ساداتیان: اقدام به محاصره دریایی یک کار نمایشی است/ ایران خویشتنداری میکند
دیپلمات پیشین گفت: محاصره تنگه هرمز یک کار نمایشی است که ترامپ برای خودش تدارک دیده است البته این موضوع هم نقض آتشبس تلقی میشود. ولی در عین حال ایران خویشتنداری میکند تا این آتشبس فعلاً شکسته نشود.
سید جلال ساداتیان، دیپلمات بازنشسته و سفیر سابق ایران در انگلیس، درباره ارزیابیاش از مذاکرات صورت گرفته در اسلامآباد گفت: اولاً یک امر مهمی که در این دور از مذاکرات اتفاق افتاده، مواجهه این دو هیئت در این سطح است؛ یعنی از ناحیه آمریکا معاون رئیسجمهور، و ایران هم رئیس یکی از قوا، آقای قالیباف در این مذاکرات حضور داشتند، ایران هم از ابتدا اعلام کرده که ما به طرف آمریکا اعتمادی نداریم، اما حسن نیتمان را در بالاترین حد قضیه نشان میدهیم. برای اینکه ما جنگطلب نبودهایم و دو بار هم در حین مذاکرات مورد حمله قرار گرفتهایم که این نشاندهنده فریبکاری طرف مقابل بوده است.
به گزارش ایلنا، این دیپلمات سابق با اشاره به میانجگیری پاکستان در این دور از مذاکرات ایران و آمریکا تصریح کرد: پاکستان به عنوان میانجی در ابتدا به این سمت رفت و موافقت برخی از کشورهای منطقه را هم برای این میانجیگری گرفته است؛ یعنی در نشستی که پیش از این در پاکستان برگزار شد و عربستان، ترکیه و مصر هم حضور داشتند این اجماع صورت گرفت، البته مصر از ابتدا خودش ابتکار عمل را شروع کرد و با وزیر خارجه پاکستان تماس گرفت و درخواست میانجیگری در این خصوص را مطرح کرد.
مذاکرات ایران و آمریکا در پاکستان در چشم جهانیان قرار گرفته بود
وی با اشاره به سفر وزیر امور خارجه پاکستان به چین تصریح کرد: نهایتاً توافق چین هم مزید بر علت شد و این اقدام در حال حاضر در چشم جهانیان قرار گرفته بود؛ یعنی داستان از آن سطح که در عمان و یا حتی قطر دنبال میشد فراتر رفت و به جایی رسید که نماینده سازمان ملل هم که به تهران آمده بود، خود را به پاکستان رساند و سطح هیئتها کاملاً بالا رفت.
این دیپلمات سابق گفت: آمریکاییها ۱۵ بند شروطی را که تعیین کرده بودند به پاکستان ارائه کردند ایران این شروط را نپذیرفت و اصلاً نمیخواست که پاسخ بدهد، برای اینکه با آنها موافقتی نداشت و نهایتاً با اصرار پاکستان، ایران پاسخ داد و به احترام پاکستان آن را به ۱۰ بند تبدیل کرد تا این ۱۰ بند مبنای مذاکره قرار گیرد و مورد تایید آمریکاییها هم قرار گرفت در واقع دوقتی رئیسجمهور آمریکا توییت آقای عراقچی را بازنشر کرد به این معنی بود که ما هم این موارد را قبول داریم، بنابراین جای سخنی در این خصوص باقی نماند.
ساداتیان گفت: نکته سوم این است که از وقتی ما میخواستیم وارد این مذاکرات شویم، باز نقض موارد مورد پذیرش، اتفاق افتاد، البته تاکید میکنم که اینگونه نبود که تک تک آن ۱۰ بند با محتوایش مورد تایید آمریکاییها قرار گرفته باشد. ولی اصل این ده بند را قبول کردند که مبنای مذاکره قرار بگیرد. در این ده بند اشاره شده بود که آتشبس باید شامل همه منطقه و از جمله لبنان و حزب الله هم باشد، اما بعد دیدیم که بلافاصله بعد از اینکه آمریکا موافقت خود را اعلام کرد، اسرائیل به آنجا حمله کرد و یک کشتار وحشیانهای را انجام داد و غیرنظامیها را مورد تعرض قرار داد و در حملاتی که همان روز داشت ۳۵۰ نفر شهید و بیش از ۱۸۰۰ نفر، نزدیک به ۲۰۰۰ نفر هم مجروح شدند و این حملات همچنان هم ادامه دارد. هرچند ایران این را به عنوان یک پیششرط مورد تاکید قرار داد و نهایتاً آنها پذیرفتند که در بیروت یعنی به سمت داخل لبنان وارد نشوند اما در جنوب این کشور همچنان درگیری دارند.
