چرا پایان جنگ ایران به معنای پایان بحران انرژی نیست؟
پس از آتشبس ایران و آمریکا، بازارهای نفت سقوطی شتاب زده داشتند، اما این شادی زودگذر است. فرآوردههای تصفیهشده مانند گازوئیل، سوخت جت و کود تا نیمه دوم سال گران میمانند. عرضه ازدسترفته هرگز تولید نمیشود. ایران خواستار حفظ کنترل تنگه هرمز به عنوان «باجه عوارض» با ارز دیجیتال است. ترامپ ایده سرمایهگذاری مشترک را مطرح کرد.
فرارو- کیت جانسون، تحلیلگر ارشد مسائل انرژی و ستون نویس نشریه فارن پالیسی
به گزارش فرارو به نقل از نشریه فارن پالیسی، پس از اعلام آتشبس میان ایالات متحده و ایران، بازارهای نفت با هیجانی نزولی و شتابزده روبهرو شدند. قیمت نفت خام در نیویورک و لندن دهها درصد سقوط کرد و نفت بشکهای ۱۱۰ تا ۱۱۵ دلاری، در چشم به هم زدنی به بشکهای نود و خردهای دلار تبدیل شد. اما این شادی زودگذر و نابجا است. حتی اگر آتشبس شکننده پایدار بماند ، بازارهای انرژی ماهها زمان نیاز دارند تا به حالت عادی بازگردند. این موضوع به ویژه درباره فرآوردههای نفتی تصفیهشدهای صادق است که مردم واقعاً از آنها استفاده میکنند، اما حتی بیش از آن، محصولات انرژی مانند گاز طبیعی مایع (LNG) به سالها نیاز دارد تا دوباره به روال عادی برگردند.
از گازوئیل تا کود کشاورزی؛ زخمهایی که دو هفته مرهم ندارد
واقعیت ساده اما تلخ این است: تمام آن تولید، پالایش و صادرات نفت خام، فرآوردههای تصفیهشده، پیشمادههای کود و محصولات پتروشیمی که در ماههای مارس و آوریل از میان رفت، برای همیشه از دست رفته است. این یعنی قیمت این اقلام از گازوئیل که کامیونها و تراکتورها را به حرکت درمیآورد، تا سوخت جت که برای جابجایی گردشگران و بار هوایی در سراسر جهان حیاتی است و کود که ورودیای بیبدیل برای تأمین غذای جهان به شمار میرود تا نیمه دوم امسال در سطحی بالا باقی خواهند ماند.
ناتالیا لوسادا، متخصص فرآوردههای تصفیهشده در شرکت مشاوره انرژی اسپکتز لندن در اظهاراتی گفت: «حالت پایه ما این است که جریان انرژی از اواخر آوریل به بعد شروع به ازسرگیری میکند و اتفاق دیروز چیزی را تغییر نمیدهد. حتی مشخص نیست که اصلاً بر سر چه چیزی توافق شده است. در هر صورت، دو هفته برای ازسرگیری کامل جریان انرژی از طریق تنگه هرمز هرگز کافی نخواهد بود.» او تاکید کرد: «تمام آن عرضهای که از دست رفت، هرگز تولید نخواهد شد. بنابراین چه در آسیا باشید، چه در اروپا، همچنان در حال کاهش دادن موجودیهای خود هستید و سپس نیاز به پر کردن مجدد آنها دارید. و تا زمانی که موجودیها پایین است، بازارها آسیبپذیر باقی خواهند ماند.»
این تنها به چیزهای روزمره و پیشپاافتادهای مانند هزینه سوخت موتور یا اضافههزینه سوختی که شرکتهای هواپیمایی دریافت میکنند، محدود نمیشود. هزینههای انسانی بحران انرژیِ نیز وجود دارد. در سراسر آسیا از هند و پاکستان تا کره جنوبی شوک انرژی به همه چیز انجامیده است: از تعطیلی مدارس گرفته تا کاهش روزهای کاری در هفته. گروه اوراسیا هشدار داده که غذا برای جمعیتهای آسیبپذیر، چه در برخی از کشورهای آسیایی و چه در مصر و ترکیه، گران باقی خواهد ماند.
