واکنش دبیرکل آیمو به اعلام آزادی تردد در تنگه هرمز
وضعیت تنگه هرمز، آبراهی که محل عبور حدود یکچهارم تجارت نفت جهان است، در پی جنگ تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، به یکی از محورهای اصلی مباحث بینالمللی تبدیل شده است.
دبیرکل سازمان بینالمللی دریانوردی در واکنشی دو پهلو به اعلام جمهوری اسلامی ایران درباره آزادی تردد کشتیهای تجاری در تنگه هرمز در دوره آتشبس، از آغاز فرآیند راستیآزمایی این موضوع خبر داد.
به گزارش ایرنا، آرسنیو دومینگوئز روز جمعه با انتشار پیامی در ایکس نوشت: ما در حال حاضر در حال راستیآزمایی اعلامیه اخیر مربوط به بازگشایی تنگه هرمز هستیم تا از انطباق آن با اصل آزادی کشتیرانی برای همه کشتیهای تجاری و عبور ایمن بر اساس طرح تفکیک ترافیک تعیینشده توسط سازمان بینالمللی دریانوردی اطمینان حاصل کنیم.
وضعیت تنگه هرمز، آبراهی که محل عبور حدود یکچهارم تجارت نفت جهان است، در پی جنگ تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه ایران، به یکی از محورهای اصلی مباحث بینالمللی تبدیل شده است.
«سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران ساعاتی پیش در شبکه ایکس، از آزادی تردد در تنگه هرمز خبر داد و نوشت: «در پی اعلام آتشبس در لبنان، عبور و مرور تمامی کشتیهای تجاری از طریق تنگه هرمز برای باقیمانده دوره آتشبس بهطور کامل آزاد اعلام میشود.»
وی افزود: «این تردد باید در مسیر هماهنگشده و از پیش اعلامشده توسط سازمان بنادر و دریانوردی جمهوری اسلامی ایران انجام گیرد.» از سوی دیگر، امروز (جمعه) نشستی درباره آینده تنگه هرمز به ریاست انگلیس و فرانسه در پاریس برگزار شد. این نشست تلاشی از سوی متحدان واشنگتن برای سرپوش گذاشتن بر ناکامی راهبرد نظامی دونالد ترامپ در جنگ تجاوزکارانه علیه ایران و ترسیم مسیری سیاسی برای مهار نقش تعیینکننده جمهوری اسلامی ایران در این آبراه بینالمللی بود که بار دیگر به تکرار همان ادعاهای سیاسی پیشین انجامید.
دبیرکل آیمو در این نشست بدون اشاره به تجاوزگری رژیم صهیونیستی و آمریکا بهعنوان ریشه وضع موجود در تنگه هرمز، بر لزوم رعایت اصل آزادی کشتیرانی تاکید کرد.
وی گفت: هرگونه عدول از این اصول تثبیتشده و بهرسمیتشناختهشده، سابقهای منفی ایجاد کرده و بهطور جدی یکپارچگی و ثبات عملیات کشتیرانی در سطح جهان را تضعیف خواهد کرد. وی در بخش دیگری از سخنان خود با ارائه خوانشی گزینشی از حقوق بینالملل و نادیده گرفتن اختلاف نظرهای موجود درباره رژیم عبور از تنگه هرمز ادعا کرد که هیچ مبنای حقوقی برای آنچه او دریافت عوارض برای عبور (ترانزیت) از تنگهها نامید وجود ندارد.
او در ادامه فضاسازیها علیه ایران مدعی شد: کشتیرانی و دریانوردان هرگز نباید بهعنوان اهرم در منازعات ژئوپلیتیکی مورد استفاده قرار گیرند. این ادعاها در حالی مطرح میشود که جمهوری اسلامی ایران عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیست و از این منظر، تعهدات ناشی از این سند از جمله رژیم «عبور ترانزیتی» در تنگهها را نسبت به خود لازمالاجرا نمیداند.
ایران در زمان امضای این کنوانسیون نیز با صدور بیانیه تفسیری تصریح کرده است که مفاد آن صرفاً برای دولتهای عضو الزامآور است و تهران خود را متعهد به پذیرش برخی ترتیبات مندرج در این سند، از جمله عبور ترانزیتی، نمیداند.
بر همین اساس، رویکرد حقوقی ایران در قبال تنگهها مبتنی بر مفهوم «عبور بیضرر» است که ریشه در کنوانسیون ۱۹۵۸ ژنو دارد و ایران نیز از جمله اعضای آن به شمار میرود. در چارچوب عبور بیضرر، کشتیها مجاز به عبور از آبهای سرزمینی هستند، اما این عبور نباید امنیت، نظم یا منافع دولت ساحلی را به خطر اندازد.
در صورتی که رفتاری از سوی شناورها ماهیت «بیضرر» بودن عبور را زیر سؤال ببرد، دولت ساحلی میتواند اقدامات لازم را برای جلوگیری از آن اتخاذ کند جمهوری اسلامی ایران تأکید دارد که اقدامات تهران در تنگه هرمز نیز در همین چارچوب تعریف میشود. از نظر جمهوری اسلامی ایران، هزینههایی که در قالب طرح پیشنهادی برای مدیریت تنگه هرمز مطرح شده، نه بهعنوان عوارض صرف برای عبور، بلکه در ارتباط با خدماتی همچون تأمین ایمنی و امنیت دریانوردی، نظارت بر استانداردهای زیستمحیطی و در صورت نیاز ارائه خدمات امداد و نجات تعریف شده است.
بر این اساس، آنچه در مواضع اخیر برخی مقامهای غربی بهعنوان نقض حقوق بینالملل مطرح میشود، بر مبنای نادیده گرفتن همین اختلافات حقوقی و ارائه تفسیری یکسویه از قواعد حاکم بر تنگههای بینالمللی شکل گرفته است.