وی ادامه داد: نکته دیگر در ارتباط با همین امر، یعنی نقض آتشبس این است که یکی از ناوهای آمریکایی که در فجیره بود به سمت تنگه هرمز به حرکت درآمد که بلافاصله هم نیروهایی که در محل بودند تذکر لازم را دادند و به هیئت مذاکرهکننده و از طریق آنها به پاکستانیها گفته شد، آنها هم به آمریکاییها اعلام کردند و این کشتی برگشت داده شد، این مورد هم در حین مذاکرات اتفاق افتاده بود.
این دیپلمات پیشین گفت: نکته بعدی قضیه این است که یکی از دو پیششرطی که ایران قرار داده بود این بوده است که اموال توقیف شده ایران در قطر و ظاهراً در جاهای دیگر آزاد شود و بعد مذاکرات را شروع کنیم. حسب گزارشاتی که آمد، طرف آمریکایی این را پذیرفته بود ولی شکل اجرایی کار مطرح نشده بود. ظاهرا در مذاکرات، یا در دیداری که آقای قالیباف و عراقچی با شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان داشتند، آقای همتی هم به عنوان رئیس بانک مرکزی حضور داشتند که به نظر این امر هم مورد تاکید قرار گرفته بود، اما هنوز اجرایی نشده است.
مذاکرات به صورت مثلثی برگزار شد
وی با اشاره مذاکرات در پاکستان تصریح کرد: گویا گفتوگوها به شکل مثلثی شروع شد، البته قبل از اینکه این مثلث بخواهد شکل بگیرد و هیاتها نظرات نهایی خودشان را داشته باشند، در خصوص مواردی که توافق میشود، باید ابتدا کار کارشناسی صورت گیرد، مثلاً اگر قرار است کار آزادی اموال و داراییهای ایران انجام شود باید کار کارشناسی صورت بگیرد.
ساداتیان ادامه داد: به طور مثال در زمینه حقوقی مربوط به تنگه هرمز که ایران اعلام کرده که اینجا جزو آبهای سرزمینی و منطقهای است و ایران به اتفاق عمان کاملاً نظارت کامل را بر آن خواهد داشت، باید ترتیباتی بین ما و عمان برقرار شود. اینجا آبهای بینالمللی به مفهوم جاری نیست، ولی به هر حال مواردی است که در خصوص آنها گفتوگو شده و مسئلهشان را حل و فصل کنند. ماحصلش را بیاورند در آن هیئت عالیرتبه، با حضور قالیباف و ونس و همچنین نخستوزیر پاکستان، به شکل مثلثی و به نوعی غیرمستقیم و به نحوی مستقیم بحث کنند. ما سابقه این گفتوگو را در مسئله ایران و عراق داشتیم که در آن موقع یک ضلعش سازمان ملل نشست، یک ضلعش ایران و عراقیها گفتوگو میکردند. گویا به این شکل قرار بود کار را پیش ببرند.
اسرائیل تلاش کرد در روند توافقات اختلال ایجاد کند
این دیپلمات سابق با اشاره به نارضایتی ابراز شده از سوی اسرائیل نسبت به تحولات جاری گفت: اسرائیل با اقداماتی چون نقض آتشبس، در تلاش است تا روند توافقات احتمالی را مختل کند. علاوه بر این، لابی اسرائیل در آمریکا یعنی آیپک، فشارهایی را بر دولت ترامپ وارد میآورد تا از حصول هرگونه توافق جلوگیری کند. با وجود این چالشها، ایران با حسن نیت و با اتخاذ رویکردی محتاطانه، در راستای جلوگیری از جنگ و دستیابی به توافق گام برمیدارد، هرچند احتمال پافشاری طرف مقابل بر مواضع خود وعدم رضایت ایران هم وجود دارد. ایران بارها بر حسن نیت و تمایل خود به دستیابی به توافق تأکید کرده، مشروط بر آنکه طرف مقابل هم تعامل لازم را از خود نشان دهد.
