. به گفته او: «ورود این داروها نیز موثر واقع شده است.»
کمبود کاذب دارو زیر سر سازمانهای بیمهگر است
سخنگوی انجمن داروسازان ایران میگوید: «مشکل اصلی به تصمیمها و محدودیتهای داخلی بازمیگردد. بهعنوان نمونه، سازمانهای بیمهگر مطالبات مراکز درمانی و داروخانهها را بهموقع پرداخت نمیکنند و سازمان هدفمندی نیز از آذرماه تاکنون پرداختی نداشته است. در وضعیت کنونی این پرسش مطرح میشود که چرا در دوره جنگ، این نهادها از صنعت دارو حمایت لازم را به عمل نیاوردند؟ تداوم این وضعیت میتواند به شکلگیری کمبود کاذب دارو منجر شود؛ چراکه شرکتهای دارویی دارای موجودی هستند، اما داروخانهها بهدلیل کمبود منابع مالی، امکان تامین و خرید دارو را ندارند.»
۵۰۰۰ قلم دارو تغییر قیمت داشته
او با اشاره به تغییر قیمت دارو گفت: «برای بیش از ۵۰۰۰ قلم دارو تغییر قیمت اعمال شده است؛ تغییراتی که مربوط به پیش از جنگ بود، در دوره جنگ متوقف شد و اکنون پس از پایان آن، دوباره در حال اجراست. با این حال، یکی از چالشهای جدی، ناهماهنگی سازمانهای بیمهگر است که باعث میشود قیمتهای جدید بهموقع در سیستمها ثبت نشود.»
۷۰ درصد فرآیند تولید دارو تابع ارز آزاد است
در این میان، احمدی اشاره میکند: «قیمت داروها در این بازه زمانی بین ۳۰ تا ۳۰۰ درصد افزایش داشته که بسته به نوع محصول متفاوت بوده است. یکی از دلایل اصلی این افزایش، وابستگی حدود ۷۰ درصدی فرآیند تولید دارو به ارز آزاد است؛ بهطوریکه با تغییر نرخ ارز، هزینههای تولید نیز بهطور مستقیم افزایش مییابد و صنعت ناچار است برای ادامه فعالیت، مواد اولیه و ملزومات را با قیمتهای بالاتر تأمین کند؛ آنچه رخ داده اصلاح قیمت است، نه صرفا افزایش قیمت.»
او با اشاره به تاثیر جنگ بر داروهای خاص میگوید: «ذخایر استراتژیک ما عمدتا در حوزه داروهای خاص متمرکز است. از آنجا که پیش از جنگ تدابیر لازم اتخاذ شده بود، وضعیت ذخایر نسبت به دورههای قبل بهبود داشته است. با این حال، جنگ همچنان بر تامین برخی داروهای خاص اثرگذار بوده است.»
بخشی از داروها در بنادر کشورهای عربی باقی مانده
عضو هیات مدیره انجمن داروسازان ایران میگوید: «بر اساس گزارشها، بخشی از داروها در بنادر یکی از کشورهای عربی باقی مانده و امکان ورود آنها فراهم نشده است؛ موضوعی که با اصول و کنوانسیونهای بینالمللی در تعارض است و آثار خود را بر روند تامین دارو برجای گذاشته است. با وجود این چالشها، هرچند کمبودهایی وجود دارد، اما کادر درمان در عمل با انسداد جدی در ارائه خدمات مواجه نشده و روند درمانی کشور همچنان ادامه دارد.»