از باجه عوارض خصوصی ایران تا سرمایهگذاری مشترک ترامپ؛ آینده مبهم تنگه هرمز
هرچه جریان کالاها از تنگه حیاتی هرمز بیشتر محدود شود، همه آن پیامدهای ویرانگر بدتر و طولانیتر خواهند بود. هنوز روشن نیست که ایالات متحده و ایران دقیقاً برای آینده چه در سر دارند. ایران تصور میکند که میتواند به اداره این آبراه به عنوان یک باجه عوارض خصوصی ادامه دهد. (به نظر میرسد جدیدترین طرحها شامل پرداخت عوارض به صورت ارز دیجیتال است.) دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه ایده مشارکت ایالات متحده در یک سرمایهگذاری مشترک با ایران برای اداره تنگه را مطرح کرد. اما ایران، بعداً در همان روز چهارشنبه، گفت که اگر اسرائیل حمله به لبنان را متوقف نکند، اصلاً دروازهها را باز نخواهد کرد ؛شرطی که ایران و پاکستان میگویند بخشی از توافق آتشبس بوده، اما ایالات متحده و اسرائیل میگویند نبوده است.
ریچارد برونز، تحلیلگر ژئوپلیتیک انرژی در شرکت اسپکتز لندن در اظهاراتی گفت: «اظهارات ایران بسیار روشن است که انتظار دارد پس از پایان درگیری، کنترل قابل توجهی بر ترافیک کشتیها در هرمز حفظ کند. اظهارات مختلف رئیسجمهور ترامپ نیز به نظر میرسد این واقعیت را تأیید کرده است، حتی اگر جزئیات هنوز روشن نباشد.» او تاکید کرد: «دیپلماتها سعی خواهند کرد این وضعیت را به چیزی خوشایندتر تبدیل کنند مثلاً یک کنسرسیوم بینالمللی برای مدیریت تنگه. اما به نظر میرسد دیگر راه بازگشتی به واقعیت قدیمی یعنی عبور آزاد از تنگه وجود ندارد.»
فراتر از آسیبهای فیزیکی و تعطیلی برخی پالایشگاههای خلیج فارس، نفت خام کمتری برای فرآوری توسط پالایشگاههای موجود صادر میشود. نتیجه، کمبود محصولات مصرفی از جمله بنزین، گازوئیل و سوخت جت است. آسیا از همان آغاز جنگ، این فشار را به طور مستقیم حس کرده است؛ اروپا نیز ذخایر خود را کاهش داده و اکنون در آستانه احساس ضربه است ؛ حتی اگر آتشبس پایدار بماند. مؤسسه مطالعات انرژی آکسفورد این هفته به تفصیل شرح داده است که چگونه ظرفیت پالایشی کاهشیافته اروپا، همراه با کاهش واردات فرآوردههای تصفیهشده از خاورمیانه و دیگر مناطق، برای قارهای که پیش از این نیز از رشد اقتصادی ناامید بود، به مشکلی بزرگ و فزاینده تبدیل خواهد شد.
لوسادا در اظهاراتش تاکید کرد: «با نگاه به اروپا، ما در نقطه دردناکی هستیم.» صرف نظر از آنچه در مورد آتشبس ادعایی رخ میدهد، کشورهای اروپایی ناگزیر خواهند بود به کاهش موجودیهای تجاری محصولات ادامه دهند تا شکاف ناشی از ورود نکردن تانکرها را پر کنند.»
تولیدکنندگان نفت خلیج فارس که از عراق شروع شد خیلی زود در جنگ تولید را متوقف کردند، زیرا اگر نتوانید محصول را جابجا کنید، نمیتوانید به تولید ادامه دهید. کشورهای مختلف منطقه به درجات متفاوتی تولید را تعطیل کردند، اما نکته کلیدی این است که راهاندازی مجدد تولید، دستکم چند هفته طول خواهد کشید. بازه زمانی بازگشت به سطوح تولید پیشین برای عراق، شش تا نه ماه برآورد شده است. دیگر تولیدکنندگان مانند کویت، ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند، اما آنچه مسلم است، بازگشت به حالت عادی، فرایندی طولانی و زمانبر خواهد بود.
تمام آنچه برای بازارهای نفت و فرآوردههای نفتی صادق است، برای بازارهای گاز طبیعی نیز صادق است. قطر، دومین صادرکننده بزرگ گاز طبیعی مایع در جهان، هنوز به هفتهها یا ماهها زمان نیاز دارد تا تولید گاز طبیعی خود را دوباره آنلاین کند. سپس، اگر کشتیها واقعاً بتوانند عبور کنند، فقط چند هفته دیگر طول میکشد تا محمولهها به بازارها برسند. اما حدود شش درصد از ظرفیت جهانی گاز طبیعی مایع که ایران در تأسیسات عظیم قطر نابود کرد، برای چندین سال از مدار خارج خواهد بود.