این دیپلمات پیشین با بیان اینکه تیم ایرانی حدود ۸۵ نفر بودند، گفت: در مقابل، هیئت حدوداً ۳۰۰ نفره آمریکا و آمادگی پاکستان برای میزبانی، از جمله تدابیر امنیتی ویژه و اسکورت هیئت ایرانی، بیانگر جدیت طرفین در این مذاکرات بود. انتخاب هتلی با امکانات متعدد برای برگزاری جلسات کمیتههای تخصصی پیش از جلسه عمومی، نشان از تلاش پاکستان برای تسهیل فرآیند مذاکرات و دستیابی به بهترین نتیجه در عالیترین سطوح داشت ولی به هر حال در دور قبلی توافقی حاصل نشد.
پیام رهبری بر مهار جریانات انحرافی کمکساز بود
ساداتیان درباره حمایت داخلی از تیم مذاکرهکننده، گفت: پیامهای اخیر رهبری که بر تایید عالیترین سطوح از این مذاکرات دلالت دارد، میتواند به مهار جریانات انحرافی و انحرافساز کمک کند. انتظار میرود این گروهها با درک اهمیت مصالح، امنیت و منافع ملی، اجازه دهند فرآیند دیپلماسی با موفقیت پیش رود. هماهنگی بین میدان و دیپلماسی برای جلوگیری از تخریب و خسارات بیشتر ضروری است. در صورتعدم تعامل و تامین منافع ملی از سوی طرف مقابل، ایران آمادگی دفاع از خود را دارد، همانطور که اعضای هیئت، از جمله آقای قالیباف بارها به این مساله اشاره کردهاند. با این حال، تلاش بر این است که مسیر صلح، آرامش و دیپلماسی دنبال شود.
وی ادامه داد: در این راستا، تیم مذاکرهکننده با اختیارات کامل و با هدف دستیابی به بالاترین دستاوردها برای کشور، تمام تلاش خود را به کار گرفته است. طبیعی است که طرف مقابل هم خواستههایی دارد و اینگونه نیست که صددرصد و فقط خواستههای ما برآورده شود و طرف مقابل هیچ امتیازی را نتواند بگیرد و دستیابی به توافق نیازمند تعامل متقابل است. امیدواریم این تعامل به بهترین شکل صورت گیرد و مورد رضایت عموم مردم، به ویژه کسانی که همواره در این شبها حمایت کردهاند، باشد.
ساداتیان تاکید کرد: نظام جمهوری اسلامی همواره بر پایه خواست مردم بنا شده و حاکمیت در جهت تامین رضایت آنان گام برمیدارد و باید هم از دولت و هم از مردمی که در این ایام حضور داشتند و پشتوانه قوی برای نیروهای مسلح ما بودند، تقدیر کرد و این اضلاع باید حفظ شود و اگر عدهای تندروی میکنند، باید با توضیحاتی که در بیان و پیام رهبری به آنها القا شد آرام شوند و بگذارند دیپلماتها هم کار خود با آرامش انجام دهند و اگر واقعا قابل هدایت نیستند هم مورد عتاب و خطاب توسط مسئولین مربوط قرار بگیرند.
وی در بخش دیگری از صحبتهایش با اشاره بهعدم موفقیت مذاکرات پس از بیش از ۲۰ ساعت گفتوگوی فشرده گفت: ظاهر قضیه این است که از مجموعه چند موضوعی که در دستور کار قرار داشت و به ظاهر پذیرفته شده بود که ده بند پیشنهادی ایران مورد مذاکره قرار بگیرد، برخی موارد مورد اختلاف قرار گرفت. دو عنوان برای پیششرط، ایران مطرح کرد که آتشبس فراگیر در منطقه یکی از آنها بود؛ یعنی باید شامل لبنان هم باشد. این موضوع به چالشی بین ترامپ و نتانیاهو هم تبدیل شد و گویا گفتوگوی تندی هم بین آنها شکل گرفته بود. نهایتا اسرائیل پذیرفت که به بخشهای شمالی لبنان و از جمله به بیروت حمله نکند، ولی دست از حمله به جنوب و قسمتی که حزبالله در آن حضور دارد، برنداشت و تا الان هم این درگیریها همچنان ادامه دارد.
