تلگراف بریتانیا: «عوارض ۵۰۰ میلیارد دلاری تهران از تنگه هرمز» می‌تواند چهره خاورمیانه را برای همیشه تغییر دهد

دریافت عوارض از نفتکش‌ها برای عبور از تنگه هرمز، ایران را ثروتمند کرده و تجارت دریایی جهان را تحت تأثیر قرار خواهد داد. این بخشی از گزارشی است که روزنامه بریتانیایی "تلگراف" منتشر کرده است.

تنگه هرمز، آبراهی راهبردی میان ایران و عمان است که تا پیش از این، نفتکش‌ها معمولاً از میانه این آبراه عبور می‌کردند اما از ۲۸ فوریه، کشتی‌هایی که قصد عبور از این گذرگاه ۲۱ مایلی را دارند، ناچار به تغییر مسیر شده‌اند.

در سازوکاری که به «عوارضی تهران» معروف شده، کشتی‌ها باید به سواحل ایران نزدیک شوند و از میان جزایر قشم و لارک عبور کنند.

مالکان کشتی‌ها سپس وارد فرآیندی پیچیده – و پرهزینه – از مذاکره می‌شوند.

طبق گزارش بلومبرگ، کشتی‌ها ابتدا باید اطلاعات مربوط به محموله، مقصد و مالک نهایی خود را به شرکت‌های واسطه مرتبط با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ارائه دهند.

پس از آن، ایران حداقل یک دلار به ازای هر بشکه نفت به‌عنوان عوارض دریافت می‌کند؛ رقمی که بسته به میزان «دوستی» کشور مالک کشتی افزایش می‌یابد.

پرداخت‌ها باید به یوان چین یا ارزهای دیجیتال انجام شود.

به‌طور متوسط، هزینه عبور یک نفتکش به حدود ۲ میلیون دلار می‌رسد.

در صورت تأیید نهایی، شناورهای سپاه، کشتی را برای ورود و خروج از «عوارضی» اسکورت می‌کنند.

یک دستاورد مهم از جنگ

این سیستم – که فعلاً غیررسمی و از نظر حقوقی غیرقانونی تلقی می‌شود – به‌عنوان بزرگ‌ترین دستاورد ایران از جنگ با ایالات متحده توصیف شده است.

اکنون، این موضوع در مرکز آتش‌بس دو هفته‌ای اعلام‌شده توسط  دوناالد ترامپ قرار دارد.

ترامپ تأکید کرده که این آتش‌بس منوط به «بازگشایی کامل، فوری و امن تنگه هرمز» است.

در مقابل، ایران اعلام کرده که هرگونه عبور باید «در هماهنگی با نیروهای نظامی ایران» انجام شود؛

موضوعی که تفاوتی اساسی با اصل عبور آزاد دارد.

یک مقام ایرانی نیز به آسوشیتدپرس گفته که توافق، همچنان به تهران اجازه دریافت عوارض را خواهد داد.

دو هفته آینده مشخص خواهد کرد کدام سازوکار پابرجا خواهد ماند.

پیامدهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی

در صورت تداوم، این «عوارضی» می‌تواند صدها میلیارد دلار درآمد برای ایران ایجاد کرده و ساختار خاورمیانه و تجارت دریایی جهانی را به‌طور بنیادین دگرگون کند.

با این حال، تحلیلگران به تلگراف گفته‌اند که دوام بلندمدت چنین سیستمی بعید است.

«پتراس کاتیناس» از اندیشکده Royal United Services Institute می‌گوید: ایران آموخته چگونه اقتصاد جهانی را در وضعیت گروگان نگه دارد.

در مقاطعی، ترامپ حتی از ایده اداره این عوارضی توسط آمریکا استقبال کرده است: «چرا ما عوارض نگیریم؟ ترجیح می‌دهم این کار را بکنیم تا اینکه بگذاریم آنها بگیرند.»

کشورهای حوزه خلیج فارس نگرانند که ترامپ پس از یک دور دیگر از درگیری‌های شدید، منطقه را ترک کرده و کنترل تنگه ،حتی موقت، در اختیار تهران باقی بماند.

برخی کشورها ممکن است در کوتاه‌مدت ناچار به پرداخت این عوارض شوند. کشورهایی مانند امارات، قطر و بحرین فاقد خطوط لوله جایگزین هستند و انتقال گاز طبیعی مایع تنها از طریق کشتی امکان‌پذیر است.

کشورهایی مانند هند نیز ممکن است نفتکش‌های خود را اعزام کرده و هزینه عوارض را بپذیرند.

با این حال، در بلندمدت، کشورهای منطقه حاضر نخواهند بود چنین منبع عظیم درآمدی به یک حکومت متخاصم منتقل شود.

برآورد درآمد ۵۰۰ میلیارد دلاری

«هوگو دیکسون» تحلیلگر رویترز برآورد کرده که تهران می‌تواند طی پنج سال آینده تا ۵۰۰ میلیارد دلار درآمد از این محل کسب کند.

حتی بخشی از این رقم نیز می‌تواند ایران را به قدرتی مسلط در منطقه تبدیل کند و امکان بازسازی چندباره توان نظامی آن را فراهم آورد.

خطر تشدید درگیری

«الن والد» از اندیشکده Atlantic Council می‌گوید: پایان جنگ در حالی که ایران همچنان این عوارضی را اداره کند، بعید است.

او تأکید می‌کند که عربستان، امارات و دیگر کشورهای منطقه در نهایت «ناچار به اقدام نظامی خواهند شد».

در کوتاه‌مدت، دشمنان ایران ممکن است نفتکش‌های ناوگان غیررسمی آن را هدف قرار دهند؛ ناوگانی که اکنون دو برابر گذشته نفت حمل می‌کند و سود آن نیز تقریباً دو برابر شده است.

پیامدهای حقوقی و بین‌المللی

طبق کنوانسیون حقوق دریاها، هیچ کشوری حق مداخله در «عبور بی‌ضرر» کشتی‌ها از تنگه‌های بین‌المللی را ندارد. دریافت عوارض تنها در کانال‌های مصنوعی مانند سوئز یا پاناما مجاز است.

ایران در نامه‌ای به سازمان بین‌المللی دریانوردی، این اقدام را دفاعی دانسته و اعلام کرده هزینه‌ها برای بازرسی کشتی‌های مشکوک دریافت می‌شود.

اما به گفته کارشناسان، این استدلال «غیرقابل قبول» و نزدیک به «اخاذی» است.

سناریوهای پیش رو

در بدترین حالت، فروپاشی قواعد حقوق دریاها می‌تواند به کنترل بیشتر تنگه‌های راهبردی توسط کشورهایی مانند روسیه و چین منجر شود.

با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند شدت پیامدهای این طرح آن‌قدر بالاست که احتمالاً پیش از تثبیت، با واکنش نظامی مواجه شده و فروخواهد پاشید.

درباره تلگراف

The Telegraph  یکی از روزنامه‌های قدیمی بریتانیاست که در سال ۱۸۵۵ تأسیس شده و به‌عنوان یک رسانه جریان اصلی با گرایش تحریریه‌ای محافظه‌کار شناخته می‌شود.

این روزنامه در حوزه‌های سیاست، اقتصاد، روابط بین‌الملل و فرهنگ پوشش گسترده‌ای دارد و به‌ویژه در تحلیل‌های ژئوپلیتیک و گزارش‌های خارجی نفوذ قابل‌توجهی دارد.