محاصره دریایی نمیتواند زیان زیادی به ایران وارد کند!
محاصره دریایی فشار چندانی به ایران وارد نخواهد کرد. بخشی از تجارت ما با عراق، ترکیه، روسیه، افغانستان، پاکستان و آلمان که در مجموع حدود ۴۴ میلیارد دلار است، هیچکدام دریایی نیست.
محمدرضا یوسفی شیخرباط در شرق نوشت: پس ازعدم توافق در مذاکرات اسلامآباد، ترامپ اعلام کرده است که به محاصره دریایی ایران دست خواهد زد. پرسش این است که اهداف احتمالی ایشان چیست؟ ابتداییترین هدف، محدودکردن منابع درآمدی ایران است.
ایران پس از جنگ تحمیلی سوم، صادرات نفت خویش را افزایش داده است و شاید هدف این باشد که از این طریق مانع صدور نفت ایران و درآمدزایی شوند. اما هدف دیگر میتواند پیام به چین و معطوف به آسیبپذیری امنیت انرژی این کشور باشد. در این صورت شاید هدف فشار بر چین به منظور فشار دیپلماتیک چین به ایران برای رسیدن به توافق باشد.
شاید هدف دیگر در این شرایط، فشار بیشتر بر اقتصاد جهان و وادارکردن اتحادیه اروپا و ناتو برای همراهی با آمریکا باشد. اگر هر سه هدف موردنظر آمریکا باشد و آمریکا بتواند مانع از تجارت ایران شود و تداوم افزایش قیمت انرژی، کاهش عرضه مواد غذایی در جهان، سقوط بازارهای مالی و در نهایت رکود تورمی را برای این کشورها رقم بزند، در این صورت، احتمالا آمریکا میتواند پای چین و اروپا را به طور جدی وارد بحران کند و ائتلافی برای پایانبخشیدن به این بحران از طریق مذاکره یا جنگی گستردهتر به وجود آورد.
اما پرسش این است که احتمال موفقیت این سناریو چقدر است؟ به نظر میرسد هیچ. زیرا این محاصره فشار چندانی به ایران وارد نخواهد کرد. برای درک این موضوع کافی است به ترکیب تجارت خارجی ایران نگاهی انداخته شود. متأسفانه آمار تجارت خارجی ایران در سال ۱۴۰۴ هنوز گزارش رسمی نشده است. از این رو به آمار سال ۱۴۰۳ مراجعه شده است. بخشی از تجارت ما با عراق، ترکیه، روسیه، افغانستان، پاکستان و آلمان به ترتیب حدود ۱۳.۲۰، ۲.۲. ۵.۳. ۲ و ۲.۷ میلیارد دلار است که در مجموع حدود ۴۴ میلیارد دلار بوده و هیچکدام دریایی نیست.
بخش دیگری از تجارت ایران، آبی است اما تجارت حدود ۲۹ میلیارد دلاری با امارات فعلا بدون لحاظ محاصره دریایی، منتفی است. صادرات فولاد و پتروشیمی نیز به دلیل مسائل رخداده در جنگ، فعلا منتفی است. از این رو مهمترین تجارت دریایی ایران عمدتا با چین با حدود ۳۵ و هند با چهار میلیارد دلار است و بقیه هم چندان زیاد نیست. در نتیجه مهمترین تجارت ما با چین و هند است که به نظر نمیرسد آمریکا متعرض کشتیهای بخصوص چینی باشد. بهویژه اینکه با وجود اعلام محاصره نیز کشتی چینی از این مسیر سالم عبور کرده و وزیر دفاع چین هشدار داده است.
دولت چین اعلام کرده است ما با ایران قراردادهای تجاری داریم و به آن پایبند هستیم و در نتیجه مهمترین مسیر تجاری بسته نخواهد شد. از سوی دیگر، ایران با پیشبینی وقوع جنگ، ذخایر برای حدود شش ماه را در آبهای آزاد قرار داده که در نتیجه با فرضعدم امکان صدور نفت از تنگه، باز هم امکان درآمدزایی از ذخایر آزاد خود را دارد.
از این گذشته، ایران با وجود آسیب پایین از این محاصره، امکان آسیبرسانی به ناوهای دریایی آمریکا و بستن بابالمندب را برای فشار بیشتر به آمریکا دارد، از این جهت این محاصره محکوم به شکست است. یکی از نشانههای این امر، عدم واکنش جدی بازارهای جهانی به ترفند محاصره دریایی ترامپ است. از این رو به نظر میرسد ترامپ در اهداف یادشده موفق نخواهد بود.