این دیپلمات پیشین گفت: دومین پیش شرط مذاکرات هم آزادسازی پولهای بلوکه شده ایران، از جمله ۶ میلیارد دلاری که در قطر وجود دارد، بود، اگرچه این موضوع را پذیرفتند، اما در عمل اجرایی نشده است. در ابتدا ظاهراً هم توافقات خوب پیش میرفته، چراکه متنهایی که در کمیتههای تخصصی مطرح شده بود، به شکل نوشته و متن درآورده شده بود و تبادل کرده بودند که مثلا این نوشتهها در متن نهایی توافق هم بیاید اما بر سر دو موضوع خاص توافقات از بین رفت.
علتعدم توافق ایران و آمریکا چه بود؟
ساداتیان با اشاره به این دو موضوع گفت: یکی از این موارد این بود که آمریکاییها موضوع اداره امور تنگه هرمز را مطرح کرده و ادعا میکنند که این موضوع به آنها واگذار شود و یا اینکه با ایران مشترک در این زمینه باشند. ایران هم در پاسخ مطرح میکند این بخش اولاً از آبهای سرزمینی ایران ست؛ این بخش که ۲۱ مایل دریایی طول دارد طبق تعاریفی که آمریکاییها حتی برای آبهای سرزمینیشان دارند، جزو آبهای سرزمینی ما تلقی میشود.
به علاوه اینکه اینجا مشترک بین ما و عمان است و ما با عمانیها در سطح دو وزیر خارجه و معاونین مربوط، جلساتی را داشتیم و توافقاتی را در این زمینه داشتهایم. حال چطور ممکن است کشوری از هزار و ۲۰۰–۳۰۰ کیلومتر آن طرفتر بخواهد اینجا را اداره کند؟ از سوی ایران مطرح شده بود که این درخواست براساس کدام قانون بینالمللی صورت گرفته است اگر هم حرف زور است که ایران زیر بار حرف زور نمیرود و به نتیجه نرسیدند.
وی با اشاره به دومین موضوع ادامه داد: بر اساس خواستههای اسرائیل که همواره میگوید ایران باید غنیسازی صفر درصدی داشته باشد همچنین ذخایر ۶۰ درصدی را ایران باید تحویل بدهد، این موضوع دوباره مطرح شده بود. ایران هم ظاهراً طبق جلسات قبلی که در این باره گفتوگو کرده بودند اعلام میکند که، اولاً ما عضو انپیتی هستیم و به عنوان عضو انپیتی حق داریم که برای مصارف صلحآمیز خودمان غنیسازی داشته باشیم. براساس چه ضوابطی اعلام میکنید که ما حق غنیسازی نداریم؟ درخصوص ذخیرههای ۶۰ درصدی هم، این اقدام یک عمل تقابلی در مقابل خروج آمریکا از برجام، به علاوهعدم انجام تعهدات اروپاییها بوده است و البته ایران باز هم اعلام کرده است که آمادگی رقیقسازی این میزان را دارد.
قالیباف هم باید مانند ونس در کنفرانس خبری روایت ایران از این مذاکرات بازگو میکرد
وی با اشاره به صحبتهای ونس در پایان مذاکره گفت: آقای ونس در پایان در کنفرانس خبری اعلام میکند که ما همه فرصتها را به ایران دادیم، ایران نپذیرفت، متاسفانه ایران در کنفرانس خبری شرکت نمیکند و روایت خود را از این مذاکرات بازگو نمیکند. ما در روایتسازی بسیار ضعیف هستیم. البته سخنگوی وزارت خارجه صحبتی را با صدا و سیما داشتند اما این به تنهایی کفایت نمیکند. بلکه باید در آنجا در آن کنفرانس خبری شرکت میکردند و آقای قالیباف توضیح میداد و به یک سری سوالات پاسخ میداد.
محاصره تنگه هرمز باعث تشدید افزایش قیمتها میشود
این دیپلمات پیشین با اشاره به محاصره دریایی که پس ازعدم توافق در مذاکرات از سوی ترامپ اعلام شد، گفت: آقای ترامپ برای اینکه بگوید من با مسئله اداره امور تنگه هرمز توسط ایران، تقابل میکنم، هر بهانهای میآورد درحالی که ایران هیچ گاه اعلام نکرده که تنگه هرمز را بسته است و بلکه گفته اینجا تابع ضوابطی عبور کشتیها خواهد بود و کشتیهای کشورهایی مانند پاکستان، فرانسه، اسپانیا و… نیز عبور کردهاند اما با این حال موضوع محاصره دریایی را مطرح میکند در حالی که بارها اعلام شده است که این اقدام باعث افزایش بیشتر قیمتها میشود همچنین کمبودهایی را که در حال حاضر هم وجود دارد تشدید میکند و این موضوع باعث تشدید چرخه افزایش قیمتها میشود اما به هر حال ترامپ تصورات خاص خودش را دارد.
ساداتیان ادامه داد: حال اگر فرض کنیم که ایشان موفق شود ۲۴۰۰ کیلومتر از بنادر ایران را تحت کنترل خودش قرار دهد، ۵۵۰۰ کیلومتر مرزهای زمینی ایران را چگونه میخواهد کنترل کند که ایران از این مرزها صادرات یا واردات نداشته باشد؟ ایران مرزهای بسیاری دارد از جمله مرز دریایی شمال و مرز دریای کاسپین، اینها همه راههای دور زدن این محاصره میتواند باشد البته در همین جا هم او قادر نخواهد بود که کنترلهای لازم را ایجاد کند. بنابراین این نشان میدهد که این اقدام هم یک کار نمایشی است که برای خودش تدارک دیده است البته این موضوع هم نقض آتشبس تلقی میشود. ولی در عین حال ایران خویشتنداری میکند تا این آتشبس فعلاً شکسته نشود ضمن اینکه در این مدت هم کشورهایی مانند پاکستان، ترکیه، روسیه، فرانسه، حتی عربستان تلاش میکنند که مذاکرات ایران و آمریکا از سر گرفته شود.
وی با اشاره به گمانهزنیهایی که درخصوص از سرگیری مذاکرات مطرح میشود، گفت: درخصوص این که مذاکرات چه زمانی از سر گرفته شود و اینکه ترکیب هیئت مذاکرهکننده به چه صورتی باشد گمانهزنیهایی مطرح میشود اما نمیتوان با قاطعیت درخصوص آن اظهارنظر کرد. اما اظهار امیدواریها هم از سوی سازمان ملل و هم از سوی فعالان سیاسی، رسانهای و بینالمللی صورت گرفته که این گفتوگوها ادامه پیدا کند و آتشبس نقض نشود و اگر هم لازم باشد تمدید شود، تا دو هیئت بتوانند به یک توافقاتی دست پیدا کنند.
کارشناسان توصیه میکنند که در هیئتها روانشناسانی باشند که شخصیت ترامپ را مورد ارزیابی قرار دهند
این دیپلمات پیشین گفت: شخصیت و خودشیفتگیهای ترامپ اینگونه است که هر چه حتی از ناحیه داخل خودشان، یعنی از حزب دموکرات و بعضاً حتی از حزب جمهوریخواه و فعالان رسانهای و شخصیتهای داخل خود آمریکا و اروپاییها دارند به او انتقاد میکنند، او این انتقادها را برنمیتابد بنابراین کارشناسان توصیه میکنند که در هیئتها روانشناسانی باشند که شخصیت او را مورد ارزیابی قرار بدهند و بگویند که با چه بیانی، با او صحبت شود که آن روحیه خودپسندی، خودشیفتگی و فرعونیت او پایین بیاید و اجازه داده شود که از تحریمها و جنگ بیشتر و کشتارها و خسارتهای جانی بیشتر جلوگیری شود. همچنین مسئله استفاده از بند ۲۵ متمم قانون اساسی آمریکا که درخصوص استیضاح ترامپ تا انتخابات نوامبر جواب نمیدهد و تا آن زمان ایشان به یکه تازی خود که براساس احساسات شخصی خود و بدون منطق بعضا عمل خواهد کرد و باعث رنج مردم منطقه، ملت بزرگوار ایران و همه کسانی است که از تصمیمات خلقالساعه و لحظهای ایشان رنج میبرند.
وی گفت: در این شرایط البته باب المندب هم میتواند به این مجموعه اضافه شود و دنیا بیشتر از پیش دچار اشکالات و افزایش قیمتها شود که البته در داخل آمریکا هم این مشکلات تشدید خواهد شد.
